भांगरभूंय | प्रतिनिधी
अांबो हो फळांचो राजा. खूब वर्सांच्यान ताका गोंयांत राजा म्हणूनच मानतात. ताची अदब वेगळीच. ताची सुवात आनीक खंयचें फळ घेयत! हालींच्या काळांत आंब्याचेर खूब संकश्टां आयलीं. हवामानांतलो बदल हें जरी मुखेल संकश्ट आसलें तरी कॅल्शियम कार्बायड नांवाचे नवीन संकट आंब्याचेर आयलां. आंबे व्हड प्रमाणात विकून, खूब पयशे जोडून राजा कशे भोंवपी आंबे बेगीन पिकचे आनी आपल्याक पटापट पयशे जोडूंक मेळचे म्हूण कॅल्शियम कार्बायड उदकांत पातळ करून ताचो लेप तन्न्या तोरांक वा अमुरपिक्या आंब्यांक काडटात. तशें केल्ल्यान १० ते १२ दिसांनी पिकपी आंबे ५ दिसांनीच पिकतात.
तांची रूच मात देंवता. ते बेगीन कुसतात. तांतूतलीं जीवनसत्वां मरतात. अशे आंबे खावप भलायकेक वायट. ही तर सगळ्यांत घातक गजाल, गिमांत सगल्यांत पयलीं बाजारांत विकपाक येतात ते आंबे शौकीन दोन- दोन, तीन- तीन हजार रुपया डझनाक दिवन विकते घेतात. ते विकपी थोड्याच दिसांनी जोडटात. हे आंबे खावप्यांची भलायकी सुदरता काय इबाडटा? हाचेर कोण विचार करता? संबंधित खात्याच्या जबाबदार अधिकाऱ्यांनी ताचेर नदर दवरुंक जाय. कारवाय करपाची गरज आसल्यार करूंकय जाय.
जगांत जे आंबे जातात तांतूतले अर्दे आंबे फक्त भारतांत जातात. चिनाचो दुसरो नंबर लागता. भारतांत सगले मेळून २८३ तरांचे आंबे पिकतात. तांतूतले तीस तरेचे आंबे जगभर प्रसिद्ध आसात. देशांतले सगल्यांत चड लोकप्रीय आंबे म्हळ्यार रत्नागिरीचो आंफोस, देवगडचो हापूस, कर्नाटकांतलो बदामी हापूस, उत्तर भारतांतलो चाँसा, उत्तर प्रदेशांतलो दशेरी, लांग्रा वा लंगडा, सौराष्ट्र- गुजरातांतलो केसर, तामिळनाडूंतलो मुलगोवा, नीलम, तोतापुरी आनी हेर काय तरांचे आंबे. कांय कडेन नांवां वेगळी आसतात, पुण आंबे तेच आसतात. देखीक चिल्ताखास, हाथीझूल. रामी, एटकिन्स, नौरा, मल्लिका, गुलाब, खास, केसर, दशहरी, हिमसागर, मुसराद, मानकुराद.
गोंयांत सगल्यान चड झाडां दिसतात तीं आंब्यांची. गोंयांत भाटां- बेसां, शेतजमीन, घर- दार आशिले गोंयकार सगळ्यांत पयलीं घराच्या दारात वा भाटांत झाडां रोंयतात तीं आंब्यांची. आंब्याची पानांय आमकां जाय. आंब्याचो देटय जाय, फळींय दारां खातीर जाय आसतात. ह्या आंब्या झाडांतलीं सगळ्यांत चड आंब्या रोपां गोंयांत रोयलीं तीं पुर्तुगेजांनी. गोंयांत साबार कडेन वेगवेगळे तरांचे रसाळ गोड आंबे पिकतात. हे रसरशीत आंबे दिसले काय आमकां तांची याद येता. हें मोठेपण आमी तांकां दिवंक जाय. गोंयांत चडश्या क्रिस्तांव भावांची आडनांवां आसात ती आंब्यांचीच नांवां !
ताका लागून आंफोस, कुलास, मोन्सेरात म्हळ्यारच मुसराद, मिरांद, शाविवेर, फेरनानदीन ह्या आडनांवांचे गोंयकार भाव आमकां गोंयांत वचत थंय मेळटात. कर्नाटक, कोंकण, महाराष्ट्र, मंगळूर, केरळ हांगाय ह्या आडनांवांचे लोक आसात. हिलारियो फेरनानदीस हाणें शिवोले आंब्याचें एक कलम तयार करून आंब्याचें पीक काडलें. तेन्नाच्यान त्या आंब्यांक नांव पडले हिलारियो. मागीर ताणें ह्या आंब्याच्यो कांय पोटजाती तयार केल्यो. त्योय खूब नांवां- रूपाक आयल्यो. त्यो म्हणल्यार मांग- हिलारियो, मांगीलार, मांगेलाल आनी हेर कांय पोटजाती अजून शिवोली वाठारांत लोकप्रीय आसात.
हे तरेचे आंबे उत्तर गोंयांत चडशे जुलय म्हयन्यांत पिकपाक लागतात आनी तांचे पीक पावसाळो सोंप मेरेन येत आसता. शावियेर हो आंबो रसाळ आनी गोड. उत्तर गोंयांतच न्हय आतां दक्षीण गोंयातच ह्या आंब्यांचे पीक गोंयकार काडटात. मुसराद हो आंबो बार्देसांत जाता तसोच ताचे मांगाद करपाक लोक तो आंबो चड प्रमाणात घेतात. ताचे पासुन जॅम करपाकय आतां लोक तो विकतो घेतात. तो कुसलो तरी गोड लागता.
मानकुराद आंब्याक गोंयांत चड मागणी. आंबो खांवचो तो मानकुरादच. गोंयांत चडश्यांच्या जेवणा मेजार दिसता तो मानकुराद. आंब्या समराधना जाता ती मानकुराद आंब्यांची. गोंयांत आफोंस आंबो जसो लोकप्रीय जाला तसो आतां रत्नागिरीचो हापूस आंबोय लोकप्रीय जायत चल्ला. मानकुराद आंब्या परस हापूस आंबो बाजारांत सवाय जायत आसता. पुण गोंयच्या मानकुरादाची सर रत्नागिरीच्या हापूसाक येता?
मालगेस, मालग्रेस्ट्रा हो आंबो बार्देसांत गाजता. खांद मालग्रेस ह्या दाट कातीच्या आंब्याक म्हापसा शारांत व्हड मागणी आसा. कुलास आंबो मुसराद आंब्या भशेन आंबट- गोड आसलो तरी ह्या आंब्याची चटक लागिल्ले हो आंबो खालो की सगल्यांत पयलीं तो पसंत करतात. हो एक आंबो खालो काय ते मागीर आनीक कितले खायत तें सांगू नजो. आंबो नाका म्हणपी गोंयकार तर मेळचेनात.
आंब्याची रूच वेगळीच आसता. म्हणुनच गोंयकार आंब्याच्या साठाचेरय ताव मारतात. झाड- पिके आंबे भलायकेक बरे.
रसायनांच्या आदारान पिकयिल्ले आंबे खातना मात सादूर जावचें.
शैलेशचंद्र रायकार
9423835692
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
