भांगरभूंय | प्रतिनिधी
न्हंयेच्या पात्रांत लोक उडयतात ती घाण आनी कांदळींच्या झाडांची कत्तल, तीं कापून इमारती बांदपाक मातयेच्यो राशी घालप, हाका लागून तांचो निवारा धोक्यांत आयला.
न्हंयेच्या शांत उदकांत जाळें घालपी जायते नुस्तेमार एका वेगळ्याच प्राण्याक पळयिल्ल्याची गजाल सांगतात- तो म्हणल्यार गोंयचो ‘ऊद’ (ओटर). उदकांत पेंवपी, चॉकलेट- तपकिरी रंगाची ल्हंव आनी लांबट कूड आशिल्लो हो प्राणी, जो नेटान पेंवता ताका कोंकणींत ‘ऊद’ म्हणटात.
ऊद हो एक अर्ध-जलचर प्राणी, जो जमीन आनी उदक अशा दोन्ही सुवातींनी जगपाक समर्थ आसता. ताची दाट आनी उदका भितर न भिजपी ल्हंव, बोटां मदली पातळ कात (webbed feet) आनी बळीश्ट शेंपडी ताका एक कुशळ पेंवपी करता. ताच्या मिश्यांक लागून उदकांतली ल्हान हालचालूय ताका जाणवता, देखून खोदूळ उदकांत लेगीत तो सहज शिकार करूंक शकता. वयर सावन खेळकर दिसपी हे प्राणी उदकांत मात हुशार शिकारी आसतात.
गोंयांतल्यो जाती
गोंयांत ऊदांच्यो दोन जाती मेळटात : व्हडलो ऊद (Smooth-coated otter) आनी धाकलो ऊद (Asian small-clawed otter)
हातूंतले व्हडले ऊद आकाराने व्हड आसतात आनी चड करून खाड्यांनी तशेंच कांदळी (mangroves) वाठारांत दिसतात. ल्हान आकाराचे ऊद ल्हान व्हाळांनी आनी चिखलाच्या वाठारांत राविल्लें पळोवपाक मेळटात. ह्या दोन्ही जातींचो विस्तार दक्षीण आनी आग्नेय आशियांत जाला. पूण गोंयांत तांची नेमकी संख्या आनी विस्तार हाच्या विशीं अजूनय पूर्ण म्हायती मेळूंक ना. चोडण सारक्या जुंव्यांचेर, न्हंयो देगेर आनी कांदळी वाठारांत तांचो वावर दिसता.
संशोधन आनी अभ्यास
चोडण जुंव्यार केल्ल्या म्हज्या अभ्यासांत, ह्या प्राण्यांची वागणूक आनी विस्तार समजून घेवपाचो यत्न हांवें केला. कॅमेरा ट्रॅप्स आनी ऊद सर्वेक्षणा वरवीं तांच्या हालचालींचो शोध घेतलो. न्हंये देगेर मेळपी तांच्या पांयांचे ठसे, विश्ठा आनी निसरपाच्या खुणां वयल्यान तांच्या राबित्याचे नकाशे तयार केले. जीपीएस वापरून तांच्या वावराच्या जाग्यांची नोंद केली. कॅमेरा ट्रॅप्सांक लागून तांच्या रातींच्या हालचालींची आनी गटांत रावपाच्या सवयींची म्हायती मेळ्ळी. तांचे विश्ठेच्या विश्लेशणा उपरांत, तांच्या आहारांत प्रामुख्यान नुस्तें, कुल्ल्यो आनी शिंपल्यांचो समावेश आसता हें दिसून आयलें.
सहअस्तित्व आनी संकश्टां
थळाव्या नुस्तेमारां कडेन उलयतना एक म्हायती मुखार आयली- कांय वाठारांत ऊदांक नुस्तेमार नुस्तें धरपाक मदत करपाचें शिक्षणूय दितात. पूण इतलें आसूनय, ऊदां मुखार आज खूब संकश्टां आसात. न्हंयां देगेर जावपी बांदकाम, न्हंयेच्या पात्रांत लोक उडयतात ती घाण आनी कांदळींच्या झाडांची कत्तल, तीं कापून इमारती बांदपाक मातयेच्यो राशी घालप, हाका लागून तांचो निवारा धोक्यांत आयला. तशेंच, ल्हंवे खातीर जावपी शिकार आनी पाळीव प्राणी म्हणून तांची बेकायदेशीर विक्री हें एक व्हड आव्हान आसा. तांचे संख्येचेर सविस्तर अभ्यास उणो आशिल्ल्यान, तांची संख्या घटपाची भिरांत निर्माण जाल्या.
पर्यावरणांतलें म्हत्व
पर्यावरणाचे नदरेन ऊद अत्यंत म्हत्वाचें आसात, कारण अन्नसांखळेंत ते उच्च स्तरा वयले शिकारी मानतात. ते नुस्त्याचे संख्येचें संतुलन राखतात आनी जल-परिसंस्थेचो समतोल सांबाळटात. तांच्या अस्तित्वाक लागून न्हंयेचें उदक नितळ उरपाक मदत जाता, कारण ते दुयेंत नुस्तें खावन उदकांत दुयेंसां पसरपाक आळाबंद हाडटात. तरी लेगीत, वाग वा हतया सारक्या व्हड प्राण्यांच्या तुळेन ऊदांचेर जावपी संशोधन आनी संवर्धनाचे यत्न उणे आसात.
ऊद आपलें काम शांतपणान आनी कोणाकय दिसनासतना करत आसतात. आतां प्रस्न असो आसा की, आमी तांकां सांबाळपाचें आमचें काम प्रामाणिकपणान करतले काय ना?
– श्वेता रामाणी
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
