भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोंय-कर्नाटकामदलो म्हादयच्या उदकाविशीचो वाद दर दिसा नव्या नव्या स्वरुपात चर्चेक येत आसता. म्हादयचे उदक वाटोवपावेल्यान आनी वाटपावेल्यान केंद्र आनी राज्य सरकारानी केल्ले दावे, वेंचणूकेच्या फांटभूयेर प्रचारावेळार आरतून परतून दिल्ली कृतीबगरची आश्वासना आयकून उप्रासपी लोकांच्यो आंबट तिकट प्रतिक्रिया हे सगळे कागदावेले खेळ आणि तोणाची वाफ घालोवपाचे धंदे. गोंयातली उदकाची वाडटी चणचण आनी गांवगिऱ्या वाठारातले आटपी झरे आनी व्हाळ ही खरी आखोदेखी सत्य परिस्थिती.
म्हादयचो उगम कर्नाटकातले देगांव ह्या वाठांरात जाता ही सैमीक वस्तुस्थिती. हे सैमीक सत्यतायेच्या आधाराचेर कर्नाटक सरकार म्हादयच्या चडशा उदकाचेर आपलो दावो करता. गोंय राज्य म्हादयचे उदक जिरयना तर ते थेट दर्यात सोडटा आनी ईबाडटा हे आनीक एका युक्तिवादाचेर ते म्हादयच्या चडशा उदकाचेर दावो करतात. फकत दावोच करिनात जाल्यार म्हादयचे चडशे उदक अनैसर्गीक पद्धतीन आपलेकडेन घुवणोवपाक ते पेटल्यात. गोंयची कांय मोजकी, हाताचे बोटार मेजपाईतली जनता अन्यायाआड आवाज उठोवपाचे हेतान आमची म्हादय आमका जायची घोषणाबाजी करुन, रॅली काडून लोक जागृताय करता. हे कृतीचे समर्थनूच. अन्यायाआड आवाज उठोवचोच. गोंयकारांक आजमेरेन आवाज उठयनासतना तशेंय केन्ना कांय आयते मेळूंकूय ना. जांव ती कोंकणी राजभास, वा भूतखांब पठारावेलो प्रदुशणकारी नायलॉन ६६ प्रकल्प धावणोवप वा हक्काचे अधिकार मेळवपाखातीर जाल्ले उटा आंदोलन. रक्ताचे उदक केलेबगर गोंयकारांनी केन्ना सुख चाखुंक मेळील्ले ना.
हांगा एक गजाल मतीत घेवपासारखी आसा ती म्हळ्यार गोंय राज्य म्हादयचे उदक दर्यात सोडून उदकाची नाशाडी करता हो कर्नाटक राज्यान गोंय राज्याचेर केल्लो आरोप. हें तशे खोटेय ना. हे गजालीचर आमी सगल्यानी गंभीरतायेन विचार करपाक जाय आनी ते दिकेन तशी पावलाय उखलपाक जाय.
आमची माय धर्तरी ७१ टक्के उदकात व्यापल्या. तांतूतले ९७ टक्के उदक दर्याच्या रुपांत आमका पळोंवक मेळटा. धर्तरेवेले ९७ टक्के उदक खारट तर ३ टक्के उदक फ्रेश म्हळ्यार पिवपासारखे. दर्याचे उदक खारट आशिल्ल्यान ते झाडा-पेडां खातीर, पिवपाखातीर वा हेर गजालींखातीर वापरपाक शकना. हे ३ टक्क्यातले २ टक्के उदक झेलाच्या (आयस कॅप) रुपान आसा. तर फक्त १ टक्के उदक झरे, तळी, बायों आनी हेर पिवपासारखे स्त्रोतानी आसा. ही धर्तरेवेल्या उदकाविशिचे परिस्थितीची विभागणी. हे १ टक्के उदकातले लागी लागी ६० ते ७० टक्के उदकाचो वापर मनीस शेता पिकोवपाखातीर करता तर ३० ते ४० टक्के उदकाचो वापर उद्देगांखातीर जाता अशी नोंद आसा.
सैमीक प्रक्रियेवरवी वाफीकरण जाल्ल्यान पावस पडटा. दाट रान आशिल्ले वाठारानी जमनीर पडून कुशिल्ली पाना स्पन्जावरी (ह्युमस) काम करता आनी पावसाचे व्हावते उदकाक आडोवन दवरता. हे सैमीक प्रक्रियेक ‘परकोलेशन’ अशे म्हण्टात. परकोलेशनाकलागून जमनीपोंदचे उदकाचे झरे जिते उरता. गिमाचे दिसानी वाफिकरणाकलागून जेन्ना झरे आनी तळी सुकपाक लागतात तेन्ना धर्तरेवेलो जैविक घटक ह्या जमनीपोंदच्या झऱ्यांचेर जगतात.
आयची परिस्थिती कोणाक नव्यान उलगडावन सांगपाची गरज ना. आयज आमका राना पळोवपाक कुस्तार जावपाक लागल्यात. रानाच ना जाल्या परकोलेशन कशे जातले? परकोलेशन जाले ना जाल्यार जमिनीपोंदचे झरे जिते कशे उरतले? ताकालागून उदकाची पातळी कमी जावप सभावीक. मायनींग आनी हेर उदरगतीचे प्रकल्प जमिनीच्या उदकाचे स्त्रोत पुरायपणान नश्ट करतात ही आनीक एक चिंतेची गजाल. ही सगळी कारणा गोंयात दिसान दिस आपली पाळा-मुळा घट करीत आसा. कर्नाटक सरकारान केल्ल्या आरोपांची सकारात्मक पुर्तताय केली जाल्यार आमचोच फायदो. घरा फाटल्यान, पोरसांत, दोंगरार वा हेर उक्त्या जाग्याचेर जर फोंडकूंला मारुन उदक जिरोवपाक सुरुवात केली जाल्यार जमिनीपोंदचे झरे जिते उरतले. जाकालागून आयज गिमाचे दिसानी गोंयकारांक जी उदकाची चणचण भासता ती पयस करप सोपेपणान शक्य जातलें.
धर्तरेर नांदपी जैविक संपदाय म्हळ्यार फकत मनीसूच न्हय तर झाडां-जनावरां-किडी-मुयो सगळ्यांकूच उदकाची गरज भासता. उदकाकलागून गैर्रा जातलीं, वाडट्या उदरगतीकरणाकलागून उदकाचे स्त्रोत नश्ट जातले, आयिल्ले दिसा उदकाची चणचण जाणवतली हें सगळे जर आमका पयलींच खबर आसा जाल्यार तेच तेच झरोवन शबय मारचे परस उदक वाटोवपाक ल्हान ल्हान पावला कित्याक उबारची न्हंय? एखादे घर, बंगलो, उदरगत प्रकल्प उभारता आसतना पावसाचे उदक जमिनीत जिरोवपाक पोंदा मोठी टाकी बांदली जाल्यार? पावसा दिसानी व्हावते उदक आडोवन ते जिरोवपाचो यत्न केलो जाल्यार ? घरावेल्यान घसघश्यानी व्हावपी उदकाच्यो पावळ्यो पायपावरवी फोंडकूलमारुन थेट जमिनीत जिरयल्यार? हें सगळे केल्यार जमिनीपोंदचे उदकाचे स्त्रोत जिते उरतलेच पूण ते आनीकूय बळिश्ट जातले हांतूत दुबाव ना. चलात तर ह्या गिमांत जाणोवपी उदकाची चणचण मतीत घेवन फुडले गिमातली अडचण पयस करपाक पावला उभारुया. ह्या पावसात उदक आडोवया, उदक जिरोवया!
स्रिग्धरा नायक
9545199535
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
