भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आत्महत्या हें उतर उच्चारतकच समाजांत एक प्रकारची अस्वस्थता आनी शांतताय पातळटा. जणू कांय हो विशय उलोवपा सारकोच ना, चर्चा करपा खातीर निशिद्ध आसा, अशी मानसीकता अजूनय व्हड प्रमाणाचेर दिसून येता. दुख्ख, निरशेवणी, अपेस वा मानसीक संघर्श हाचे विशीं मेकळेपणान उलाेवचे परस आमी चड करून ओगी रावप पसंत करतात. हीच ओगी रावपाची संवय, होच मौन वृत्तीचो पड्डो आत्महत्ये सारक्या गंभीर प्रस्नाक चड खोल आनी घातक करता. देखूनच आयज आत्महत्ये भोंवतणी आशिल्लो हो मौन वृत्तीचो पड्डो तोडपाची गरज निर्माण जाल्या.
आत्महत्या ही फक्त एका मनशाची समस्या नसून ती कुटुंब, समाज आनी राष्ट्र हांकां हालोवपी समाजीक शोकांतिका आसा. खंयच्याय मनशान जीण सोंपोवपाचो निर्णय घेतलो, हाचे फाटल्यान एकाच कारणाचो सोद घेवप उणें थारता. अर्थीक ताणतणाव, कुटुंबीक संघर्श, प्रेमभंग, शिक्षणीक वा वेवसायीक अपेस, पिडा, एकलेपण, समाजीक दबाव, वेसनाधीनता आनी सगल्यांत म्हत्वाचें म्हळ्यार मानसीक भलायकी कडेन जाल्ली आडनदर. ह्या सगल्या घटकांचो एकत्रीत परिणाम आत्महत्येच्या विचारांक जल्म दिता. पूण समाज म्हूण आमी ह्या कारणां कडेन गंभीरतायेन पळोवचे परस जायते फावटीं दोशारोप, टिका आनी कुजबूज हातूंतच अडकतात.
भारतीय समाजांत मानसीक भलायके विशीं अजूनय जायते गैरसमज आसात. निरशेवणी, चिंता, तणाव वा मानसीक पिडा हांकां ‘कमकुवतपण’, ‘नाटक’ वा ‘श्रद्धेचो अभाव’ अशेंय म्हणून हिणयतात. देखून त्रास भोगपी मनीस स्वताच्या भावनां विशीं उलोवपाक भियेता. ‘लोक कितें म्हणटले?’, प्रतिश्ठेक धक्काे बसतलो” वा “म्हाका पिशें समजतले” ह्या भंया खातीर जायते जाण आपल्या मनांतले दुख्ख मनांतूच पुरून दवरतात. ही दामून दवरिल्ली वेदना हळू हळू असह्य जाता आनी निमाणें कडेन अंतीम निर्णयाक पावयता.
मौनाचो हो पड्डो फक्त समाजान ओडिल्लो नासून, जायते फावटी कुटुंबाच्या चौकटींतूय तो घट आसता. घरांत अर्थीक अडचणी, संवसारीक ताण-तणाव, अपेक्षांचो भार वा पिळग्यां मदली दरी आसताना. केन्ना केन्ना आवय-बापूय भुरग्यांच्या भावनीक अवस्थे कडेन आडनदर करतात, जाल्यार भुरगीं आपल्या पालकां कडे मनमेकळेपणान उलोवंक शकनात. “सगले ठीक आसा” ह्या वयर- वयरच्या उतरां फाटल्यान जायते प्रस्न, भिरांत आनी अपेश लिपिल्लें आसता. संवाद तुटलो की समजूतय तुट्टा आनी ती व्यक्ती एकली पडटा.
शिक्षण मळारय आत्महत्ये भोंवतणी मौन पाळ्ळें वता. सर्तीचो वाडटो भार, गुणांच्यो अपेक्षा, करियराची अनिश्चीतताय आनी हाका लागून विद्यार्थ्यांचेर व्हड मानसीक दबाव येता. अपेश स्विकारपाची संस्कृती नाशिल्ल्यान, एक चूक वा एका परिक्षेचो निकाल विद्यार्थ्यांक ‘आयुश्यच सोंपलें’ अशें दिसपाक लागता.
अशा वेळार समुपदेशन (Counseling), शिक्षकांचें मार्गदर्शन आनी कुटुंबाचो आदार सामको गरजेचो आसता. पूण जायत्या शाळा- म्हाविद्यालयांनी मानसीक भलायके विशीं उक्ती चर्चा जायना, जाका लागून विद्यार्थ्यांचें दुख्ख अबोलच उरता. मौनाचो हो पड्डो ताच्या दुख्खाक अदीक गडद करता.
माध्यमांची भुमिका लेगीत हे संबंदी म्हत्वाची आसा. आत्महत्येच्यो खबरो व्हड करून दीत जाल्यार ताचो उरफाटो परिणाम जावं येता. सविस्तर वर्णन, फोटो वा दोश दिवपी भास हेर संवेदनशील व्यक्तींक प्रेरीत करूंक शकता. देखून माध्यमांनी जबाबदारीन, संवेदनशीलतायेन आनी मार्गदर्शक म्हायती दिवपाचे रितीन ह्या विशयाचें वार्तांकन करप गरजेचें आसा. आत्महत्ये बदला आशेचे, मजतीचे आनी पुनर्वसनाचे मार्ग दाखोवप हें माध्यमांचें समाजीक कर्तव्य आसा.
मौनाचो पड्डो मोडपा खातीर सगल्यांत पयलीं स्विकारपाची गरज आसा. आत्महत्येचे विचार येवप म्हळ्यार ती व्यक्ती वायट वा दुबळी आसा अशें न्हय; ती मजतीची गरज उक्तायता, हें आमी समजून घेवंक जाय. मानसीक भलायकी ही शारिरीक भलायके इतलीच म्हत्वाची आसा, ही जाणीव समाजांत रुजोवप आवश्य आसा. जशी जोर, गोडेंमूत वा रक्तदाबा खातीर दोतारा कडे वचपाक लज दिसपाचें कारण ना, तशेंच मानसीक ताणा खातीर तज्ञांची मजत घेवप लेगीत सैमीक मानप गरजेचें आसा.
संवाद हा मौनाचेर सगल्यांत प्रभावी उपाय आसा. घरांत, शाळेंत, कामाचे सुवातेर आनी समाजांत उक्तेपणान उलोवपाची संस्कृती निर्माण करची पडली. ‘तूं कसो आसा?’ हो प्रस्न औपचारीक उरनासतना काळजां सावन विचारूंक जाय. आयकून घेवपाची तयारी, समजून घेवपाची वृत्ती आनी न्याय करिनासतना आदार दिवपाची भावना विकसीत जाली, जाल्यार जायते जीव वाचूंक शकतात. केन्ना केन्ना कोणाचें तरी दुख्ख फक्त शांतपणान आयकून घेवप लेगीत ताका व्हडली थाकाय दिवंक शकता.
सरकार आनी संस्थांची भुमिका लेगीत तितलीच म्हत्वाची आसा. मानसीक भलायकी सेवा सर्वसामान्यांक सोंपेपणान मेळपाक जाय, समुपदेशन केंद्रां, हेल्पलायन्स, प्रशिक्षीत तज्ञ आनी थळाव्या पांवड्यार आदार वेवस्था उबी रावप गरजेचें आसा. ग्रामीण वाठारांत खाशेली जतनाय घेवप आवश्यक आसा, कारण थंय अजूनय मानसीक भलायके विशीं अज्ञान आनी अंधश्रद्धा चड प्रमाणांत आसात. शाळा- म्हाविद्यालयांनी जिणेकुशळटाय शिक्षण, ताण वेवस्थापन आनी भावनीक साक्षरताय ह्या विशयांचो आस्पाव करप काळाची गरज आसा.
धर्मीक, समाजीक आनी संस्कृतीक फुडाऱ्यांनी लेगीत ह्या विशयाचेर मौन सोडपाक जाय. श्रद्धा आनी अध्यात्म हे जायत्या जाणां खातीर आधाराचे स्त्रोत आसूंक शकतात, पूण ते बराबरच वेव्हारीक मजतीचे मार्गय दाखोवंक जाय. आत्महत्येक पाप वा अपराध थरावपा बदला जिणेचें मोल, सहानुभुती आनी परस्पर आदार हांचो संदेश दिलो, जाल्यार समाजांतली भंय आनी अपराध भावना उणी जावंक शकता.
वैयक्तीक थराचेर आमी बदल घडोवं येतात. आपले भोंवतणी आशिल्ल्या लोकां कडेन लक्ष दिवप, तांचे वागणुकेंत जाल्ल्या बदलां कडेन आडनदर करिनासताना, एकसुरेपण जाणवप्यां कडेन संवाद सादप ह्यो ल्हान गजाली व्हडलो फरक घडोवंक शकतात. कोणूय सेगी निरशेवणेन उलयता आसतलो, जिवीत निरर्थक दिसता अशे संकेत दिता आसतलो, जाल्यार ताचे कडे गंभीरतयेन पळोवप गरजेचें आसा. ‘हें सगलें नाटक आसा’ अशे म्हणून आडनदर करप म्हळ्यार मौनाच्या पड्ड्याक आनीक घटाय दिवपा सारकें आसा.
आत्महत्ये भोंवतणचो मौनाचो पड्डो मोडप म्हळ्यार फक्त उलोवप न्हय, तर समजून घेवप, स्विकारप आनी कृती करप. हो बदल एका दिसांत जावचो ना, पूण दर एक संवाद, दर एक संवेदनशील कृती हे दिकेन एक पावल आसा. जिवीत अमुल्य आसा आनी दर एक जिवीत जगपा सारकें आसा, हो विस्वास समाजाच्या दर एका थराचेर पावोवप हेंच ह्या यत्नांची निमाणी मोख आसूंक जाय.
निमाणें इतलेंच म्हणन दिसता की, आत्महत्येचो प्रस्न फक्त आंकड्यां पुरतो मर्यादीत दवरिनासतना मानवी वेदनेचे नदरेन पळोवपाची गरज आसा. मौन सोडलें, जाल्यार उपाय मेळटात; संवाद सादलो, जाल्यार आशा निर्माण जाता. देखूनच आयज सगल्यांनी मेळून ह्या मौनाचो पड्डो पिंजून उडोवया आनी संवेदनशील, सहानुभुतीपूर्ण आनी जिविताक प्राधान्य दिवपी समाज घडोवया.
प्रमिला प्रसाद फळदेसाय
9011834847
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
