संघर्श: एके धुवेचे धडपडीची काणी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

‘संघर्श’ ही माजी सनदी अधिकारी भौ. अरविंदबाब भाटीकार हांची दुसरी कादंबरी. ‘संघर्श’ हे कादंबरींत उषा ह्या एका व्हड भाटकाराच्या घराण्यांतले हुशार आनी युनिव्हर्सिटींत शिक्षण घेवपी धुवेच्या संघर्शाची काणी सांगल्या. जाणटेल्यांनी भुरग्यां खातीर सोडिल्ले आस्पतीचो पुतां भशेन धुवांकूय बी लाव मेळचो म्हण उषाक संघर्श सुरू करचो पडटा. हें हे कादंबरीचें मूळ बीज.
1868 वर्सा पुर्तुगालांत ‘समान नागरी कायदो’ (कॉमन सिवील कोड) लागू जालो. धर्म, जात, लिंग, प्रदेश आनी ह्या कायद्या खाला कसलोच भेद नासतना जायते कायदे पुर्तुगालच्या सगल्या नागरिकांक समान तरेन लागू जाले. हो समान नागरी कायदो पुर्तुगालच्या शेकातळा तेन्ना आशिल्ल्या गोंय राज्याक 1870 वर्सा लागू जालो. अजून तो गोंयांत चालू आसा. हेर भारतांत अजून मेरेन समान नागरी कायदो ना आनी तो पुराय भारतांत हाडपाचो आयचें केंद्रांतलें सरकार येत्न करता.
ह्या कायद्या खाला गोंयकारांचे जिणेचेर चड परिणाम जावपा सारके कायदे म्हणल्यार लग्न आनी लग्नाची नोंदणी करपा विशींचो तशेंच घटस्फोटा विशींचो कायदो; भाटां-बेंसां आनी हेर आस्पतीचे वांटणे विशींचो कायदो; घोव-बायलेचे वेग-वेगळे येणावळीचे वांटणे विशींचो कायदो. आवय-बापायन जाणटेल्यां कडल्यान आयिल्ल्या भाटां-बेंसांची वांटणी करतना अर्द्या परस उणीं भाटां-बेंसां आनी आस्पत आपल्याक जाय ताका विकूंक वा भेट म्हणून कोणाकूय दिवं येता; उरिल्ल्या अर्द्या भाटां-बेंसां आनी आस्पतीचेर सगल्या भुरग्यांचो समान हक्क आसता. भुरग्यां मदीं पुतांक आनी धुवांक समान हक्क आसतात.
भाटां-बेंसांच्या आनी आस्पतीचे वांटणे विशयांत 1870 सावन गोंयांत समान नागरी कायदो लागू जाल्लो तरीय मध्यम वर्गीय आनी व्हड भाटकारांच्या घराण्यांतल्या बायलांक त्या हक्कांची जाणविकाय आसल्यार लेगीत कांयच उपेग जाय नाशिल्लो. जाणटेल्यांनी भुरग्यां खातीर सोडिल्ले आस्पतीचो पुतां भशेन धुवांकूय लाव मेळचो म्हूण युनिव्हर्सिटींत शिकतल्या उषाक संघर्श सुरू करचो पडटा. हो संघर्श कुटुंबांतल्याच कांय जाणां कडेन आसता, इतलेंच न्हय तर हेर कांय जाणां कडेनूय बी उषाक तो करचो पडटा.
गोंय भारतांतलें सगल्यांत ल्हान राज्य पूण ह्या राज्यांत सोऱ्याच्या बार्रांचें प्रमाण हेर राज्यां परस जायतें चड आसा. ह्या बार्रांक आनी काझिनोंक लागून लाखांनी भोंवडेकार आपणाले ‘काळो पयसो’ खर्च करूंक गोंयांत येतात आनी तांकां लागून गोंयांत घुंवळे वखदां, शिंदळकी आनी हेर समाजघातक वेवसाय प्रमाणा भायर वाडल्यात. ह्या समाजघातक वेवसायांचो गोंयच्या बायलांक चड उपद्रव जाता. हजारांनी बायलांचे संवसार ह्या समाजघातक वेवसायांक लागून मातये भरवण जाल्यात.
नलिनी ही उषाची ल्हानपणा सावन इश्टीण. उषा संकट काळांत हेरांचे मजतीक धांवन वचपी, गिरेस्त घराण्यांत जल्म घेवन लेगीत गरिबांची मजत करपी अशी नलिनी उषाची कोणाकूय वळख करून दितालें. बलात्कार जाल्लें एक चली आत्महत्या करता आनी ताच्या कुटुंबाक न्याय मेळचो म्हूण नलिनीचे सुचोवणे वेल्यान उषा गांवांत समाजीक चळवळ सुरू करता. ती चळवळ वाडून गोंयच्या बायलांक न्याय दिवपा खातीर बार्रां आनी काझिनो आड उषा, नलिनी आनी गोंयच्या हेर बायलांक लडाय सुरू करची पडटा.
निशांत हो हुशार, कायद्याची डिग्री घेतिल्लो आनी समाजीक लागणूक आशिल्लो तरणाटो उषाच्या संघर्शांत ताका मजत करता. घरांतल्या संघर्शा वांगडाच उषा समाजांतल्या हेर बायलां वांगडा बार्रां आनी काझिनो हांच्या आड आनीक एक संघर्श सुरू करता. ह्या संघर्शांतूय बी निशांत उषा वांगडा आसता. संघर्शांनी घुस्पल्लीं आसतनाच तीं एकामेकाचेर मोग करूंक लागतात. मुख्यमंत्र्याचो पूत गोलू आचार्य उषाक लागीं येवपाचो येत्न करता आनी ते खातीर तो तरातरांचे डावपेंच खेळटा. ताच्या आडूय बी उषाक संघर्श करचो पडटा. सगलीं आडमेळीं हुंपून उषाक मेळिल्ल्या जैताची ही काणी.
हे कादंबरेंतलीं पात्रां, तातूंतल्यो घडणुको आनी प्रसंग पुराय काल्पनीक आसात पूण हीं पात्रां आनी असल्यो घडणुको वास्तव जिणेंत जायते कडेन पळोवंक मेळटात.
हे कादंबरीची भास सामकी व्हांवती. खंयच पाल्हाळ ना. ही कादंबरी एकदां हातांत घेतगीर पुराय वाचल्या शिवाय सकयल दवरूं नजो. हेंच हे कादंबरीचें येस. गोंयांक आयच्या खिणांक पिडपी धगधगत्या प्रस्नांचेर ती भाश्य करता आनी ताची भिरांकूळ बाजू वाचप्यां मुखार दवरता.
अशी कादंबरी समाजा मुखार हाडली म्हण लेखक भौ. अरविंद भाटीकार हांचें कौतूक करूंक जाय. आपलीं शारिरीक बंदनां आसून लेगीत येदी व्हडली कादंबरी बरोवप म्हणल्यार सोंपी गजाल न्हय. ह्या कामांत तांकां तांची घरकान्न स्नेहलताबायचो आदार मेळ्ळा म्हण तांकांय परबीं.
‘संघर्श’ ही भौ. अरविंदबाब भाटिकार हांची दुसरी कादंबरी. 2021 वर्सा ‘कर्मण्ये… काल, आज, फाल्यां’ ही तांची पयली कादंबरी. ही कादंबरी ही एका सनदी अधिकाऱ्याचे जिणेचेर बरयल्ली.
‘संघर्श’ हे कादंबरीचें मुखपृश्ट स्नेहलताबायचें आसा. हातांत मशाल घेतिल्ले बायलेचें चित्र कादंबरीक सामकें समर्पक आसा. 480 पानांची ही कादंबरी ‘संजना पब्लिकेशन्स’ हांणी उजवाडायल्या.
अरविंदबाबान कोंकणी कादंबरीचें दालन आनिकूय गिरेस्त केला आनी तातूंत तरतरीत पीक येवचें म्हूण हेर बरोवप्यांक प्रेरणा दिल्या. लेखकान आपलो अभ्यास आनी अणभवविश्व हांच्या म्हालवजार ही कादंबरी कलाकौशल्यान विणल्या
आनी रंगयल्या. कोंकणी साहित्यांत ही कादंबरी म्हणल्यार एक घसघशीत अलंकार थारता.
‘संघर्श’
बरोवपी: अरविंद भाटीकार
पानां: 480, मोल: 400 रुपया
उजवाडावपी: संजना पब्लिकेशन्स

सखाराम शेणवी बोरकार
9923306751