कोजागरी पुनव

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मध्यान रातीं ह्या दुदाचो निवेद्य चंद्राक दाखयतात आनी सगळीं तें दूद पितात. चान्नें पडलल्या ह्या दुदांत वखदी शक्ती आसा अशें म्हणटात. ह्याच दिसा पितरांक नवे कांडलले फोव आनी आडसराचें उदक अर्पण करतात. आयज कोजागरी पुनव. ते निमतान….

हिंदू धर्मांत अमास आनी पुनवेक धर्मीक म्हत्व आसता. आश्विन हो सातवो म्हयनो. ह्या म्हयन्यांत येवपी पुनवेक कोजागरी वा शरद वा कौमुदी पुनव अशेंय म्हणटात.. चड करून सप्टेंबर ना जाल्यार आॅक्टोबरांत ही पुनव येता. हे पुनवेक मोती तयार करपी पुनव अशेंय म्हणटात. (घाम गळोवन शेतांनी पिकयल्ली मोतयां). वातावरणूय बरें प्रसन्न आसता. पावस सोंपलल्यान मळब रें नितळ आसता, ह्याच दिसांनी चंद्र पृथ्वीचे खूब लागीं येता. ताका लागून हे पुनवेंक चंद्र खूब व्हड दिसता. पुराय वर्सांतलो हो चंद्र एकदम बलशाली आसता अशें म्हणटात. आयुर्वेद सांगता, ह्या चंद्राच्या किरणांनी रोग प्रतिकार शक्त आसता. ह्या उजवाडाचो फायदो घेवन लक्ष्मी आनी देव इंद्र पृथ्वीचेर पासयेक येतात, अशें म्हणटात. थंडेच्या दिसांची सुरवात जावपाची ह्या दिसांनी सुलूस लागता.
कोजागरी पुनवेक केल्ल्या व्रताक कोजागर व्रत अशें म्हणटात. ह्या दिसा दिसभर उपास करतात. रातीकडेन लक्ष्मी आनी इंद्र आपल्या एरावताचेर (इंद्राचो धवो हती) बशिल्लो आसता ते तस्बीरीची पुजा करतात. दूद आटयतात आनी तें चान्न्यांत दवरतात. चंद्राच्या चान्नें ह्या दुदांत पडपाक जाय अशें म्हणटात. मध्यान रातीं ह्या दुदाचो निवेद्य चंद्राक दाखयतात आनी सगळीं तें दूद पितात. चान्नें पडलल्या ह्या दुदांत वखदी शक्ती आसा अशें म्हणटात. ह्याच दिसा पितरांक नवे कांडलले फोव आनी आडसराचें उदक अर्पण करतात. मध्यान रात जाल्यार लेगीत कोण न्हिदनात. कारण हे राती लक्ष्मी भोंवता आनी ‘को जागर्ति’ म्हणजे कोण जागे आसात, अशें विचारता. जागे आसलल्यांक भरभरून आशिर्वाद दिता. लक्ष्मी बरोबर इंद्रूय भोंवता आनी जो कोण आपली पुजा करता ते पळोवन तो प्रसन्न जाता आनी त्या घराचेर आपली कृपा दवरता. लक्ष्मीन जागो आसा काय हाचो अर्थ जाग्या आसपाकडे ताची शीम सोंपना. कोण सजग आसा आनी गिन्यानाक आतुर आसा, कोण आपली सगलीं कामां, कर्तव्यां मना पसून करता असो आसा. ह्या दिसा दिवाळेक करतात तशी नितळसाण करतात, दिवे, पणट्यो पेटोवन झगमगाट करतात. पुराणांत कोजागरी पुनवेंक ‘दीपदान जागर’अशेंय म्हटलां.
गोंयांत कांय लोक ह्या दिसा आकाशदिवो लायतात, पणट्यो पेटयतात. कांय गोंयकार घराब्यांनी सत्यनारायणाची पुजा करतात. (रायबंदर आखडकार आनी धोंड घराबो). भजन करून रातभर जागरण करतात. म्हाड्डोळच्या म्हाळशेच्या देवळांत कोजागरी पुनवेचो उत्सव व्हडा दबाज्यान मनयतात. जांयाच्या पुजे फाटल्यान कोजागरी पुनवेचो म्हळशेसो व्हड उत्सव.
कांय पुराणीक कथांनी शरद पुनव देवी लक्ष्मीचो जल्मदीस म्हूण मनयतात. ह्या दिसा देवी लक्ष्मी समुद्र मंथनातल्यान प्रकट जाल्ली, अशें मानतात. हे रातीक चंद्र आपल्या सगळ्या 16 कलांनी आसता. चंद्राचें चांन्ने एका विशेश प्रकारच्या अमृता सारख्या गुणांनी भरलेलें आसता. श्रीकृष्णाक सोळा कलेंचो अवतार अशें मानतात. द्वापर युगांत हे रातीक देव श्रीकृष्णान वृंदावनाच्या निधीवनांत गोपी वांगडा रासलीला केल्ली आनी आजूय देव श्रीकृष्ण गोपी वांगडा रासलीला करता अशी मान्यताय आसा. हाका लागून ह्या दिसा हांगा कृष्ण भक्त रासोत्सव साजरो करतात.
शेतकारांची लक्ष्मी आशिल्लें शेतांतले पीक ह्या दिसांनी पिकता. नव्या पिकाक लागून हे पुनवेक शेतकार नवान्न पुनव म्हणटात. (कोंकणांत). ह्या दिसा बाजारांत नव्या भाताची कणसां, नासणें, रोजां, वरयां तांदूळ, कुड्डुक भाजयेची कणसां विकपाक येतात. ह्या सगळ्या पिकांची ह्या दिसा पुजा शेतकार करतात. शेतांतल्या नव्या पिकांची कणश्यो, रोजां, कुड्डुकेची फुलां घेवन तीं आंब्याच्या पानांनी बांदून तांचें तोरण दारार बांदतात. घरांतल्या वस्तुंचेरूय ही जुडी बांदतात. घराच्या दारार रांगोळी काडून पणट्यो पेटयतात. सैमाक दिनवासपाक कोंकणांत नवान्न पुनव मनयतात.
हो सण कर्तव्यनिश्ठ रावपाचो संदेश दिता. प्रामाणिकपणान आपलें काम करपाचो संदेस दिता.

प्रीता परब
9921382375