भांगरभूंय | प्रतिनिधी
वास, परमळ, गंध, सुगंध. नाक ह्या इंद्रियाक जावपी हो अनुभव. बरें, ह्या वासाच्यो नाना तरा. वा… आऽ हाऽ हाऽ हा, अशीं उतरां हुंगतनाच दरवळा वयल्यान येवचीं आनी वाऽऽ म्हूण धन्य जावचें. जितली रसिकता आनी अभिरूची संपन्नता अदीक तितलेच वासांचे अनुभव तीव्र.
वेगवेगळ्या फुलांचे वास विविध. भुरगेपणात हांव शाळेंत वतालों, कुऴागरांचे रांकेंतल्यान. नक्षत्राच्या वा अती सूक्ष्म सुदर्शनचक्राच्या आकाराच्या ओंवळांची रास पडिल्ली आसताली. ओलसर मातयेंत. मातयेचो वास आनी तातूंत नाक तृप्त करपी हो ओवळांचो सुगंध. कुळागरांच्या वळींतल्यान वतना एके वटेन लांबचेलांब शेतां आशिल्लीं. वेगवेगळ्या हंगामांत तांचो वास आंगभर सुखद शिरशिरी हाडटालो. गाड हळडुव्या चाफ्यांचो सुगंध कुळागरांत वयर सकयल अचळय धोलत धोलत फांकारचो. कुळागराच्या एके वटेन उदकाची एक तळी आशिल्ली. ताची धड वा वंय म्हळ्यार हातो वा कवासो हांच्यो वनस्पती. धारदार कांटयाळ्या पात्यांतलो हातो काडून फुलकार म्हाड्डोळा बाजारांत विकपाक व्हरताले. हात्याच्यो पाकळ्यो, तातूंतली अळंग पिठो सोडपी बारीक टर्कीश उश्या भशेन आशिल्ली फुलाची रचना मोहक आसताली. वास सोबीत आनी सुखदिणो. म्हाड्डोळच्या गंध, स्वर, दिव्यत्व हातुंतूच म्हजो जन्म, घडण आनी पोसवण जाली म्हणल्यार अतिताय न्हय. हो गांवूच फुलांच्या सुगंधांचो. अनंताच्या फुलांच्या कळयांच्यो हळयो हांवें हांगाच पळेल्यो. जायांचो परमळ म्हळ्यार कळस. खुबूच सैमीक. ल्हवपीकपणान पातळपी यमन रागाच्या स्वरांसारको हो सुगंध. कसो आसा तूं शाण्या अशी वासपूस केल्ले सारको नाकाक सांसपुपी. फांतोडेर खुडिल्ल्यो जायो सांजवेळा शांतपणान संयतपणान फुलत रावच्यो. तेन्नाचो घमघम जीण कृतार्थ करपी. म्हाड्डोळा येवन जायांची वर्सुकी पूजा महालसा संस्थानात अणभवची, नाक तुमकां लाख लाख धन्यवाद दितलें.
शिरगांवच्या देवी श्री लयराईक मोगऱ्यांच्यो फांतयो अर्पण करतात. जात्रे वेळार थंय वचचें. तुडुंब उदक जशें धरणांत भरिल्लें दिसता तशें मोगऱ्यांच्या सुगंधाच्या घमघमाटाच्या सागरांत आमी पेंवतात असो भास जावचो. मोगऱ्यांच्यो हळयो वास दित आपयत रावतात. नाकूच धन्य जाता. पारिजातकाचोय सुगंध सुखदिणो. रातराणयेचो गंध शांत, स्तब्ध, रातींच्या काळखांत आपलें वरतेपण गाजोवपी,अस्तिव दाखोवपी. म्हाड्डोळा ताज्ज्या हळडुव्या चांफ्यांचो वास घेतिल्लो तो अजून नाकांत तस्सो आसा. आजयेल्या पोरसांत गांवठीं कुजां माटवार फुलतालीं त्या धव्याफुल्ल कुंजांचोय वास सुखद. हळडुव्याच सुरंगांचो आनी सुरंगां वळेसराचो वास, आंगांआंगांत भिनून सुखाची प्रवाहित शिरशिरी दिवपी.
इंदिरा संतांच्या ‘मृद्गंध’ पुस्तकाक आमी विसरूंक शकतात? पयलो पावस शिडशिडून मातयेक आफडिना फुडें जो सुगंध नाकाक तृप्त करता तेन्ना तो सुगंध कुपींत बंदिस्त करचो अशें आमच्यांतल्या बालमनाक दिसता.
फळांचेय वास खास. रसाळ पणस पिकतकच लागसल्ल्यान वचप्याक पणसांतल्या गऱ्यांच्या म्होंवाचो घमघमाट येता. चिंचो पिकूंक लागतकच वाऱ्या बरोबर हो चिंचेबोटांचो वास सरभोंवतणी वलयांकीत जावन प्रवाहित जायत रावता. येत्या-वत्याक एका खिणा खातीर लेगीत चिंच आपलें अस्तित्व ह्या वासांतल्यान दाखयता. आंब्यांक चंवर येतकच तांचो सुंदर सुगंध आंब्या पिकावळींत घमघमत वता. वसंताची जाणीव करून दिता. आंतेराचो पिकतकच येता तो वास अप्रूप. काजू अर्थात मुट्टो आणि मानकुराद आंबो झाडार जेन्ना पिकता आनी रसपूर्ण भरून जातकच भुंयेर नाक मारून घेवपाक तयार आसता, त्या पक्व खिणाक आंब्याचो आनी काजूचो परमळ वाठारभर पातळटा तो एक जिवाक हलको करपी अप्रूप अनुभव आसता.
घरांत रांदचेकुडींतले वास आगळे. अऩ्नपदार्थांतल्यान सुटपी वास आनी उपरांत खातकच अणभवतात ती रूच आनी सुवाद रसनेक तृप्त करतात. वेगवेगळ्या तरेचे फोव, उपमा, भाकरी, बटाट भाजी, तोंडाकां, हेर भाज्ज्यो, ओल्यो चटण्यो आनी हेर पदार्थांचो घमघम घरभर पसरता. भूक आनीक जागृत जावन जीब लाळेता. खतखतें व्हडल्या तोपांत तयार जाता आसतना वेगवेगळ्यो पालेभाज्ज्यो, कंदमुळां हांचो संमिश्र एकवटीत वास- परिणाम गोंयचो पारंपारीक नवरतन खुरमा खावपाक सज्ज जायात असो आदेश दिता. वासाळ, दिखाळ, ताज्या, ताज्या तोरांचें लोणचेंय तयार जातनाच भकाऱ्यांक आनी रगडी बहाद्दरांक आपल्या वासानूच मोहित करता. धोणस, तवसळी, पातोळ्यो, मुटल्यो… सगळे पदार्थ आपापल्या कालेतीचे सुगंधरूपी, आनंद दितात.
मरसर पावस पडत आसता. पावसांत ओल्या धुल्लाचो आऩी ओल्या मातयेचो घमघम सुट्टाच. खंय तरी घराच्या जनेलांतल्यान सुक्या बांगड्यांची किसमूर आपलो वास दित नाकाक सुलूस दित आसता हें वारो खुणायता. कितले वास हे अपुरबायेचे! गांवांत आसल्यार अकस्मात गांवठी हॉटेलांतल्यान बटाटवडे, मिरसांगो, भजीं हांचे वास नाकांत पावतकच जीब लाळेता.
वनस्पती, रानां, पोरसांतलीं फुलझाडां हातूंतल्यान कितले सुगंध येतात हाका अंत ना. पावसांत तर किडी- किड्यांचे, जीव – जंतूंचे सुटपी स्राव आनी द्राव, झाडांतल्यान पाझरपी स्राव हांचो संमिश्र परिणाम “ए शाण्या, तूं सैमाचो घटक आसा, तूं प्लास्टिकाच्या कुडक्याच्या स्मार्टफोन सारको न्हय रे, हाडामांसाच्या मनशा” हाची याद करून दिता.
आमच्या भुरगेपणात केरोसीन आसतालें. ताकाच पेत्रोल म्हणटाले. ह्या पेत्रोलाचो वास जाय जायसो दिसतालो. तरतरी, ताजेपण हाडपी हो वास.
संतकवी रूमी म्हणटा –
If you can’t smell the fragrance don’t come into the garden of Love.
(सुगंध हुंगूंक शकनात जाल्यार प्रेमाच्या पोरसांत येवं नाकात) खोल अर्थ भरला ह्या कवनांत.
रसिकतेच्यो नाका पुडयो चोंदिल्ल्यो आसूंक उपकारना. तेन्नाच आमी जिणेचो उत्सव मनयत, तरांतरांचे वास हुंगत, तांचो सह‘वास’ घेत आनंद मनोवंक शकतात.
मुकेश थळी
फोंडें
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
