भांगरभूंय | प्रतिनिधी
माशेला लागसारच्या खांडोळ्यां गावांत गणपतीचें एक सुंदर देऊळ आसा. तें गोंयांतले एकसुरें पोरणें आनी जाग्रृत अशे देवस्थान. ताका महागणपती अशेंय म्हणतात.
श्री मन्ममंगल मूर्ति हा गणपती आसाम राज्यस्थित |
गोवा भूवरि येवुनि प्रथम तो दीपावली संस्थित ||
आला तेथुनि खंडधार नगरा नार्व्यासही लाभला |
तो हा दर्शन द्यावया गणपती खंडावली राहिला.।।
वयल्या श्लोका वेल्यान अशें दिसून येता की हो गणपती मुळचो आसामाचो. गोंयांत स्थापित जालो. गोंयांत गणपतीचें पयलें देऊळ दिवाडे जुंव्यार आशिल्ले. पुर्तुगीजांची गोंयचेर सत्ता आशिल्ली तेन्ना तांणी बाटाबाटी वेळार देवळां मोडपाक सुरूवात केली. त्या वेळार खांडेपारकार म्हाजनांनी थंयची मुर्तीं खांडेपारा स्थापन करपाक व्हेली. गणपतीची मुर्ती खांडेपारा व्हरतात म्हणून ताळगांवां रावपी नावेलकार म्हाजनांक जेन्ना कळलें तेन्ना तांणी ती मूर्ती खांडेपारकार म्हाजनांक कसलीस सुलूस लागूंक दिनासतना ती दुसरे कडे स्थापन करपाक उबारून व्हेली. ही घडणूक खांडेपारकार म्हाजनांक कळ्ळी तेन्ना तांणी ताकतिकेन फाटलाव करपाक सुरवात केली. तांकां नावेलकार म्हाजन ही मूर्ती व्हड्यांत घालून व्हरतना सांपडले. दोगांय मदीं बरीच बाचाबाची जाली, पूण तांणी आपसांत तोडगो काडून ती मुर्ती नार्व्या स्थापन करपाचें थारायलें. अशें समजता की जेन्ना सतराशें शेंकड्यांत खांडोळ्या ग्रामसंस्थेन गणपती देवस्थानाक देवूळ बांधपाक जागो दिवपाचे उतर दिलें तेन्ना हें देवूळ बांदुन जातकच खांडोळ्यां ती मूर्ती स्थापन केली. कालांतरान जेन्ना नवी मुर्ती स्थापन करपाचो वेळ आयलो तेन्ना पोरणीं मुर्ती उदकांत सोडपाचें थारलें. पूण म्हाजनाक हो निर्णय बादीकार जावपाक लागलो तेन्ना ताणी ती मुर्ती परत हाडून सभामंडपांत दवरली. पुण कोण जाणा ह्या जाग्यार रावपाक ती मूर्ती कशीच तयार नाशिल्ली.
महाजनानी देवाक पाकळी लायली तेन्ना तांकां देवान कौल दिलो की ती मुर्ती परत व्हरून गाभाऱ्यांत जंय नवी मुर्ती आसा त्या मुर्तीच्या उजवे दिकेक, नवे मुर्ती परस मातशी ऊंच अशी स्थापन करची आनी ते खातीर ती मुर्ती गाभाऱ्यात मुख्य मुर्तीचे उजवे बाजूक स्थापन केल्या. खुब वर्सां मेरेन हें देवूळ ल्हान आशिल्लें. मागीर थंय वास्कोच्या नावेलकार घराब्यान व्हडलो सभामंडप बांदलो आनी तेन्नाच्यान देवळाक खास सोबा आयली.
ह्या देवळांत सदांच देवक्रृत्यां चालूच आसतात. तीं सगळीं भटमाम महेशबाब सुखठणकार, प्रमोद भटमाम हांचे हस्तुकीं जातात. मंगळारा, संकष्टी आनी विनायके दिसा खास पालखी भायर काडटात आनी देवळाक प्रदक्षणा घालतात. हांगासल्ले खास उत्सव म्हणल्यार गणेश जयंती, कालो आनी श्रावण म्हयन्यांतली विनायकी. गणेश जयंती दिसा देवळांत पुजा अर्चा जातकच किर्तन आसता, गणपतीक पाळण्यांत घालतात, देवळांत आरती जातकच म्हाप्रसादाक सुरवात जाता. सांजवेळा परत पालखी आसता. दुसऱ्या दिसाच्यान कालो सुरू जाता. श्रावण म्हयन्यांतली विनायकी (जाका जाण्टे लोक चवथ म्हणटाले) दिसा देवळांत खास उत्सव आसता. सकाळच्या वेळार अभिशेक करतात, पूजा जातकच दनपरां एक वरांचेर पालखी भायर काडुन देवळाक प्रदक्षणा घालतात. ह्याच दिसा पालखी देवाक न्हाणोवपाक तळयेर व्हरतात, तळयेंत केळी उडयतात तेन्ना भुरगें उदकांत उडकी मारून केळी पुंजायतात तें पळोवपाक मजा येता.
देवळाक प्रदक्षणा काडुन पालखी देवळांत भितर येता आनी देवाक आरती दाखयतात, सांगणी करतात, तीर्थ प्रसाद वाटतात आनी उपरांत म्हाप्रसाद जाता. सांजे किर्तन, भजन जाता. मागीर परत पालखी भायर काडटात. देवळा भोंवतणी प्रदक्षिणा काडून पालखी परत देवळांत येता, आरती जातकच फळार जाता.
खूब वर्सां पयलीं ह्या दिसा देवळांतलो सगळो गाभारो जायांनी भरतालो. (आता जायांचे मळे कमी जाल्ल्या कारणान जायो, जाय तशो मेळप कठीण जालां) दाराच्या दोनूय वटेन द्वारपाला म्हऱ्यांत फुलांचे बरे सोबित मोर आसताले. अशें दिसतालें की खरेंच मोर उबे रावल्यांत. वास्कोच्यान खास भजनी मंडळ येतालो. तेन्नाच्या भजनाची खासियत म्हणल्यार कर्नाटकातल्यान हळदीपुरकार नांवाचो एक भजनी कलाकार आपलें डफलू घेवन येतालो आणि तो तें वाजयतना पळोवपाक बरीच मजा येताली. हो श्रावणी विनायकी (चवथ) उत्सव वास्को रावपी म्हाजन नावेलकार आनी तांचें कुटुंब मनयतात. ह्या वर्सा हो उत्सव ८ आॅगस्टाक आयला. सगल्या गोंयकारांनी ते निमतान मुद्दाम महागणपतीचें दर्शन घेवपाक येवचें.
प्रदीप खोलकार
9371243408
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
