हेमलकसा

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ताका लागून बाबांन थंय वचून झाडां मारपाक कोमेस केलें. झाडां मारतात म्हण कळतकच राना अधिकारी थंय आयले. बाबांक विरोध करीत म्हणपाक लागले

(पूण बाबांली इत्सा, काम उबारपाची उर्बा, हाचे कडेन सरकारी कारभाराचो मेळ कसो बसतलो? ताका लागून हो प्रकल्प उबो करपाच्या कामांत सुरवेकच विघ्न निर्माण जालें…. आतां मुखार…) 

हेमलकसाचो जागो पयलीं रानां खात्याचो आसलो. ताणीं तो येणावळ खात्याक दिल्लो आनी येणावळ खात्यान बाबांक, म्हळ्यार म्हारोगी सेवा समितीक दिलो. ही सुवात मेळटकच नवो प्रकल्प उबारपाक मेळता, म्हुणून बाबांक सामकी उमेद जाल्ली. ज्या कार्यकर्त्यांक घेवन बाबा हेमलकसाक पाविल्ले, तांकां रावपा खातीर रानांतलो थोडो जागो निवळ करप गरजेचें आसलें.  ताका लागून बाबांन थंय वचून झाडां मारपाक कोमेस केलें. झाडां मारतात म्हण कळतकच राना अधिकारी थंय आयले. बाबांक विरोध करीत म्हणपाक लागले, “ तुमी बेकायदो आमच्या जाग्यांत रिगुन कितें करतात?”  बाबांन म्हळें ,” हो जागो म्हजो कागदपत्रां आसात.” हाचेर ताणीं म्हणलें, पूण ह्या जाग्यावेलीं झाडां आमची मालमत्ता आसा. ताका तुमी हात लावपाक शकनात.” ते कशेच आयकना जाले. देखून मोटो पेच निर्माण जालो.

खरें म्हळ्यार बाबा सरळ हेमलकसाक गेले आनी ताणीं कामाक सुरवात केली, हें त्या रानां अधिकाऱ्यांक पसंत पडलें ना. आपणाक पयलीं कल्पना दिवंक जाय आसली, अशें ताका दिसतालें. ताका म्हत्व दिवंक ना म्हुणून तो तिडकल्लो. तेन्ना खोत नांवाचे एक अधिकारी थंय आसले. ताणीं ह्या अडचणींतल्यान वाट काडली.  “ हीं झाडां रानां खात्याची संपत्ती, म्हणटकच तुमी तांचें मोल हांचे कडेन वसूल करात,” अशें ताणीं रानअधिकाऱ्याक सुचयलें. अधिकाऱ्याक ही सुचना मानवली आनी मारिल्ल्या झाडांचे मोल थारायलें. तितली रक्कम दितकच हें प्रकरण मिटलें.

हेमलकसाचो जागो मेळ्ळो तेन्ना हांव नागपूराक शिकतालों. पूण जागो मेळटा मेरेन वेळ पासार करपाकच हांव शिकतालों. देखून जागो ताब्यांत आयलो म्हण कळतकच हांवें शिकप सोडून हेमलकसाक वचपाचें थारायलें. नागपूरांतल्या कॉलेजींत हांव जें कितें करतालों तातूंत म्हाका अजिबात खोशी मेळनासली. ताकालागून हेमलकसाक वचपाक हांव खूबच उतावीळ जाल्लों. त्याखातीर सर्जरीची परिक्षा तोंडार आयिल्ली आसतनाय ती सोडून हांवें हेमलकसाक वचपाचो निर्णय घेतलो. ह्या निर्णयान बाबांक खूब वायट दिसलें. हांवें शिकप पुराय करचें, थोडोसो अणभवय घेवचो आनी मागीर हेमलकसाक येवचें अशें तांकां दिसतालें. तेन्ना ते कांय उलयलेनात. मात् , सर्जरीचो अणभव गांठीक आसचो अशी तांची इत्सा आसली म्हण आमचे इश्ट डॉक्टर वैद्य हांचेकडेन घटप्रभेक वचून हांवें वीस दीस सर्जरीचो अणभव घेतलो.

मार्च 1974 क हांव हेमलकसाक गेलों, तेन्ना म्हळ्यार बाबांन पॅरामेडिकल सेवा दिवपाक सुरवात केल्ली. कामां थोडीं सुरू जालीं की मागीर मंदान येवचें, अशें थरिल्लें. ( देखून तें नागपूराकच रावलें आनी मागीर डिसेंबर 1974 क नोकरी सोडून हेमलकसाक आयलें.)

हेमलकसाच्या तेन्नाच्या परिस्थितीची कल्पना आज तो वाठार पळोवप्याक येवचो . तेन्ना थंय फकत दाट रान आसलें. झाडां इतलीं मोटीं, दाट आनी वाडिल्लीं की सूर्य किरणांय सकल पावनासलीं. सगळ्याक भिरांकुळ शांतताय. आवाज फकत रानवटी जनावरांचो आनी पैस व्हांवतल्या न्हंयच्या उदकाचो. पावलापावलार जिवाणीं आनी विंचू दिसताले. हो गांव – शाराकडच्यान पुरायपणान तुटिल्लो आनी प्रकल्प सुरू करपाच्या नदरेन सामको प्रतिकूल असो हो वाठार आसलो. भलायकी सेवा नाशिल्ल्या खेड्यांत वचून काम करप लेगीत एकावेळार सामकें सोपें दिसपाचें, अशी परिस्थिती तेन्ना हेमलकसाक आशिल्ली. खंयच्याय गांवगिऱ्या वाठारांत जेन्ना भलायकी सेवा दिवपाचो प्रकल्प उबो जाता तेन्ना थंय रावपाक जागो, उदक अशो मुळाव्यो गजाली चड करून मेळतात. नाजाल्यार आशीकुशीक मनीस तरी आसतातच आसतात. हेमलकसाक हें कांयच नासलें. वीज ना, उदक ना, रावपाक जागो ना आनी मनीसय नात. आशिल्लें फकत रान, तातूंत लिपुन बशिल्ले आदिवासी आनी जनावरां. 

हांव हेमलकसाक पावचे पयलीं बाबांच्या वांगडा अजित मळकर्णेकार, नागेश हटकर, राज सुलाखे हे कार्यकर्ते थंय पाविल्ले. जगन मचकले, दादा पांचाळ हेय 1974 वर्साच आयले. दादा पांचाळ हे सोमनाथाच्या शिबिराक आयिल्ले. थंयचें काम पळोवन ते प्रभावित जाल्ले आनी आपलें शिक्षण सोडुन ते हेमलकसाक येवन राविल्ले. जगन मचकले हो मुळ नांदेडचो. तोय शिबिराक आयिल्लो आनी खूबच प्रभावित जाल्लो. बाबांन ताका ‘ ह्या प्रकल्पा खातीर नागेपल्लीक रावशी काय ‘ अशें विचारतकच तो रोकडोच तयार जालो. फाटोफाट विलास मनोहर, गोपाळ फडणीसय आयले. शरद कुलकर्णी, मुकुंद दीक्षित हेय आशिल्ले. उपरांत जगदीश गोडबोलेय पुण्यांतल्यान कांय दीस येवन राविल्लो. पळयता पळयतां एक बरो पंगड तयार जालो.

(मुखार चलता)

प्रकाशवाटा (मूळ लेखक  : डॉ. प्रकाश  आमटे)

देविदास गजानन नायक 

98505 35051

———————–