वानप्रस्थ आनी संन्यास

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

संन्यास म्हणल्यार धंदो न्ही, संन्यासाची भितरल्यान प्रेरणा जाय. आपल्याक उदरगतीची इत्सा जाय. दिसान दीस हांव वाडत वतलों अशी तान लागूंक जाय.

वानप्रस्थ म्हणल्यार रानांत वचपाक भायर सरिल्लो. घर सोडून रानांत वचपाक लागिल्लो. तांणी रानांत रावप, थंय आश्रम चलोवप, थंय शाळा चलोवप. वानप्रस्था सारको बरो शिक्षक जाय. वानप्रस्थाक चड कांय लागना. ताच्या पोटाक जाय तें दिलें म्हणल्यार जालें. पूण भारतीय संस्कृतायेचें व्हडपण गायत, पुण्याक बंगले बांदून नातवांक ते खेळयत रावतात. आतां तांणी सगळ्यांच्या नातवांक खेळोवंक जाय, तांकां शिकोवंक जाय. त्या खातीर बरें आश्रम काडूंक जाय. आयज समाजांत वानप्रस्थ कोणच ना. आपल्या घराब्याची ओड सोडून समाजाची सेवा जो निस्वार्थपणान करता तो वानप्रस्थ.
आनी मागीर सन्यास! सन्यासांत समाजाची सेवा ही ओड ना! संन्याश्याक हिंदू ना, मुसलमान ना, तो सेवाच करीत रावतलो. भेदभाव न बाळगिता सेवा करतलो. जो जनावरां, शेवणीं, किडी – मुयो, झाडां-पेडां हांचोय इश्ट जातलो. तो मनशां भितर वांटे घालचो ना. संन्यासी महाराष्ट्रीय, गुजराती अशें पळोवचो ना. तो सगळ्यांच्या वयर वतलो आनी ह्या सगळ्या वांट्याच्या चिखलाचो भूतकाळ जातलो. सन्यास म्हणल्यार निर्वाण. आपल्याक पुरायपणान पळोवप. म्हजो घराबो, म्हजो समाज, म्हजी जात, म्हजो देश अशें थंय व्हडपण ना. म्हजो मान, म्हाका खावपाक, म्हजो पयसो असली तरा थंय ना. संन्यास म्हणल्यार समान नदर. सुर्याचें किरण सगळ्यां खातीर तर संन्यास सगळ्यां खातीर. म्हजे कडेन कोणय येवं, ताच्या खातीर हांव आसा. ह्या खातिरूच संन्याश्यान एका जाग्यार रावचें न्ही अशें सांगलां. तो वार्‍या सारको जीण दियत, विचारीत रावतलो. सुर्या सारकें पावित्र्य आनी उजवाड दियत भोंवत रावतलो.
अशे तरेन ह्या चार आश्रमांतल्यान निमाणे फकत अहंकारी जावप ना, संवसाराचो जावप. म्हज्या आत्म्यान वाडत-वाडत सगळ्यांक प्रेमान वेंग मारपाची?
आज आमच्या समाजांत ब्रह्मचर्य ना जालां. वानप्रस्थ आनी संन्यास हीं फकत नांवां उरल्यांत. एक गृहस्थाश्रम आसा. पूण तो रडको आनी निस्तेज. आज वर्णाश्रमधर्म चड थोडो खंय आसा काय अशें जेन्ना हांव पळोवपाक लागतां तेन्ना तो लागीं खंयच दिसना. वर्ण धर्म तर जेन्ना स्वराज्य येतलें तेन्नाच ताचो प्रयोग सुरू जातलो आनी आश्रमधर्म आसात ते दर एकाच्या विवेकांतल्यान जन्माक येवपाचें आसा. तें कोणाचेंरय थोडेंच थापपाक मेळटा? वर्ण एकवेळ थापपाक येयत. “तुका हें काम बरें करपाक येतलें, हेंच कर” अशें सांगपाक येतलें. पूण वानप्रस्थ आनी संन्यास म्हणल्यार कितें भगव्या वस्त्रांचें दान? दुखी जिवांक आनंदमुर्ती नांव दिवप म्हणल्यार कितें संन्यास? संन्यास म्हणल्यार धंदो न्ही, संन्यासाची भितरल्यान प्रेरणा जाय. आपल्याक उदरगतीची इत्सा जाय. दिसान दीस हांव वाडत वतलों अशी तान लागूंक जाय.

(फुडें चालू…)
मूळ लेखकः साने गुरुजी,
अणकारः पांडुरंग नाडकर्णी

पांडुरंग नाडकर्णी
9326139252