संदेश दिवपी कांतांरांचो झेलो : 125 कांतारां

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

कांतार म्हळ्यार तियात्राचो ऑत्मो अशें मानतात. कांतारां शिवाय तियात्राक अर्थ येना. ते खातीर आदीं तियात्रांत फकत कांतारां म्हणपी जल्मले. ताणीं खूब- खूब नांव जोडलें. मुंबयचे कांतोरिस्त म्हण गोंयांत फकत तियात्रांक कांतारां म्हणूंक येताले, तांकां खूब मागणी आशिल्ली. हाचे भायर आल्फ्रेड रोज, क्रिस पॅरी सारक्या कांतोरिस्तांनी माचये बराबर कोंकणी संगितांत धुमाकूळ (बऱ्या अर्थान) घालो. तांच्या काळार आयचीं आधुनीक साधनां नासतनाय तांचीं कितलिंशींच कांतारां आमच्या तोंडार आसात. आयज ऑल इंडिया रेडियो चड चलना, ते परस युट्यूब चलता. नवे- नवे कांतोरिस्त आपलीं कांतारां युट्यूबाचेर घालून आयकुप्यांचें मन भुलयतात. तसलोच एक पेजाद कांतोरिस्त जावन आसा पाद्र डॉमनीक आल्वारीस.

तियात्र जल्माक आयल्यार 125 वर्सां भरलीं ते समारंभणे वेळार पाद्र डॉमनीकान ‘125 कांतारां’ नांवाचें एक सोबीत पुस्तक उजवाडा हाडलें. हे खातीर पाद्र डॉमनीकाक शाबासकी आनी परबीं. हें पुस्तक पिलारचे आय.टी.आय. संस्थेन छापलां आनी झेवेरियन पाब्लिकेशन सोसायटीन उजवाडायलां. ताचें कव्हर विली गोयस हाणें चित्रायलां आनी ताचें मोल 100 रुपया आसा. पुस्तकाच्या फाटल्या कव्हराचेर बरोवप्याची वळख आसा.

फाटभुंय

पाद्र डॉमनीकान सात वर्सांचे पिरायेर पयलें कांतार गायलें. सी. आल्वारीस कुटुंबातल्या पाद्र डॉमनीकान 1976 वर्सा गांवच्या पात्रोनाच्या, सां. दियोगाच्या फेस्ताक ताणें घडयिल्लें पयलें कांतार गायलें. थंयच्यान ह्या संगीत मळार फुडें वचपाचें आव्हान स्विकारून ताणें तियात्र मळार प्रवेश केलो, पूण 1978 वर्सा पाद्री जावंक पिलार सेमिनारींत भितर सरतकच ताका दिसलें आपलें तियात्रिस्तण काबार म्हण. पूण थंय उरफाटेंच घडलें. सेमिनारींत ताका खूब सुयेग मेळ्ळे आनी तीन म्हयन्या भितर ताणें पयलो तियात्र ‘देवान निर्मिलां तेंच’ बरयलो. त्या उपरांत कांतारांची झर व्हांवत रावली. खूब कांतारांं घडलीं आनी जेन्ना तियात्राच्या 125 व्या उत्सवा समयार व्हड समारंभणी जाता म्हण आयकलें तेन्ना ताणें आपल्या कांतारांचें एक पुस्तक छापूंक येवजिलें आनी अशे तरेन हें पुस्तक तयार जालें.

पुस्तकाचो गाभो

हें पुस्तक तियात्राक 125 वर्सां भरलीं तेन्ना उजवाडायल्लें देखून बरोवप्यान चिंतलें तातूंत 125 कांतारां आसचीं. तातूंत 125 कांतारां आसात आनी पुस्तकाचें नांवूय बी ताणें ‘125 कांतारां’ अशें दिलां. तेच बराबर ताका उपमाथाळो आसा ‘तियात्राच्या 125व्या उत्सवाक’ हीं 125 कांतारां बरोवप्यान बागेंत वेग-वेगळीं फुलां जम्यांनी रोयतात ते तरेन आपलीं सोबीत कांतारांचे जमे केल्यात. ‘सोलोस’ म्हणल्यार एकल्यानूच म्हणपाचीं 7 कांतारां. हे ‘सोलोस’ दादल्यान वो अस्तुरेन कोणेंय म्हणूं येतात, असलीं बरींच गितां/ कांतारां ह्या पुस्तकांत आसात – ‘ओपनींग कोरस’ म्हणल्यार तियात्र सुरू जातना म्हणटात तसलीं 6 कांतारां; ‘नातालांचीं गिता’ म्हळ्यार खास नातालां वेळार म्हणपाची वा नातालां वयर आशिल्लीं 7 कांतारां; ‘पिलार संस्थेचेर गिता’ म्हळ्यार पिलारचे संस्थे विशीं मतां मांडपी 6 कांतारां; मिसळ विशयांचेर सुमार 56 गिता, ‘धर्मीक विशयांचेर 25 गितां’, ह्या सोलोसां शिवाय 11 ‘दुयेट्स’, 4 ‘त्रियोस’, 1 ‘क्वार्तेत’, 1 ‘क्वितेत’ आनी एक तियात्र सोंपचे वेळार गायतलें कांतार. अशे तरेन बरोवप्यान 125 कांतारांची मांडावळ केल्या. 

प्रस्तावनेंतलीं उतरां

अणभवी कोंकणी बरोवपी तोमाजिन्हो कार्दोजो हाणें ह्या पुस्तकाक प्रस्तावना बरयल्या, तो म्हणटा, “कांतारांचो तुरो’ खरेपणीं रसरशीत आनी पर्मळीत जाला. भोव मानेस्त पाद्र डॉमनीक आल्वारीस एक प्रमाणीक कोंकणी मोगी आनी तियात्राचो आनी कांतारांचो पाटलावदार. ताच्या आंगांत तियात्र/ कांतारांचे गूण ताचे फामिलींतल्यानूच आयल्यात म्हणल्यार लटकें जावंचें ना. तियात्र मळायलें नखेत्र सर्गेस्त सी. आल्वारीस हाच्या घराण्यांतलें पाद्र डॉमनीक आल्वारीस एक भोव-गुणी फळ जावन आसा. आपूण एक बेस-बरो कांतारां/ गितां रचपी आनी तसोच एक उत्तम गावपी म्हण पाद्र आल्वारीसान प्रोवार केल्लें आसा. तो एक अणभवी पाद्री, ताणें आपूण रावता त्या समाजांत कितें घडटा ताचो स्वता अणभव घेतिल्लो आसा. समाजांतलें वायट आनी बरें ताणें चाकिल्लें आसा. ह्या अणभवाचो परिणाम ताच्या कांतारांनी आनी गितांनी दिसून येता. ते खातीर अणभवांतल्यान रचून आयिल्लीं हीं गितां/ कांतारां खरेंच गिरेस्त आनी दर्जेदार थारतात.”

खाशेलेपण

सगळीं कांतारां विभागांनी मांडल्यात. प्रत्येक विभागांत, आपल्या गितां/ कांतारांचीं नांवां ‘आल्फाबॅटीकल ऑर्डरीन’ छापल्यांत. जसो तियात्र ओपनींग कोरसांतल्यान सुरू जाता तशें पाद्र डॉमनीकाचें पुस्तक ओपनिंग कोरसांतल्या कांतारांनी सुरू जालां. दर एका कांतारांचो विशय वेगळो आसा आनी कांतारांनी यमक सांबाळ्ळां. उतरांची मांडावळ बेस-बरी आसा. कांतारांचीं उतरां बसयतना बरोवप्यान बरीच हिकमत वापरिल्ली जाणवता. ताच्या धर्मीक कांतारांनी तत्वां बराबर समाज-प्रबोधनूय वाचूंक मेळटा. 

उल्लेख करपा सारकें

‘फातिमा सायबीण’ ह्या कांतारांत बरोवपी म्हणटा, ‘झुजाचीं हातेरां मोडूंक, सायबिणीन तेर्साचें कोंत दिलें, ह्याच हातेरान ताळण्यांचेर झुजूंक शिकयलें….”

दुडवां विशीं फादर कितें म्हणटा तें पळेवंया, “दुडू करूंक वावर तूं करताय, इमानदारेन वो चोरताय, फायदो काडूंक, बॉळ्सां कातरूंक, आसत तुका हिकमत आनी चतुराय, दुडू करप वायट, दुडवांक वावरप वायट, अशें घड्ये न्हय जायत, म्हणटात दुडू बरो सेवक पूण धनी एकदम वायट.”

पाद्र आल्वारीसान रचिल्ल्या एका धर्मीक गिताचीं उतरां नियाळुंया, ‘जमीन फुटून वयर सरतलो, मळबा साकून देंवून येतलो, मनीसकुळाक सोडयतलो, मनशाक भरवांसो दितलो, अशे परीं ताचे विशीं बरयिल्लें बाकणारानीं, मानून घेवंक ना जाणारांनीं, स्विकारलो ल्हाना धाकट्यांनी… कोण तो, कोण तो, कोण तो जेजू क्रिस्त म्हणटात तो?’

कांतार एक पवरफूल हातेर लोकाच्या मनाचेर उजवाड घालपाचें. अर्द्या वराच्या भाशणान जी सुधारणा जायनां ती 20- 25 ओळिंच्या कांतारांतल्यान जाता. फादराच्या कांतारांत असोच गाभो भरिल्लो आसा.

सोंपयतना…

फाटल्या साबार वर्सांनी पाद्र डॉमनीकान संगीत मळार वेग-वेगळे तरेन आपलें नांव दवरलां. तियात्र बरयल्यात, तातूंत भुमिका केल्या, कांतारां घडल्यांत आनी गायल्यांत. ते शिवाय संगीत मळार दोळे दिपकावपी वावर केला आनी ह्या पुस्तकान ताका साहित्यीक वटेन उभारी दिल्या. ताचीं कांतारां अर्थाभरीत आनी देखदिणीं आसात. भास आनी धर्मीक प्रमाणीकपणा सांगाता तो एक बरो मनीस, गोंयचें कांतार उंचल्या दर्ज्यार व्हरूंक ताणें केल्ले हे यत्न तोखणायेक पात्र आसात. ताणें एक दीस सांगलें, “हांव भुरगो आसतना अशें म्हणटालों, ‘हांवें निवणें कांतार काडलां म्हणजे हांवें नवें कांतार घडलां.” फादरान अशींच आनिकूय देखदिणीं आनी संदेशान भरिल्लीं नवीं कांतारां घडचीं, तियात्र बरोवंचें आनी आपलें बरप पुस्तक रुपान उजवाडायत रावचें, हीच प्रार्थना.

—- 

– विन्सी क्वाद्रूस, 

९८२२५८७४९८