भांगरभूंय | प्रतिनिधी
केरळ आनी देशांतल्या जायत्या वाठारांनी नमी दिसा ल्हान भुरग्यांचो विद्यारंब करतात. म्हणल्यारच ह्या दिसा सावन ताचें खऱ्या अर्थान शिक्षण सुरू जाता.
चवथ सोंपली की आमकां वेध लागतात नवरात्रांचे. नवरात्रांच्या आगमनाचे कल्पनेन घरांत एके तरेच्या चैतन्याचें वातावरण तयार जाता. पावसाळो सोंपूंक आयिल्लो आसता. भाताचीं पाचवीं पिकां थंड शीतळ वाऱ्यार आनंदान धोलूंक लागतात. ताचो खास परमळ वाऱ्या वांगडा आसमंतांत पसरता. सगली सृश्ट आपल्या आंगार पाचवी चादर गुठलावन लोडेल्ली आसता. सगले कडेन प्रसन्न वातावरण आसता. एक आगळीच उमेद सगल्यांच्या मुखामळार उदेता. पावसाळो सोंपिल्ल्यान मळबूय वेगळें दिसता. तेंवूय आपलो रंग बदलता. सांजवेळचो मळबाचो रंग पळोवपा सारको आसता. अशी ही रंगांची उधळण करीत आश्विनाचें आगमन जाता.
ह्या दिसा घराघरांनी घट बसतात. देवीची स्थापना जाता. रोजांच्यो माळो बाजारांत जळींमळीं दिसूंक लागतात. कितल्याश्याच देवाकुडींनी धावूय दीस अखंड दिवो पेटत आसता. पितळेच्यो दिवल्यो चिंचेन घांसून पुसून लख्ख करतात. रोजां आनी हेर वासादीक फुलां, दिव्या खातीर हाडिल्लें तेल, आंब्याचीं पानां हांचो एक वेगळोच परमळ घरांतलें वातावरण प्रसन्न करता. भुरग्यांच्या आनी जाणट्यांच्या आनंदाक उधाण येता. घरांतलो कर्तो मनीस देवाकुडींत घट बसयता. हे घट पृथ्वीचे प्रतीक मानतात. तातूंत उदक भरून पंचमहाभुतांची पुजा करतात. हो घट मातयेचेर दवरून ते मातयेंत नवधान्य पेरतात. ह्या घटाचेर सदांच म्हणल्यार णव दीस रोजांच्यो माळो बांदतात. धाव्या दिसा पुजेचें उद्यापन करून तो घट हालयतात.
ह्या धा दिसांत सप्तशतीचे पाठ वाचून तातूंतले मंत्रजप करून देवीच्या विवीध शक्तीरुपाची पुजा करतात. कुंकुमार्चन करतात. कुमारिकांची पुजन करतात. सवायशिणीची होंट भरून तिका जेवण दितात. तशेंच णव दीस देवीची आरती म्हणून तिची होंट भरतात. कोण उपास करतात, कोण नामस्मरण करतात जाल्यार कोण स्तोत्रपठणूय करतात. ल्हान गांवांनी चडशें ना तर व्हड शारांनी भौशीक नवरात्रोत्सव जातात. रातीं गरबा, दांडिया खेळटात. टिपऱ्यांचे लयबद्ध आवाज घुमतात. कांय वेळा हाचो अतिरेकूय जाता. व्हड आवाजांत वाजयतात तीं गितां कितल्याश्याच लोकांक त्रासांची थारतात. आपूण लायतात त्या व्हड आवाजांतल्या गितांक लागून आवाज प्रदुशण जाता, लोकांच्या कानाचेर आनी कुडीचेरूय ताचो वायट परिणाम जाता हाचो कोणूच विचार करिना, न्हय ताचें धंगणूय कोणाक आसना. मुदलांत हो उत्सव कित्या खातीर करतात हाचें भान दवरिनासतना केल्ले हे खेळ समाजाक त्रासदायकूच थारतात अशें म्हणल्यार तें लटीक थारचें ना.
नवरात्रांत देवीचीं णव रुपां पुजतात. तीं आसात – दुर्गा, भद्रकाली, अंबा वा जगदंबा, अन्नपूर्णा, सर्वमंगला, भैरवी, चंडिका वा चंडी, ललिता, भवानी आनी मूकांबिका. ह्या दरेका रुपा कडेन एकेक गूण संबंदीत आसता. दुर्गा ही साहसाची प्रतीक आसा जाल्यार सरस्वती ही विद्येचें, लक्ष्मी ही धनाचें आनी अन्नपूर्णा ही सुबत्तेचें प्रतीक आसा. म्हणल्यारच एका अर्थान मनशाक सद््गुणांची याद करून दिवपा खातीर तशेंच ह्या गुणांचो सन्मान करपा खातीर हीं विवीध रुपां पुजतात.
बंगाल, बिहार, ओरिसा, आसाम, उत्तर प्रदेश आनी मध्य प्रदेश ह्या राज्यांनी दुर्गापुजेचो उत्सव व्हडा प्रमाणांत मनयतात. तातूंतल्या तातूंत बंगालांत ताचो प्रचार आनी ताची लोकप्रियता विशेश आसा. बंगाली लोकांचो तो वर्सांतलो मुखेल सण आसा. ह्या उत्सवा खातीर दुर्गेची मातयेची दशभूज मूर्त करतात. तिचें रुप महिषासूरमर्दिनीचें आसता. तिच्या दोनूय वटांनी कार्तिक, गणेश, लक्ष्मी आनी सरस्वती हांच्यो मुर्ती आसतात.
दक्षीण भारतांत म्हणल्यार तामिळनाडू, कर्नाटक ह्या राज्यांनी ह्या काळांत कोलु वा गोलुची स्थापना करतात. ते निमतान लोकांक घरा आपयतात. कर्नाटकांत साबार सुवातांनी णव दीस देवीची विवीध रुपांत पुजा करतात जाल्यार धाव्या दिसा म्हणल्यार दसऱ्याक व्हडा प्रमाणांत लोक एकठांय येवन रावणाची प्रतिमा लासतात. म्हैसूरांतलो दसरो महोत्सव पळोवपा सारको आसता. ह्या दिसा देश – विदेशांतले लोक व्हडा संख्येन येतात. पश्चीम बंगालांत नवरात्र आनी दसरो व्हडा प्रमाणांत मनयतात. हांगा हाकाच दुर्गापुजा म्हणटात. पश्चीम भारतांत म्हणल्यार गुजरात, राजस्थानांत मदीं मातयेचो कलश आनी तातूंत दिवो दवरून ताचे भोंवतणी लोक उमेदीन गरबा नाच करतात. केरळ आनी देशांतल्या जायत्या वाठारांनी नमी दिसा ल्हान भुरग्यांचो विद्यारंब करतात. म्हणल्यारच ह्या दिसा सावन ताचें खऱ्या अर्थान शिक्षण सुरू जाता.
आयज ह्या उत्सवाचें स्वरूप बदल्लां. मनीस उत्सवप्रीय आसलो तरी ते मनयतना जें भान दवरूंक जाय आसता तें आतां राखनात. चवथी वेळार जश्यो उबगण हाडपी कार्यावळी जातात तश्योच नवरात्रांच्या निमतान जावंक लागल्यात. जाचे खातीर हे उत्सव करपाचो तो हेतूच खंय तरी शेणला. मागीर उरता तो फकत बोवाळ, गजबज. आमकां केन्ना तरी ह्या उत्सवाचो खरो हेतू आनी रुप कळचें अशी दुर्गादेवी कडेन प्रार्थना.
– अतुल र. पंडित
96232690913
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
