दुयेंतीक गुण पडपाक लागलो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

(लोकांनी परंपरीक उपाय केले; पूण कांयच फरक पडलोना, म्हुणून निमाणे ताका आमचे कडेन घेवन आयले. … आतां मुखार…)
अपघात जावन भुरग्याक आमचे कडेन हाडटा मेरेन कांय दीस पासार जाल्ले. ताका लागून भाजिल्ल्या जाग्यार इन्फेक्शन जावन तातूंत जीव हुळहुळताले. कुश्ठरोग्यांचेर उपचार करतना हांवें हें पळयिल्लें. कुश्ठरोग्याक तर संवेदनाच आसना, देखून घावो जालो तरी पेशंटाक कळना. मागीर त्या घाव्यांत पूं जाता, जीव जाता. हांगाय हे लोक उगडे आशिल्ल्यान घावे अशें पुलेणे भरल्यार अजाप ना. हे जंतू घाव्या भितर घास मारतात आनी पेशंटाचे हाल करतात. हांवें त्या भुरग्याचे घावे निवळ करुन वखद लायलें आनी ताका अँटिबायोटिक्साच्यो गुळयो दिल्यो. अशो गुळयो ताणें पयलीं केन्नाच घेवंक नाशिल्ल्यान ताचेर ह्या गुळयांचो परिणाम बेगीन जालो. फीट्स येवप कमी जांवदी म्हुणूनय कांय गुळयो दिल्यो. तो भुरगो खणखणीत बरो जालो. जो भुरगो मरपाक पाविल्लो तो आतां म्हयन्या भितर चलता, सदचीं कामां करता म्हणटकच गांवांचेर ताचो बरो प्रभाव पडलो. मागीर आनीक कांय जाण आयले. तांकां डायरिया जाल्लो. म्हज्या वखदान तेय बरे जाले. 

हे सगळे पेशंट आशीकुशीच्या गांवांतल्यान येताले. आशीकुशीचे गांव म्हळ्यार कमीत कमी 15- 20 किलोमिटर पयस. तितलें अंतर हे लोक सहज, सोंपेपणान चलतात. कांयजाण तर 100- 150 किलोमिटरांवेल्यान चलत येताले. पेशंट सामकोच वायट परिस्थितीत आसल्यार ताका ते स्ट्रेचरावेल्यान हाडटाले. लुगटाची झोळी करून वा कोंडे एकमेकांक बांदून ताका झाडाच्या सालीचो दोर बांदप, तिसरो कोंडो मदीं घालप आनी ते झोळयेंत पेशंटाक न्हिदोवन हाडप. बाज वा खाट उरफाटी दवरप आनी तिच्या पांयांक दोरी बांदून दोगांनी उबारून हाडप, अशी आनीक एक पद्दत. पूण पेशंटाक इतले पयस घेवन येवप म्हणजे दोगांची भुजां दुखतात, म्हणून वांगडा आनीक चार- स जाण येताले. अशा खाटीवेल्यान वा स्ट्रेचरावेल्यान पेशंट वाटेंतल्या सगळ्या गांवांतल्यान आमचे कडेन हाडटाले. तो बरो जावपाक जाय, हो आमचो हावेस आसतालोच, पूण तो बरो जालोना जाल्यार ताचें मडें तशेंच गांवागांवांतल्यान वतलें आनी लोकांचेर ताचो विपरीत परिणाम जातलो, असोय भंय दिसतालो. आमचेर त्या काळार पयलींच विस्वास नासलो, देखून तो निर्माण करपाक, आयिल्ले दोन- चार पेशंट बरे करप गरजेचें आसलें. ह्या गजालीचें तेन्ना खूबच चेपण येतालें. प्रकल्पांत आमी दोगांच दोतोर. तातूंत आनीक आमचें गिन्यान पुस्तकी, प्रत्यक्ष अणभव असो कांय ना. मागीर पुस्तक पळोवन, चर्चा करून उपचार कशे करप हें थारतालें.

एक फावट एका सुद्दीर नाशिल्ल्या मनशाक पयसुल्ल्या गांवांतल्यान चार-पांच जाणांनी उखलून हाडलो. तो बेसुद्द आशिल्ल्यान ताका कितें जाता तें कळपाक मार्गच नासलो. सेरिब्रल मलेरिया, मॅनेन्जायटिस अशें कितेंय आसूंक जातालें. हेर तपासण्यो करुन परिक्षा करपाक आमचे कडेन दुसरीं कांय साधनांय नासलीं. आनीक कोणाचोय सल्लो घेतलो जाल्यार फोन नासलो. लांपयांवाच्या उजवाडांत ताका पळयलो. तपासलो आमी एकमेकां कडेन उलोवन कांय वखदां दिलीं. आमच्या भरवंशाचेर ते ताका घेवन आयल्यात, तो बरो जातलो काय ना, ह्या विचारान आमकां रातभर न्हिदच लागलीना. दुसरो आख्खो दीस तो सुद्दिर नासलो. अखेरेक तिसरे दिसा ताका सुद्द आयली आनी आमच्या जिवांत जीव आयलो. येतना खांद्यार उबारून हाडिल्लो हो पेशंट, वतना आपल्या पायांनी चलत गेलो; तेन्ना खूब समाधान जालें. 

पेशंट बरे जावपाचे अणभव लोकांक येवपाक लागले म्हूण ल्हवू ल्हवू जांव, पूण परिस्थिती थोडी आमच्या फावराद जायत गेली. तरीय लोक मंत्रिका कडेन वतालेच. कारण एकतर तांकां ताचे विशीं विस्वास आसलो आनी दुसरी गजाल म्हणजे अंधश्रद्देक लागून भंय दिसतालो. मात् मंत्रिकाच्या उपायांनी बरें जालेंना जाल्यार ‘दोतोरा कडेन वचून पळयतां, दोतोर कितें करता तें पळोवया,’ अशें सांगून आमचे कडेन येवपाचो धीर थोडे दाखोवपाक लागले.

मांत्रिकांचो मात् आमकां विरोधच आसलो, आनी तें सभाविक आसलें. आमकां लागून तांच्या पोटार पांय पडटालो. पूण एकदां अशी एक घडणूक घडली की ताका लागून वातावरण बदलपाक मजत जाली. एका मंत्रिकाचीच धूव जोरान बरी ना जाली. ताणें ताचे सगळे उपाय केले; पूण ती बरी जालीना. जोर चडपाकच लागलो. धूव आतां वांचना, अशें दिसून तो भिलो आनी तिका आमचे कडेन घेवन आयलो. आमी तिका वखदां दिलीं, सलायन लायलें. ती वांचली. तेन्नाच्यान ताचो आनी ताच्या सारख्या कांय जाणांचो विरोध कमी जालो.

(मुखार चलता)

प्रकाशवाटा (मूळ लेखक : डॉ. प्रकाश आमटे)

देविदास गजानन नायक 

98505 35051