गोंयकारांच्यो राष्ट्रीय चुको!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

सगल्यांत व्हडली चूक जाता ती वर्सां मेजपाक. कितल्यावो स्वातंत्र्य दीस, प्रजासत्ताक दीस, गोंय मुक्ती दीस वा गोंय घटक राज्य दीस हें दर वर्सा गोंयकारूच न्हय, तर भारतीय लोक लेगीत चुकयतात

गोंयकार आनी चुकतात? मनशांक, खास करून गोंयकारांक तांची चूक दाखयल्यार राग येता. तूं सांगपी कोण? हें पालूपद कशें तांच्या तोंडार बशिल्लें आसताच. तरी आसतना कांय गजाली खूब गोंयकार चुकयतात, जें हांवें फाटलीं कितलीशींच वर्सां वेगवेगळ्या कार्यावळींनी पळयलां, आयकलां. म्हणून तें सांगप गरजेचें. हो लेख व्यक्तीगत कोणाचेरूच ना. तुमी चुकतात जाल्यार चूक सुधारची, इतलोच ह्या लेखा फाटलो उद्देश आसा. खूबशे गोंयकार (हांवूय गोंयकारूच!) हिंदी उलयतना वा हिंदींत सूत्र संचालन (सूत्र निवेदन न्हय!) करतना एक चूक करतात. ती चूक सांगचे पयलीं आनीक एक – ‘सूत्र संचालन’ हें उतर सारकें, ‘सूत्र निवेदन’ म्हणल्यार कितें हें म्हाका आज मेरेन समजूंक ना. कांय जाण आपलें कितें वेगळेंपण करपाक नवें उतर घडयतात. मागीर तांकां कोणेंय कितेंय म्हणल्यार ते ए.आय. वापरून आपलें तेंच खरें म्हणून सिद्ध करपाचो यत्न करतात. ए.आय लेगीत ‘म्हायती चुकपाक शकता’ हें घोशवाक्य घेवन येता. ए.आय. मनशांनीच केलां. पयलीं लोक गूगलाक ब्रह्मसत्य मानताले, आतां ‘एआय’क मानपाक लागल्यात.
सोड, आसूं. तर सूत्र संचालन करतना एक गजाल चुकयतात ती म्हणल्यार – “एकसाथ ‘राष्ट्रगीत’ शुरू कर!” 2014 वर्सा एकदां एका गोंयकारान हेंच म्हणिल्लें, तेन्ना म्हाका प्रस्न पडलो – वंदे मातरम् जाय काय जनगणमन? मराठींत आनी कोंकणींत राष्ट्रगीत म्हणल्यार जनगणमन. पूण हिंदींत दोन उतरां आसात. 1) राष्ट्रगान (National Anthem) म्हणल्यारूच जनगणमन. 2) राष्ट्रगीत (National Song) म्हणल्यारूच वंदे मातरम्. हें अजून कितल्याशाच गोंयकारांक खबर ना. हिंदी भाशी मनशाक हें रोखडें समजता. तेन्ना जनगणमन गावपाक सांगपाक – एकसाथ ‘राष्ट्रगान’ शुरू कर – हेंच वाक्य सारकें. तशेंच राष्ट्रगानांत कांय उतरांय लोक चुकयतात. कांय उतरांचेर अजून भासाभास जाता. तातूंतले एक वळीची चाल तर खूबशे गोंयकार चुकयतात – “तवशुभनामे जागे, तवशुभ आशीष मागे” (ही वळ परत आयकूची. ही ‘जनगणमन अधिनायक जय हे’ हे पयले वळीचे चालीचेर ना. हे वळीची चाल पुराय तरेन वेगळी आसा, हांगा सगळेच चुकतात.) तशेंच हांगा खरें तर ‘माँगे’ आसपाक जाय आशिल्लें, ‘आशीष मागप’ ह्या अर्थान, पूण मूळ गितांत ‘मागे’ अशेंच आसा.
सगळ्यांत चड वादाचो विशय – पंजाब सिंध गुजरात मराठा – हे वळींत ‘सिंध’ आतां भारतांत ना म्हणून ताका ‘सिंधु’ करचें अशें कांय जाणांचें म्हण्णें आशिल्लें. नोव्हेंबर 1951त म्हायती आनी प्रसारण मंत्रालयान छापिल्ल्या Our National Song ह्या पुस्तकांत ‘सिंधु’ ह्या उतराचो वापर केला. तशेंच हांगा anthem आसपाक जाय. 1953त केंद्र सरकारान सगळ्या राज्यांक परिपत्रक धाडिल्लें जातूंत ‘सिंधु’ हें उतर वापरचें, ‘सिंध’ न्हय अशें नमूद केल्लें. 2005त सर्वोच्च न्यायालयान सांगलां त्या प्रमाण जरी भुगोलीक वाठारांचें वा प्रांतांचें वाटप काळा प्रमाण बदलत रावलें तरी मूळ रचना बदलपाची गरज ना. 2011 वर्सा केंद्र सरकारान उच्च न्यायालयांत प्रतिज्ञापत्र सादर करून, राष्ट्रगानांत गावपा खातीर वापरिल्लें ‘सिंधु’ हें उतर आनी लिखाणांत वापरिल्लें ‘सिंध’ हें उतर, हीं दोनूय रुपां योग्य आसात अशें सांगलें. हीं उतरां एक तर ‘सिंधु’ न्हंय कडेन वा ‘सिंधी’ समाजा कडेन संबदीत आसात अशें सरकारान सांगलें. अधिकारीक रितीन ‘सिंधु’ करूंक नासलें तरी अधिकृत व्हॅबसायटीचेर मूळ पदांत तें आमकां ‘सिंधु’ गायिल्लें आयकुपाक मेळटा. सगळीं थळांचीं नांवा आनी मदींच न्हंयचें नांव अशें जातलें म्हणूनय खूब लोकांचो ताका विरोध आशिल्लो. द्राविड ‘उत्कल’ बंगा न्हय, तर ‘उत्कळ’ अशें आसपाक जाय. सप्टेंबर 2022 म्हयन्यांत रशियेंत अण्णाभाऊ साठे हांच्या पुतळ्याचें अनावरण करतना महाराष्ट्राचे मुखेलमंत्री देवेंद्र फडणवीस हांचे उपस्थितींत ‘उत्कळ’ असो शुद्ध उच्चार थंयच्या भारतीय लोकांनी केल्लो.
भारताक जसो राष्ट्रीय खेळ ना (हॉकी म्हणून आमकां शिकयल्लें, पूण हॉकी न्हय) तशेंच भारताक राष्ट्रभाशा ना. हिंदी ही भारताची राष्ट्रभाशा न्हय, ती राजभाशा. राष्ट्रभाशा (National Language) आनी राजभाशा (Official Language) हो भेद. फेब्रुवारी 2020त, महाराष्ट्रांतल्या एका शिक्षकान दाखल केल्ल्या म्हायती अधिकाराच्या प्रस्नाक जाप दितना युवा व्यवहार आनी खेळ मंत्रालयान एक स्पश्ट उत्तर दिल्लें – भारताच्या खंयच्याच खेळाक अधिकृतपणान ‘राष्ट्रीय खेळ’ हो दर्जो दिवंक ना. कितल्याशाच दशकां सावन सामान्य गिन्यानाच्या पुस्तकांनी आनी हेर शैक्षणीक साहित्यांत हॉकीक राष्ट्रीय खेळ म्हणून दाखयल्लो, देखून ही म्हायती पिळग्यान पिळग्यो विद्यार्थ्यां मेरेन एक सत्य म्हणून पावल्या. तशेंच, शाळेंतल्या पुस्तकांनी हिंदी ही भारताची राष्ट्रभाशा म्हणून बरयल्लें आसा आनी शिक्षक लेगीत हेंच शिकयतात.
15 ऑगस्ट आनी 26 जानेवारी वेळार राष्ट्रीय ध्वजाच्या संदर्भांत लेगीत खूब गोंयकार आनी भारतीय सूत्र संचालन करतना चुकयतात. फरक कितें तो पयलीं जाणून घेवया. 15 ऑगस्ट दिसा ‘Flag Hoisting’ करतात. हिंदींत ‘ध्वजारोहण’. ध्वज (बावटो) खांब्याच्या सकयल्या भागाक बांदिल्लो आसता. मुखेल सोयरो दोरी ओडून ध्वज वयर व्हरता आनी मागीर तो उगडटा. हें एका नव्या स्वतंत्र राष्ट्राचो उदय आनी परकीय राजवटीचो अंत हाचें प्रतीक. जेन्ना भारताक स्वातंत्र्य मेळिल्लें, तेन्ना ब्रिटीश ध्वज ‘युनियन जॅक’ सकयल देवयल्लो आनी ताच्या जाग्यार भारतीय ‘तिरंगो’ वयर चडयल्लो, म्हणल्यारच ध्वजारोहण केल्लें. 15 ऑगस्टाक ‘स्वतंत्रता दिवस’ वा ‘आज़ादी का दिवस’ अशें म्हणटात.
26 जानेवारी दिसा ‘Flag Unfurling’ करतात. हिंदींत ‘झंडा/तिरंगा फहराना’. (‘फहराना’ ह्या उतरांत द्विओष्ठ्य ‘फ’, कोंकणीचें दंतोष्ठ्य ‘फ’ न्हय हेंय लक्षांत घेवचें!) 26 जानेवारी दिसा ध्वज पयलींच खांब्याक वयर गुठलावन बांदिल्लो आसता. मुखेल सोयरो फकत दोरी ओडून तो ध्वज उकतो करतात, फडकयता. हाचो अर्थ – आमचो देश पयलींच स्वतंत्र आसा आनी आतां आमी संविधान स्वीकार केल्ल्याचो उत्सव मनयतात. 26 जानेवारीक हिंदींत ‘गणतंत्र दिवस’ तर मराठींत ‘प्रजासत्ताक दिवस’ म्हणटात. तर हाचे फुडें hoisting आनी unfurling हातूंतलो फरक लक्षांत दवरात. खूब फावटी सरकारी पत्रांत लेगीत ह्या उतरांची चूक जाता
सगल्यांत व्हडली चूक जाता ती वर्सां मेजपाक. कितल्यावो स्वातंत्र्य दीस, प्रजासत्ताक दीस, गोंय मुक्ती दीस वा गोंय घटक राज्य दीस हें दर वर्सा गोंयकारूच न्हय, तर भारतीय लोक लेगीत चुकयतात. हांगा 2 गजाली आसात. एक म्हणल्यार anniversary आनी दुसरें कितल्यावें वर्स तें. वर्सां पुराय जाल्यांत ती Anniversary आनी ताचे फुडलो नंबर तो दीस. गोंय मुक्ती दिसाच्या बाबतींत पोरूं सरकारी आमंत्रण पत्राचेरूच घोळ जाल्लो. Anniversary म्हणल्यार खंयचीय घडणूक घडून कितलीं वर्सां पुराय सरलीं, ताची संख्या. हाचो हिशोब आमचो वाडदीस धरतात तसोच करतात. 2025 – 1961 = 64 वर्सां. 19 डिसेंबर 2025 दिसा, 1961च्या मुक्तीक बरोबर 64 वर्सां पुराय जालीं. देखून, 64th anniversary of Goa Liberation Day. दुसरें म्हणल्यार घडणुकेची मेजणी. हातूंत हो दीस आयज मेरेन कितले फावट मनयलो, ताची मेजणी जाता (पयल्या दिसाक धरून). 19 डिसेंबर 2025 हो गोंयचो 65वो मुक्ती दीस आशिल्लो. ताचें गणित अशें : (2025 – 1961) + 1 = 65. 19 डिसेंबर 1961 हो पयलो मुक्ती दीस आशिल्लो हो हाचे फाटलो तर्क. त्या प्रमाण मेजल्यार, 19 डिसेंबर 1962 हो दुसरो मुक्ती दीस (पूण 1st anniversary). ह्या हिशोबान 2025 वर्सा गोंय राज्यान 65व्या फावट आपलो मुक्ती दीस मनयलो. देखून, 19 डिसेंबर 2025 दिसा निमंत्रण पत्रिकेचेर anniversary हें उतर वापरूंक ना जाल्यार, थंय ’65वो गोंय मुक्ती दीस’ अशें आसूंक जाय, 64वो न्हय. तशेंच, 30 मे 1987 हो गोंय घटक राज्य दीस. ह्या वर्सा 30 मे 2026 – 39वी anniversary आनी 40वो गोंय घटक राज्य दीस. 15 ऑगस्ट 2026 – 79वी anniversary आनी 80वो स्वातंत्र्य दीस. 19 डिसेंबर 2026 – 65वी anniversary आनी 66वो गोंय मुक्ती दीस आसतलो.
आतां निमाणी सगल्यांत व्हडली चूक – राज्यपाल आनी राष्ट्रपतींच्या नांवाचे पयलीं महामहिम (his excellency, her excellency) वापरप काय माननीय (Honorable) वापरप? राष्ट्रपती सचिवालयान 9 ऑक्टोबर 2012 ह्या दिसा तत्कालीन राष्ट्रपती श्री प्रणब मुखर्जी हांचे कडल्यान नव्या शिष्टाचार पद्दतीक मान्यताय मेळिल्ले नेम जारी केल्ले. तातूंत बरयलां – ‘भारताचे राष्ट्रपती श्री प्रणब मुखर्जी हांणी रोखडेंच अमलांत हाडपा खातीर सकयल दिल्ल्या बदलांक अधिकृतपणान मान्यताय दिल्या: 1) देशांतल्या कार्यावळीं वेळार आनी भारतीय मान्यवर तशेंच राष्ट्रपतीं मदल्या संवाद काळांत ‘His Excellency’ ह्या उतराचो वापर बंद करपांत येतलो. 2) हिंदींत ‘महामहीम’च्या बदला ‘राष्ट्रपति महोदय’ हें उतर वापरचें. 3) राष्ट्रपती वा राज्यपालाच्या पदनामा मुखार ‘माननीय’ (Hon’ble) हें उतर वापरतले. नांवा मुखार परंपरीक भारतीय पद्धतीन ‘श्री’ वा ‘श्रीमती’ लावप गरजेचें. 4) आंतरराष्ट्रीय रिती प्रमाण, फकत परकीय मान्यवरां कडेन जावपी संवादा वेळार ‘Excellency’ हें उतर वापरतले. 5) राष्ट्रपती सचिवालयांतल्या अधिकृत नोंदींनी (noting) ‘महामहीम’च्या जाग्यार ‘राष्ट्रपति जी’ हें उतर वापरचें.
म्हाका दिसता तुमकां सगलें स्पश्ट जालांच आसतलें. गोंयचे तशेच भारताचे नागरीक म्हणून आमकां दरेकल्याक हीं सत्यां खबर आसपाक जाय. हाचे फुडें असल्यो चुको करून राष्ट्रीय स्तराचेर गोंयकारांची लज मात काडूं नाकात!

आदित्य सिनाय भांगी
9673585953