निधर्मी भावनांक प्रोत्साहन दिवपी : ‘मांय- पायचें बेसांव’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ह्या वायटांक कोणें तरी न्हय, तर आपणेंच वाचा फोडूंक तो लिखणेचो आधार घेता. तो समाज गुंथूंक सोदता. धर्मीक एकचार आनी दादलो- बायलेची समानताय दर्शेवंक सोदता.  बरोवपी हिंदू- क्रिस्तांव- मुस्लीम पात्रां हाडून एकचाराचें बंधन मेकळें करता.

कादंबरी म्हळ्यार गद्य कल्पनेचें वर्णनात्मक कार्य जें विशिश्ट मनशाळ अणभवा बद्दलची कथा सांगता. ती लांब आसुंयेता तशेंच तातूंत कल्पनीक वा अर्द- काल्पनीक विशय आसुंयेतात वा अनेक कथा आशिल्लें एक कथानक आसुंयेता. कोंकणी भाशेच्या इतिहासांत एदुआर्दो जुजे ब्रुनो दे सौजा हाची 1911 वर्सा  उजवाडायल्ली ‘क्रिस्तांव घराबो’ ही पयली  आधुनीक कादंबरी अशें मानतात, तरी इतिहासाचीं पानां उस्तितना, बी. जे. फ्रान्सीस हाची ‘रोजा आनी जेनेरोजा’ ही कादंबरी 1893 वर्सा उजवाडा आयिल्ल्याची नोंद मेळटा. ताचे उपरांत जायत्या बरोवप्यांनी कादंबरीक (रोमांशीक) खुबूच तेंगशेर व्हेली. आयज सावयो पिंटो ह्या मळार भितर सरला. ताणें स कादंबऱ्यो बरयल्यात.

अशें म्हणटात, “पुस्तक जावन आसा एक देणें जें तुज्यान कितलेय पावटीं उग्तें करूंक जाता आनी तातूंतलें गिन्यान मेळोवन आपलें जिवीत निटायेर घालूंक जाता.”  पुस्तक साहित्यीक आसूं वा बिगर- साहित्यीक आसूं, जण एकल्याक तें गिन्यान मेळोवन दिता. कादंबरी साहित्य वेळ पासार करूंक युक्त साधन. तातूंतल्यान मार्गदर्शनूय मेळटा. पुस्तक वाचतना मनीस आत्मकेंद्रीत जावन विचलीत विचारां पासून पयस उरता आनी सांगाता ताचें बरें मनोरंजनूय जाता, हें ‘मांय-पायचें बेसांव’ कादंबरीत होलमता.

फाटभूंय

आपल्या साहित्यांतल्यान समाज प्रबोधन करूंक लिखणी हातांत घेतली. समाजाक पिडपी प्रस्न, मनशाचेर जावपी अन्याय, अस्तुऱ्यांचेर जावपी अत्याचार, सैमाक पडिल्ले झाळ, मोनजातीचेर आयिल्ली हावळ, तरनाट्यांची दिशाहीण वागणूक, हळशीक राजकारण, समाज-वावुरप्यांची वागणूक, समाजांतलीं नवेपणां आनी एकूण मनशाची वाटचाल करपी धर्म, धर्मगुरू, राजगुरू, शिक्षक, वेवसायीक उदरगतीच्या पावलांचेर अडथळे जावप्यांक आपल्या साहित्यांतल्यान नागडे करपाचो हावेस धरलो. ह्या वायटांक कोणें तरी न्हय, तर आपणेंच वाचा फोडूंक तो लिखणेचो आधार घेता. तो समाज गुंथूंक सोदता. धर्मीक एकचार आनी दादलो- बायलेची समानताय दर्शेवंक सोदता.  बरोवपी हिंदू- क्रिस्तांव- मुस्लीम पात्रां हाडून एकचाराचें बंधन मेकळें करता. 

कादंबरीचो हावेस

‘मांय-पायचें बेसांव’ हे कादंबरींत सावयो पिंटो आमच्या भुरग्यांनी वेवसायीक अभ्यास क्षेत्रांत उतरपाची वाट दाखयता.  दोतोर-इंजनेर जावन भुरगीं शेतां- भाटांनी देंवूंक सदिनांत देखून आमचीं शेतां-भाटां पाड जाल्यांत.  मागीर कोण तरी तीं विकतीं घेता आनी तांचेर काँक्रिटाचें पीक किल्लयता.  हाचे पासून सावद जावपाचो आनी पिकाळ जमनीचेर परत एक फावट शेत किल्लोवपाचो पाठ सावयो दिता. मनशाळ नात्यांतल्यान बरेंच घडटा हाचें दर्शनूय करून दिता.

कथानक

कादंबरीचें कथानक पेडणेच्या रमाकांत हाच्या सादारण कुटुंबांतल्यान सुरू जाता. रमाकांताचीं दोगांय भुरगीं शिकूंक हुशार. तांचे कडें व्हडलें शेत आसा.  रमाकांत आतां जाण्टो जाला, जाल्यार ह्या शेताचो सांबाळ रमाकांत आपल्या पुताक बऱ्यांतलो बरो शेतकामती (आग्रीकल्चरिस्ट) करूंक डॉन बॉस्को कॉलेज ऑफ आग्रीकल्चर हातूंत प्रवेश दिता. विवेक पेडणें थावन सुलकर्णा मोटरसायकलीन कॉलेजीक वता.  एका पावसाच्या दिसा, सकाळच्या आठ वरांचेर सुलकर्णा कॉलेजीशीं पावचे आदींच ताची मोटरसायकल एका फोंडकुलांत पडून ताका अपघात जाता. आंजेला आनी बशीर, तेच कॉलेजींत शिकपी भुरगीं ताका हॉस्पीटलांत व्हरूंक आधार करतात आनी तांची इश्टागत जाता.  दीस वतात तशे, विवेक आनी आंजेलाची इश्टागत नाकळटां मोगांत बदलता. एक दीस आंजेलाचो बापूय दुयेंत पडटा.  भायर आशिल्लीं ताचीं भुरगीं ताच्या आधाराक पावनात. तेन्ना विवेकाचो सभाव आनी वागणूक पळेवन आंजेलाचो बापूय, मरचे आदीं तांकां लग्नाचो आशिर्वाद दिता. दुसरे वटेन विवेकाची भयण प्रियांका बशीराची इश्टीण जाता.  पूण ताकाय धर्माच्या नांवान जावपी अत्याचाराची भिरांत दिसता. समाजांतल्यो विकृती आनी वस्तुस्थिती बरोवपी मुखार हाडटा. 

मदेंच कथानकांत उचांबळ वातावरण भितर सरता.  एक वटेन शिकप जाल्यार दुसरे वटेन भुरग्यांचो मोग आनी आंतर-जातीय आनी आंतर-धर्मीय लग्नांची तयारी सुरू जाता.  गांवच्या लोकाक हें मान्य जायना.  देखून कांय लोक फुडें सरून हीं लग्नां बंद उडोवपाचो यत्न करतात.  सरपंच आनी राजकी फुडाऱ्यांची भुमिका, तांकां सांगात दिवपी तरनाटे, दुसऱ्यांक खुबळावन घालपी वातावरण कादंबरीक बरेंच रंगार हाडटा. 

विवेक आनी आंजेलाचें काजार जाता?  बशीर आनी प्रियांका निकाह करूंक पावतात?  दिसा-उजवाडांत एक अपहरण जाता आनी मोती दोंगरार एक प्रकरण घडटा. कसलें तें? कोणाचें अपहरण जाता?  पुलीस आपली भुमिका निभयतात? ह्या प्रस्नांच्यो जापो तुमकां कादंबरी वाचतकच मेळटल्यो. कादंबरींत आशिल्ल्या शिरपुट्याक मात कशेंच विसरूंक जावचें ना.

खाशेलेपण

आंतर- जातीय लग्नांचो विशय बरो हाताळ्ळा.  कॉलेजींनी परिसंवाद घडोवन हाडूंक जाय हाची ताणें देख दिल्या. आंतर जातीय लग्नां जाल्यार येवपी अडचणींचेर उजवाड घाला. घोव- बायलेन एकामेका भितर एक घट्ट संबंध घडून हाडूंक सांगलां. एकामेकाक समजूंक, हांव व्हड आनी तूं ल्हान असलो वेगळोचार जाता तितलो पयस दवरूंक, घोव- बायलेन मेळून एक निर्णय घेवंक उलो केला. एक आस्तीग मनीस आपल्या सभावांत गरज पळेवन बदल हाडूंक शकता, अहंकार पयस करूंक शकता हें दाखयलां.  आंतर- जातीय लग्नांक घड्ये प्रोत्साहन दिवंक बरोवप्यान फांकी कलाकारांच्यो देखी दिल्यात. आमचो देस कित्याक फुडें वचना, हाचेरूय पिंटो वाचा फोडटा.  आमचेच निवडून हाडिल्ले मनीस आमकांच खावंक सोदतात हे विशीं हे कादंबरींत उजवाड पडटा.

भास

कादंबरींतली भास सादी आनी सोंपी आसा.  सामान्य मनशाक कसलीच आडखळ जावंची न्हय ह्या हेतून बरोवप्यान आपली शैली भरशिल्ल्याचें जाणवता. सावयो पिंटोन वाठारा प्रमाणें आपलें कथानक मुखार व्हेलां.

सोंपयतना… 

एका गिताची ‘सिंफोनी’ जातली जाल्यार सगळ्या गावप्यांनी आनी संगीतकारांनी आपली जबाबदारी पाळूंक जाय, तशें एक कुटूंब. कुटुंबांत सोंसणीकाय आनी मोग गरजेचो. एक गाडी सुरळीत चलतली जाल्यार वेळावेळार तिचें ‘सर्विसींग’ जावंक जाय, तशें आमचें जिवीत खुशाल दवरूंक जाय सकारात्मक भुमिका.

दुसऱ्याचें सूख पळेवन आपूण आनंद भोगता तो मनीस सुभागी. आपलें सूख कोणाकूय दिसता पूण दुसऱ्याचें सूख, एक तर पळेवंक सोदिनांत वा दुसऱ्याच्या सुखाचो मत्सर आसता.  हे विचार सावयोचे कादंबरींत झळकतात. समजिकाय आनी मनीसपण, मोग आनी एकचार, नातीं-गोतीं, धर्म आनी जाती-काती, व्हड आनी ल्हान, ह्या सगळ्यांक प्रभावी विचारांतल्यान तांबड्या गूंज आबोल्यांचे फांतये भशेन गुंथून समाजाक आनी  तरनाट्यांक एक नवी दिशा दिवपाचो सावयोन यत्न केला.  मांय-पायचें बेसांव हे समाजीक विचारांनी नेटयल्ले कादंबरी खातीर सावयो पिंटोक शाबासकी आनी परबीं. ही कादंबरी तरनाट्यां मेरेन पावची असो आवंडो आनी सावयोन समाज- प्रबोधक, मनीस-जिणेची सुधारणा दर्शेवपी तत्वां-मुल्यांच्यो आनी तरनाट्यांक प्रेरणा दिवपी आनिकूय साहित्यकृती निर्माण करून कोंकणी सरस्पतींत भर घालची अशी मागणी.  

—  

– विन्सी क्वाद्रूस, 

राय, साश्ट, गोंय

मो – ९८२२५८७४९८