देशांत बालविवाहाचें प्रमाण वाडलां : गोंयचोय आसपाव

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

देशांतल्या पांच चलयां मदलें एक चली आनी स चल्यां मदलो एक चलो लग्न जाल्लीं आसा. भारतांतल्या बालविवाहाचेर ‘द लॅन्सॅट ग्लोबल हेल्थ जर्नल’ ह्या पत्रांत उजवाडाक आयिल्ल्या संशोधन अहवालांतल्यान हें स्पश्ट जालां. अहवाला प्रमाण हालींच्या काळांत बालविवाहाची पद्दत सोंपवपाचे यत्न उणे जायत चल्ल्यात.

बालविवाह चालूच

संशोधकांनी १९९३ ते २०२१ मेरेन राष्ट्रीय कुटूंब भलायकी सर्वेक्षणाच्या पांच सर्वेक्षणांतल्या डेटाचें विश्लेशण केलें. तातूंत २०१६ ते २०२१ ह्या काळांत जायत्या राज्यांनी आनी संघराज्यांत बालविवाहाची पद्दत चालूच आशिल्ली दिसून आयलें.
पंजाब, त्रिपुरा आनी अस्तंत बंगालांत बालविवाहाचें प्रमाण वाडलां. मणिपूर, पंजाब, त्रिपुरा, अस्तंत बंगाल ह्या सारक्या ६ राज्यांनी नेण्टे चलयेचें (१८ वर्सां सकयल्या चलयांचें लग्न) लग्न करपाचें प्रमाण वाडलां. तशेंच गोंय, छत्तीसगढ, मणिपूर, पंजाब सयत आठ राज्यांनी बालविवाह (२१ वर्सां सकयल्या भुरग्यांचें लग्न) आलेखांत वाड जाल्या.

हार्वर्ड विद्यापीठ आनी भारत सरकाराकडेन संबंदीत आशिल्ल्या लोकांचो ह्या संशोदनांत आसपाव आशिल्लो. भारतांत बालविवाहांत राष्ट्रीय पांवड्यार उणाव आयला अशें ते म्हणटात.
१९९३ त बालविवाहाचें प्रमाण ४९% आशिल्लें. तें २०२१त २२% वयर आयलां. तशेंच भुरग्यांचें बालविवाह २००६त ७% वयल्यान २०२१त २% मेरेन उणें जालां. पूण २०१६ ते २०२१ ह्या काळांत बालविवाह आडावपा खातीर जावपी यत्न उणे जाल्ल्याचें दिसून येता. २००६ ते २०१६ ह्या काळांत बालविवाहांत प्रमाण उणें आशिल्ल्याचें नोंद जाल्लें.

बालविवाह : मनीस हक्कांचें उल्लंघन

तशेंच युनो बालविवाहाक मनीस हक्काचें उल्लंघन मानता. बालविवाहाक लागून चलयो आनी चल्यांचे उदरगती कडेन आडमेळें येता अशें युनिसेफाचें मत आसा. संयुक्त राश्ट्रांच्या मतान बालविवाह हो लैंगीक असमानतेचो परिणाम. देखून चलयांक ताचो परिणाम भोगचो पडटा. देखून संयुक्त राश्ट्रांचें टिकावू उदरगत ध्येय ५ साध्य करपाक बालविवाह सोंपोवप म्हत्वाचें मानतात.
जी २०३० मेरेन ‘लिंग समानताय आनी सगळ्या बायलां आनी चलयांचें सशक्तीकरण’ करपाचो हेतू आसा. एसडीजी लक्ष्य ५.३ म्हणल्यार भुरग्यांचो बालविवाह, जबरदस्तीन लग्न करप आनी बायलांचें जननेंद्रिय विकृत करप अशो पद्दती सोंपोवन दवरप आसा. संयुक्त राश्ट्र म्हणटा – संवसारांतल्या दर पांच बायलां मदली एक बायल बालविवाहाची बळी पडटा.
संयुक्त राष्ट्र संघटणेच्या म्हणण्या प्रमाण २०२२ मेरेन संवसारांतली पांचा मदले एकेच चलयेचो (१९ टक्के) बालविवाह जावपाची अपेक्षा आशिल्ली. तशेंच संवसारीक पांवड्यार बालविवाहाची प्रथा उणी जालया.
कोविड-१९ महामारीच्या परिणामाक लागून बालविवाहाचें वाडत वचपी प्रमाण धोक्यांत आसा अशें संयुक्त राष्ट्र संघटणेन सांगलां. महामारीच्या एका दशका भितर एक कोटी चलयांनी बालविवाह केल्ले आसूं येतात.

देड कोटींचेर संशोधन

संशोधकांनी हो अभ्यास २० ते २४ वर्सां पिरायेच्या दादल्या-बायलांचेर केला, जांचें १८ पिराये आदीं लग्न जाल्ले. भारतांत कायद्या प्रमाण २१ वर्सां सकयल्या भुरग्यांचें लग्न बालविवाह अशें मानतात. १ कोटी परस चड ३४ लाख बायलां आनी १४ लाखां परस चड दादले ह्या संशोधनांत आस्पावले.

पयशांची प्रवृत्ती मुखेल कारण

संवसारीक पांवड्यार बालविवाह आडावपाचे यत्न प्रभावी जावंक नात अशें संशोधकांनी सांगलें. भारतांत पयशांचो वेव्हार हें एक मुखेल कारण. एसडीजी ५.३ ची मोख साध्य करपा खातीर केंद्रीय प्रदेशांच्या राज्य सरकारांक आनी केंद्र सरकारान परतून एकठांय काम करचें पडटलें अशें संशोधकांनी सांगलें.