सुरमा भोपली : जगदीप

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कलाकार 

आवयक आयिल्ले दीस पळोवन ल्हान जगदीप रडटालो. तिका मजत करपाच्या हेतान ताणें शाळा सोडली आनी रस्त्यार शाबू,, कापूस आनी पतंग विकपाक सुरवात केली.

फकत कॉमिक भुमिके खातीर न्हय तर खलनायक म्हणूनय याद जावपी एक अभिनेतो म्हणल्यार जगदीप. सिनेमाच्या संवसारांत मनरिजवण करपी ह्या अभिनेत्याचें वैयक्तीक जिवीतय चित्रपटाचे कथे सारकेंच आशिल्लें. जगदीपाचे तीन खेपे लग्न जाल्लें. देखून, ताचे परस 33 वर्सां ल्हान जोडीदार वेंचून काडिल्ल्यानय ताचेर टिका जाली. चाळीस- पन्नासाच्या दशकांत अभिनय कलेच्या पिशेंपणान व्यापून गेल्ले जायते नट, ‘सपनांचें शार’ म्हणटात त्या मुंबय म्हानगरांत भितर सरले. पूण, ह्या काळांत अपघाती म्हणा वा अभिनयाचें प्रवाहांत  ह्या फिल्मी संवसारांत प्रवेश केल्ल्या कलाकारांनीय प्रेक्षकांची मना जिखली हें विशेश. हातूंतलो एक कलाकार म्हळ्यार अभिनेतो जगदीप, जांणी आपल्या कॉमिक अभिनय शैलीन सगळ्यांक हांसयलेच न्हय, तर ताच्या नकारात्मक भुमिकांकय प्रेक्षकांनी तितलीच खोस दिली. जगदीपाचो जल्म स्वातंत्र्या पयलींच्या काळांत मध्य प्रदेशांतल्या दतिया गांवांत 29 मार्च 1939 दिसा जालो. ताचें खरें नांव सैयद इश्तियाक  जाफरी! जल्म गिरेस्त घराण्यांतलो. बापूय बॅरिस्टर. 1947 चे फाळणे वेळार ताच्या कुटुंबान भारतांत रावपाचें थारायलें. पूण ह्याच वर्सा ताचो बापूय अचकीत संवसाराक अंतरिल्ल्यान एका वेळार गिरेस्त आशिल्ल्या जगदीपाचें कुटुंब कांय काळान एका वेळाच्या जेवणा खातीर पादिशेर जाल्लें. रस्त्यार येवपाचो वेळ आयलो. नोकरी सोदपाक ताची आवय जगदीप आनी ताच्या भावंडां वांगडा मुंबय पावली. आवयन मुंबयच्या अनाथालयांत रांदपी म्हणून काम मेळयलें. आवयक आयिल्ले दीस पळोवन ल्हान जगदीप रडटालो. तिका मजत करपाच्या हेतान ताणें शाळा सोडली आनी रस्त्यार शाबू,, कापूस आनी पतंग विकपाक सुरवात केली. ‘जगपाक वावुरचें पडटा. पूण कसलेंच चुकीचें काम करून जगपाची इत्सा ना, अशे तो घरच्याक सांगतालो. एक दीस रस्त्यार माल विकता आसतना एक मनीस ताचे कडेन गेलो आनी ताका विचारलें, तुं फिल्मांत अभिनय करतले? केन्नाच सिनेमा पळोवंक नाशिल्ल्या जगदीपान ताका विचारलें, सिनेमा म्हणल्यार कितें? त्या मनशान तांकां अभिनय कसो करतात तें थोडक्यांत समजायलें. अभिनया खातीर तीन रुपया मेळटले अशें आयकून ताणें रोखडेंच त्या मनशाक काम करपाक हयकार दिलो.बी. आर. चोप्रा हांगेल्या ‘अफसाना’ ह्या सिनेमांतल्या एका दृश्या खातीर बाल अभिनेत्याची गरज आशिल्ली. ते खातीर जगदीपाची निवड जाली. ताका ल्हान भुरग्यांच्या पंगडांत बसपाचो सीन आशिल्लो. ह्याच प्रसंगांत एका भुरग्याक उर्दू संवाद म्हणचो आशिल्लो. पूण ताका ताचो उच्चार सारको जमनाशिल्लो. बरोच वेळ रिटेक जाले. कुशीक बसून आशिल्ल्या जगदीपान ताका निरागस पणान ‘हांवे संवाद सारको म्हणल्यार म्हाका कितें मेळटलें?’असो प्रस्न विचारलो. ‘तुकाय म्हजे 3 रुपया मेळटले’ अशी जाप मेळ्ळ्या उपरांत जगदीपान एकाच उस्वासांत संवाद म्हणलो. अशे तरेन ताणें सिने मळार  पदार्पण केलें.ते उपरांत जगदीपान बालनट म्हणून जायत्या चित्रपटांनी काम केलें. बिमल राय हांच्या ‘दो बिघा जमीन’ ह्या चित्रपटाक लागून ताका खरी मान्यताय मेळ्ळी. जॉनी वॉकर, मेहमूद हांचे वांगडा जगदीपाचें नांव येवपाक लागलें. फकत विनोदी भूमीका न्हय तर खलनायक म्हणूनय जगदिपाली नामना जाली. रामसे ब्रदर्साच्या ‘पुराना मंदिर’, ‘एक मासूम’, ‘मंदिर मस्जिद’ ह्या भंयपट चित्रपटांनी ताणें केल्ल्यो न्हयकारात्मक भुमिका  लोकप्रिय जाल्यो.1957 वर्सा प्रदर्शीत जाल्ल्या पी. एल. संतोषी दिग्दर्शीत  ‘हम पंछी एक डाल में’ ह्या सिनेमांत जगदीपाले भुमिकेची खूब तोखणाय जाली. भारताचे पयले प्रधानमंत्री पं. जवाहरलाल नेहरू हांणीय जगदीपाची तुस्त केली. ‘ब्रह्मचारी’, ‘अनमोल मोती’, ‘दो भाई’, ‘इश्क पर जोर नही’ ह्या चित्रपटांनी तांच्यो विनोदी भुमिका खूब गाजल्यो. 15 आॅगस्ट 1975 दिसा आयिल्ल्या ‘शोले’ ह्या सिनेमान जायते विक्रम केले. हो सिनेमा जगदीपाच्या कारकिर्दींतलो एक वाटचिरो थारलो. ह्या सिनेमांत जगदीपान ‘सुरमा भोपाली’ हें पात्र केलां. हे भुमिकेन ताका नवे उंचायेर व्हेलो. ह्या पात्राक मेळिल्लो उप्पाट  प्रतिसाद पळोवन ताणें ‘सुरमा भोपाली’ नांवाचो चित्रपट तयार केलो. 1994 वर्सा जगदीपान ‘अंदाज अपना अपना’ ह्या चित्रपटांतय भुमिका केल्ली.तांकां ६ भुरगीं आसात, तातूंतले जावेद जाफ्री आनी नावेद जाफ्री सध्या फिल्म, टीव्ही उद्देगांत काम करतात. जावेदाची धूव मुस्कानानूय (तिसरे बायलेची चली) आपल्या बापायच्या पावलांचेर पावल दवरून अभिनयांत पदार्पण केलां. जगदीपान 50 वर्सांच्या कारकिर्दींत 400 परस चड चित्रपटांनी अभिनय केला. फिल्म मळार ताणें केल्ल्या योगदाना खातीर 2019 वर्सा तांकां ‘आयआयएफए जीवन गौरव’ पुरस्कार दिवन भोवमान केलो.पिरायेच्या 81 वर्सा भलायकेच्या प्रस्नांक लागून 8 जुलय 2020 दिसा जगदीपाक मुंबयच्या घरांत मरण आयलें.

सुदिन वि. कुर्डीकार