भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज आयुर्वेद दीस. ते निमतान कांय आयुर्वेदीक वखदांची ही वळख.
संत तुकाराम महाराजान मनीस आनी झाड हांचें नाते आनी झाडाचें म्हत्त्व सांगतना हो म्होवाळ उतरांचो अभंग बरयला, तो म्हणल्यार…
वृक्षवल्ली आम्हा सोयरी वनचरे, पक्षीही सुस्वरे। आळविती।।. आमचें गोंय सैमान नटिल्लें, पाचवीचार रानां, दोंगुल्यांचो वाठार… ह्या माणकुल्या गोंयांत कितल्योश्योच वनस्पती आसात. तातुंतल्या चडश्या वनस्पतीचो, झाडां-पानांचो, मुळांचो आमकां वखदी उपेग जाता.
आमच्या जाणट्याच्या भुरगेपणांत फार्मास्युटीकल वखदांची व्हडलीशी जायरात नाशिल्ली. त्या वेळार गांवांत गांवठी वखद दिवपाची परंपरा.
आयजुय ती ल्हान भुरग्यां खातीर कांय प्रमाणांत चालूच आसा. देखीक थंडी जाल्यार तुळशी पानांचो रोस, वटेलांवाचो रोस, पुनर्नवांचो रोस, शबध्याबियांचो कसाय आनी गंजनाचें उदक सगळें घालून आमकां आवय कसाय करुन दिताली. हाची याद अजुनूय ताजी आसा. मात वैज वचून दोतोर आयले आनी ह्या गांवठी उपचाराची पद्धत फाटी पडत गेली. नाय जाल्यार आयज कांय लोक ही गांवठी वखदां घेतात.
हो ल्हानसो लेख फक्त गांवठी वखदां विशीं थोडीशी म्हायती दिवपाक बरयला, जें म्हज्या गांवतल्या आज्जी आनी आज्यान म्हाका सांगिल्लें. आज आयुर्वेदाचें शिक्षण खूब भुरगीं घेतात तें पळोवन बरें दिसता. झाडा विशींचो मोग आनी अभ्यास तीं करतात हें खुब तोखणायेचें आसा.
गांवठी वखदांची वळेरी:-
१. अठलांव
प्रकार : अठलांव वा वटेलांव हे दोन तरांचे आसतात. मोटो अठलांव आनी बारीक.
उपेग : ही पानां (ल्हान भुरग्यांक १ ते ५ वर्साचें ) थंडी जाल्यार ह्या पानांचो रोस काडून (पानां काडून तव्यार गरम करप) आनी तातुंत साकर घालून तो रोस थोडोसो पिवपाक दिवप.
२. अडूळसो
उपेग:- अडुळशाच्या पानांचो उपेग जोर आयल्यार करतात. झाडांची पानां काडून ती उदकांत घालून शिजोवन ते उदक न्हांवप. तकली उसळ्ळ्यार अशींच पानां शिजोवन तकलेचेर न्हांवप आसता. कामीण जाल्यार ह्या पानांचो उपेग दुसऱ्या वखदां बरोबर काडो, कसाय तयार करपाक करतात. अशें म्हण्टात की केन्ना- केन्ना अडुळशाच्या पानांचें उदक न्हांल्यार जिवाक बरें.
३. कांगोणी
उपेग : कांगोणी, कांगल्यो हिंदू धर्मांत चवथीच्या दिसांनी चड वापरतात. हीं रानटीं फळां चवथीक माटोळेक बांदतात. जाण्टेले अशें म्हण्टात की कांगोणी गणपतीक खुब प्रिय आसात. दैवी गुणां बरोबर ताचो आयुर्वेदीक गुणधर्मूय आसा. हात- पांय दुखल्यार ताच्या तेलाचो मसाज हाता-पायांक केल्यार आराम मेळटा.
४. करबील
उपेग : करबिलाच्या पानांचो जेवणांत उपेग जाताच, पूण हीं पानां तेलात शिजोवन तें तेल केसांक लायल्यार केसांची वाड जावपाक मदत जाता.
५. गुंडुली/ ब्राह्मी
उपेग: गुंडुली, गेंडुली पानांची भाजी करुन खाल्यार बुद्द वाडटा आनी आरोग्य बी बरें उरता. तिका ब्राह्मी भाजी अशेंय म्हण्टात. ब्राह्मी पानांचें तेलूय काडटात, जें केस वाडपाक मदत करता.
६. तायकिळो
उपेग: गांजील मुस चाबल्यार चाबिल्ल्या जाग्यार तायकिळ्याचें पान चोळतात. पायांक फेरीत जाल्यार तायकिळ्याच्या पानांचो रोस लायतात.
७. पुनर्नवा
उपेग : कामीण जाल्यार पुनर्नवाचीं पानां शिजोवन ताचें उदक पितात. थंडी जाल्यार हाचो कसाय करुन पितात. ताचे वांगडा सुंठ आनी तुळशी कणसां एक करून शिजोवन कसाय पिवपाक दितात.
अशींच आनीक खूब गांवठी वखदां विशीं मुखार केन्नाय आमी जाणून घेवपाचो यत्न करया. गोंयांतल्या सैमाचें वर्णन करता आसतना म्हणिल्लें आसा, की गोंय पाचवो शालू न्हेशिल्ले व्हंकले वरी दिसता. बारीकसाणेन जर आमी झाडांचो अभ्यास केलो जाल्यार आमकां दरेक झाड उपेगी मेळटले. आमच्या हाता लागसार आशिल्लें प्रत्येक झाड हें उपेगी आसा. आमच्या जाण्टेल्यांनी जैविक विवीधतायेचो खोलायेन अभ्यास करुन ताचो वेगवेगळ्या दुयेंसा खातीर उपेग जावंक येता हें सांगलां. कसलींय वखदां घेतना जाण्टेल्यांक कळीत करून घेवप गरजेचें. नवी पिळगी आधुनिक विज्ञान पद्धत, भाशा, गणीत, समाजशास्त्र शिकतनाच ह्या दायजाचो सांबाळ करतली, अशी आस्त बाळगितां.
– जागृती व्यं. प्रभू
—
हंगामा प्रमाण झाडां कशीं बदलतात हाचे विशीं चड जाणून घेवपाक जाय जाल्यार ह्या लिंकाचेर क्लिक करात: https://bit.ly/treesaroundyou
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
