भांगरभूंय | प्रतिनिधी
काणकोणची भूंय ही ‘कलावंताची भूंय’. हांगा जावपी शीशारान्नी, विरामेळ, गड्यांची जात्रा, तोणयां मेळ आनी हेर संस्कृतीक कार्यावळी ह्या भुंयेक वेगळ्या पांवड्यार पावयता. पैंगीण वाठारांत जावपी टोको/ टका ही एक खूब काळा सावन चलत आयिल्ली परंपरा.
टोको हो पैंगीण गांवांतलो एक म्हत्वाचो धर्मीक विधी. तातूंत काणकोण आनी भोंवतणच्या वाठारांतले भक्त उमेदीन वांटो घेतात. ही टक्याची जात्रा मुखेलपणान पैंगीण गांवच्या बेताळ देवा कडेन संबंदीत आसली तरी, सादोळशे, लोलयें आनी खरगाळांतलेय लोक ह्या उत्सवांत वांटो घेतात. टोको म्हळ्यार बेताळ देवा विशीं कोंरातिल्ले आनी ताच्या जिविताचो इतिहास बरयिल्लो ध्वज. बेताळ देवाच्या वीर कर्तुबाची तोखणाय करपा खातीर रचिल्ली ही एक प्रकारची स्तुती. ती जून मराठी [पोरणे मराठी] भाशेंत बरयल्ली आसा. टोको हो कपड्याच्या कुडक्याचेर रंगीत धाग्यान बरयल्लो आसून तो साका युगाचो 1745 वर्साचो आसा अशें मानतात.
टोको तीन वर्सांत एक फावट येता. सादारणपणान थळाव्या देवतांची उपस्थिती आवाहन करपा खातीर ‘टोको’ नांवाचो विधी करतात. खासा करून कांय खाशेले सुवातेर हें आमंत्रण दितात. त्या त्या थळाव्या जाग्याचेर टोको वाचतात. पैंगीण, लोलयां आनी खरगाळ ह्या थळाव्या जाग्यांचेर देवांक आमंत्रण दितात. ह्या आमंत्रणाक व्हडली मिरवणूक काडटात. तांकां एक खाशेलो मार्ग आसा आनी तो रानांतल्यान. टोक्याक वचपी
लोक अनवाणी पांयार वतात. हे मिरवणुकेंत सगळ्या जातीचे लोक वांटो घेतात. तातूंतल्या दरेकाक समान हक्क आसात, मनीस बेताळा भशेन वेशभूषा केल्लो आसता आनी मिरवणुकेंत तो सगळ्यांत म्हत्वाचो मनीस. दर वर्सा त्याच मनशाक बेताळा भशेन वेशभूषा करची पडटा आनी कांय कारणांक लागून ताका शक्य ना जाल्यार ताच्या कुटुंबांतल्या मनशान हो विधी करचो पडटा. बेताळाक ‘बावन ब्रिद राजा’ अशें म्हण्टात. कारण मिरवणुकेक [2] तरंग, [2] सत्री, मोरपिसाचो कुचो आदी 52 देवांच्या कार्याक लागपी वस्तू आपल्या वांगडा व्हरपाची गरज आसता, पूण बेताळा भशेन न्हेसून गेल्ल्यानच ‘खडग’ (तलवार) व्हरचें पडटा आनी दुसरो जो तोंडाक बांदून आसता तो हातान ‘कारा’(उदकाचें आयदन) घेवन आसता.
उत्सवाच्या वेळार बेताळाच्या देवळा कडसून मिरवणूक काडटात. आरावच्या नवदुर्गा देवळा सावन करपानास, गाळये, सादोळशे, कोळसर, चंदनापेड, लोलये, खरगाळ हांगा वचून परतून पैंगीण बेताळ देवळांत परत येतात. मिरवणूक विशिश्ट सुवातेर पावतकच नाल्ल फोडटात आनी ध्वजाचेर [टोको] आशिल्लो मजकूर वाचतात. श्री बेताळ देवाचो टोको सांचर ध्वजाचेर 3 वाक्यां बरयल्लो आसा. निमाणें ते खरगाळ जाग्यार भेट
दितात आनी थंय सकाळ मेरेन वाट पळयतात आनी पयलीं साद घालपी कोंबो धरतात. ते भायर मागीर ताका देवळांत हाडून ताचो पोसवण करून ‘गडयांच्यी जात्रा’ मेरेन ताची जतनाय घेतात आनी ‘जात्रे’ दिसा ताचो बळी दितात. फुडल्या वर्सा मनयतले (2025) गड्यांची जात्रे खातीर लोकांक आमंत्रण दिवपाच्या हेतान टक्याची जात्रा मनयतात. टोको हो सात दिसा खातीर आसता. ह्या दिसा मजगतीं त्या थळाव्या गांवांनी कसलीं देवकार्यां वा शुभकार्यां घडोवन हाडनात.
रतिक पागी
7020193476
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
