बायल रूप

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

भारतीय बायलो म्हणल्यार त्यागाची मुर्ती. भारतीय बायलो तपस्या, मोन्यांनी सेवा करपी. भारतीय बायलो म्हणल्यार व्हडली श्रद्धा आनी अमर आशावाद. सैम जे तरेन बोवाळ करिनासतना काम करीत रावता आनी फुलां फुलयत आसता, हेच तरेन भारतीय बायलो घराब्या खातीर कश्ट काडून मोन्यांनी श्रम करून आनंद निर्माण करतात. दर एका घराब्यांत तुमी पळयात, फांतोडेर सावन रातचीं अकरा वरां मेरेन घश्टे काडपी ती कश्टकरी मुर्ती आमकां दिसतली. खिणभर विसव ना, मात सुद्दां तिका बसपाक फुरसद आसना.
सीता, सावित्री, द्रौपदी, गांधारी हे तांचे आदर्श आसात. त्यागमुर्ती आनी प्रेममुर्ती अशी ती भारतीय बायलांच्यो देवता आसात. सीता म्हणल्यार सासणाचो यज्ञ. भारतीय संस्कृतायेंत बायलांची जीण म्हणल्यार पेटिल्लें होमकुंड आसा. लग्न म्हणल्यार यज्ञ. घोवाच्या जिणे कडेन लग्न जाल्या उपरांत बायलांच्या जिणेच्या यज्ञाक आरंभ जाता आनी हो यज्ञ तिच्या मरणानूच शांत जाता. बायल म्हणल्यार कर्मयोगाची मुर्ती. तिका स्वतंत्र अशी आपली वान्साच आसना. घोव आनी भुरग्यांची वान्सा म्हणल्यार तिची वान्सा. घोवाक बरी लागता ती भाजी कर. घोवाक बरें लागता तें जेवण-खाण कर, भुरग्यांक बरें लागता तीं पक्वान्नां कर. ज्या दिसा घरांत घोव जेवपाक आसना त्या दिसा बायल आपले खातीर भाजी बी कांय करिना. पिठलें धवळटली नाजाल्यार लोणच्याची फोड घेतली. आपल्या खातीर कांय एक नाका. घोवाक बरें दिसपी कापड न्हेसप, घोवाक आवडटा तें पुस्तक वाचप, घोवाक आवडटा तें पद, गाणें म्हणप. घोवा खातीर विणप, घोवा खातीर शिवप, तागेले कपडे नितळ दवरप, ताचे भलायके कडेन लक्ष दिवप. घोव म्हणल्यार बायलेचो देव.
“चरणाची दासी” हें तिचें भाग्य! कबीर देवाक म्हणटा, “मै गुलाम, मै गुलाम तेरा| तू साहिब मेरा|” भारतीय बायल कळत नकळत घोवाक हेंच म्हणीत आसता. ती सगळें घोवाकच अर्पिता आनी सगळे तरेन ताचीच पुजा करता. भारतीय बायल घोवा भितरच मिसळून गेल्या पूण घोवान कितें केला? भक्त देवाचो दास जाता, पूण देवय मागीर भक्ताच्या दारांत तिश्ठत उबो रावता. नारद एकदां भगवान विष्णूक मेळपाक गेल्ले तेन्ना भगवान विष्णू पुजा करताले. नारदाक अजाप जालें. सगळेच जाची पुजा करता तो कोणाची पुजा करता? भगवान विष्णून भायर येवन म्हणलें, “भक्त हे देवाचे देव जातात.” ज्ञानेश्वरींत एके कडेन सुंदर होंवयो आसात. श्रीकृष्ण म्हणटा, “अर्जुना, भक्त हे म्हजे व्हडले देव.” भक्ताक पुजपाक देवाच्या हातांत कमळ, भक्ताक वेंग मारपाक दोन हात पावचे नात म्हणून चार हात! भक्ताक पळोवंक मेळपाक जाय म्हणून निराकार देव उबो रावता! आपूण जाचो भक्त जातलो, तोय आपलो भक्त जातलो. प्रेमान भक्त जावप म्हणल्यार एके तरेन मुक्त जावप. पूण आमच्या घराब्यांत कितें अणभव येता? बायल सगळ्यांची सेवा करता. ती सगळ्यांची प्रेमान भक्त जाता पूण तिचे भक्त कोण? ती सुखी जावची, तिका आनंद मेळचो, तिच्या काळजाक थाकाय मेळची असो कोणाक हुस्को आसा? बायलांच्या मनांची आनी काळजांची भूक कोणाक खबर आसा? तिचीं भितरलीं दुख्खां कोणाक कळटात काय? तिची कोण प्रेमान वासपूस करतात काय?
(फुडें चालू… )
मूळ लेखकः साने गुरुजी
अणकारः पांडुरंग नाडकर्णी

पांडुरंग नाडकर्णी
9326139252