लक्ष्मी पुजन

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

रातीं सोमू सुस्त न्हिदलो. काकाल्या घराचें व्हडलें साल तेका खूब आवडटा. आपल्या बापोल भावंडां वांगडा तो सालांतच न्हिदलो. फांतोडेर ताच्या काकीन सगळ्यांक उठोवन घातलीं आनी दिवाळेचें न्हाण न्हांवपाक सांगलें. सोमून उठून आपल्याक दिल्लो चादर बी घडी करून दवरलो आनी तो काकी फुड्यान गेलो.
‘‘काकी म्हाका दिवाळी खुब्ब खुब्ब आवडटा.’’ रांदींतलो कोळसो काडून तोंड धुता धुता सोमू सांगता.
‘‘म्हाकाय खूब आवडटा. आमचे सगळे सण आमकां उमेद घेवन येतात. नवो उजवाड मेळटा आनी देवाची भक्ती करपाक मेळटा,’’ काकीन सोमूक सांगलें.
‘‘काकी म्हाका नाताळांय खूब्ब आवडटा. हांव नाताळांच्या दिसांनी पॅट्सी आंटीगेर वयतां. ती म्हाका खुब्ब चॉकलेटी बी दिता. तेंचो देव आसा पळय, जेजू… तेची काणी बी म्हाका सांगता ती. आतां दिवाळी जातकच रोखडींच नाताळां येतलीं न्हू?’’ सोमू काकीक प्रस्न विचारता.
‘‘हय हय… चल आतां तूं बेगीन बेगीन न्हांवन घे आनी मागीर आमी सगळीं तुळशी कडेन कारीट फोडुया आनी फोव खावया हां…’’ काकी सांगता.
‘‘काकी, कसले कसले फोव करतली तूं?’’ सोमू उमळशिकेन विचारता.
‘‘तुका कसले आवडटा सांग!’’ काकी विचारता.
‘‘म्हाका न्हू…. म्हाका दुदांतले, बटाटफोव, आनीक….’’ सोमू विचार करता…
‘‘आरे पुरो पुरो…. म्हुणल्यार तुका सगळेच फोव आवडटात तर…. हांवें सगळे केल्यात हां… तूं खुब्ब खा…’’ काकीन अशें सांगतकच, सोमू फोव खावचे पयलींच धादोस जाता.
घरांतलीं सगळीं न्हांवन धुवन तयार जातात. सोमूचीं काका आनी काका, देवा कडेन वाती पेटोवन सगळ्यांक कारीट फोडपाक तुळशी कडेन आपयतात. आंगणांत येतकच माडाचेर उंच लायलेलो आकाशदिवो पळोवन सोमू खोशी जाता.
‘‘काका, इतलो वयर कोणें लायलो येदो व्हडलो आकाशदिवो…?’’ सोमू विचारता.
‘‘हांवेंच चडोन लायलो. बरो दिसता मरे?’’ काका सोमूक सांगतना विचारता.
‘‘हय… आमच्याय घरा मुखार माड आसा. आमीय तेचेर आकाशदिवो लायतात. रातचो पेट्टकच बरो दिसता.’’ सोमू गजालींनी गुल्ल जाता.
सगळीं कारीट बी फोडून आनी देवाक पांय पडून फळार खावंक बसतात. आपल्या ताटांत सगळे तरेचे फोव, आंबड्याचें लोणचें, आंबाड्याची चट्णी पळोवन सोमू खोशी जाता. खंयच्यान सुरू करप हेंच तेका कळना. कित्याकतर सगळेंच खाण तेच्या आवडीचें.
‘‘काकी, हांवें सुमन बायेक सांगलेलें, तूं म्हाका आंबाड्याचें लोणचें करून दितली म्हूण.’’ सोमू उमेदीन सांगता.
‘‘तूं वयतना तेका इल्लें दितां हां भरणेंत घालून… दोगांय खायात हां मागीर…’’ काकी सांगता.
‘‘बरें काकी..’’ सोमू खाता खाता उलयता.
फळाराची कार्यावळ जातकच काकी लक्ष्मी पुजनाचे तयारेक लागता. अंदूं दिवाळी आनी लक्ष्मी पुजन एका दिसा येयलां. ते खातीर घरा कडलें लक्ष्मी पुजन आनी मागीर दुकानाचेरय लक्ष्मी पुजन करपा खातीर काकी सामकी व्यस्त जाता. सोमू आपल्या भावंडां वांगडा खेळटा. दनपार जाय मेरेन तेच्या पोटाक बी भूक लागना. सकाळचे फोव आजून मेरेन तेच्या पोटाक थाकाय दीत आसतात. मागीर अचकीत तेची काकी तेंकां उलो मारून वाती ओळपा खातीर आपयता. सगळीं एके कडेन बसोन कापसाच्यो वाती ओळटात आनी तिंवूंय लक्ष्मी पुजनाचे तयारेक लागतात.
सांज जातकच घरा कडेन लक्ष्मी पुजन करून सोमूचो काका, काकी आनी सोमूचीं भावंडां सगळीं दुकानाचेर वयतात. सोमूक कालचे भशेन दुकान आयज दिसलें ना. काल तें धुल्लान भरलेलें. गाडयांच्यो टांकयो सगळ्यो वेवस्थीत दवरलेल्यो. देवा मुखार सगळें वेवस्थीत करून दवरलेलें. सोमूच्या काकीन सगळीं फुलां आनी फळां लक्ष्मीच्या फोटो भोंवतणी मांडलीं आनी पुजेची तयारी सुरू केली.
पुजा जातकच सुमार दोन व्हडले साक भरून दवरिल्लीं चिरमुल्यांचीं पाकिटां काकान भायर काडलीं. सोमू ते सांक पळोवन अजाप जालो. तितूंत रंगरंगयाळीं कागदाचीं पाकिटां आशिल्लीं. तेचेर सोमूल्या काकाच्या दुकानाचें नांव, गाडयांच्या टांकयेचो फोटो आनी सोमूच्या काकाचें नांव छापलेलें. लोक चिरमुल्यो घेवंक येतकच काकान पाकिटां दिवपाची जबाबदारी सोमूकूच दिली. साकांतलीं तीं पाकिटां काडून लोकांक दितना सोमूक आपूण पात्रांव बी जाल्ल्या भशेन दिसपाक लागलें. तेचें मन खुबूच खोशी जालें. तेच्या पिरायेचीं भुरगीं, नेण्टीं, जाण्टीं सगळीं लक्ष्मी पुजनाचो प्रसाद घेवंक दुकानांनी भोंवतालीं. सोमूय काकागेर हेच खातीर येयलेलो. सगळ्या कामांतल्यान काकाक सुसेग मेळटकच तेणें आपल्या पुताक आनी सोमूक हेरांच्या दुकानांनी भोंवून चिरमुल्यो हाडपाक वचपाक मेकळीक दिली.
सोमू आपल्या व्हडल्या बापोल भावा वांगडा चिरमुल्यो एकठांय करपाक वयता. खामामळावयल्या रेल्वेस्टेशना कडेन पावतकच सोमू धादोस जाता.
‘भैय्या, ह्यो ट्रेनी खंय वयतात. आनीक तितूंत ही माती कित्याक भरतात,‘’ सोमू उत्सुकतेन विचारता.
‘‘आरे, ती माती न्ही. तेका खनीज म्हुणटात. तेच्या पासून मागीर लोखंड करतात.’’ सोमूचो बापोलभाव सांगता.
‘‘हे मातयेचें लोखंड करतात?’’
‘‘हय. ही माती आनी आमच्या गांवांतल्या मातयेंत तुका फरक दिसना?’’ भाव विचारता.
‘‘हूं… हय… ही माती चकचकता. आमच्या घरा कडली माती चकचकना.’’
‘‘मागीर… कळ्ळें मरे तुका. हे मातयेंत लोखंड आसता. आमचे हे मातयेक भायल्या देशांत मागणी आसा, म्हूण हांगच्यान ट्रेनी भरून ती वास्को व्हरतात आनी थंयच्यान व्हडल्या बोटींनी ती विदेशांत पावयतात,’’ बापोल भाव तेका समजावपाचो यत्न करता.
दोगूय रेल्वे स्टेशनाचे रुळ हुंपत कुडचडेंच्या बाजारांत पावतात. थंय कितलींशींच दुकानां. चिरमुल्यांचीं पाकिटां घेवंक लोकांची गर्दी जाल्ली आसता. ते गर्देंतल्यान वाट काडीत सोमू आपलें पाकीट घेता आनी काकीन दिल्ले पिशवेंत घालता. रात जाता जाता तेची पिशवी उपाट भरता. ती धरपाक तेचे कडेन तोलना ती पळोवन तेचो बापोलभाव ती आपूण घेता आनी ते घरा वचपाची वाट धरतात.
‘‘भैय्या, तूं बसला रे ट्रेनींत?,’’
‘‘हय तर! आमी दूदसागरा कडेन शेत रोवपाक ट्रेनीनूच वयतात. मडगांवां वचपाचें आसल्यार ट्रेनीनूच वयतात. ट्रेनीन आमचो वेळ साल्वार जाता आनी पयशेय,’’ भाव तेका सांगता.
‘‘भैय्या, मज्जा येता आसतली न्हू ट्रेनींत बसपाक?’’
‘‘तुका बसपाक जाय? हांव व्हरतां हां तुका फुडले खेपे’’ भावान अशें सांगतकच तो परत काकागेर येवपाचीं सपनां रंगयता.
‘‘चल आतां आमी बेगीन बेगीन या आमच्या दुकानाचेर. आई-बाबा आमची वाट पळयता आसतलीं. घरा या आनी तुजीं पाकिटां मेजुया मरे?’’ भाव विचारता.
‘‘हय भैय्या… हांवें सुमनबायक सांगलेलें, हांव येतना खूब पाकिटां हाडटलों म्हूण… तेंवूंय आयज बाबा
वांगडा मडगांवां गेलां आसतले… तेंवूंय खुब्ब हाडटलें आनी मागीर आमी ह्यो चिरमुल्यो च्यायेंत बी घालून खातली…. मज्जा!!!,’’ सोमू सांगता आनी दिवाळेची, लक्ष्मी पुजनाची दीसभराची उमेद वांगडा घेवन काकाल्या दुकाना वटेन चलपाक लागता.

संजय बोरकार