पसरो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पसरो म्हळ्यार उदरनिर्वाहाचें साधन. पोटा पाण्याची वेवस्था. आयज आमकां पावला कणकणीं कितलेशेच पसरे दिश्टी पडटात. स्थानीक लोकां परस भायले लोक येवन खास करून आमच्या गोंयांत स्थलांतरीत जाल्यात तांचेच पसरे चड. तेच आमच्या मूळ गोंयकारा परस दुपेटीन धंदो चलयतात. नाजाल्यार आमी आसात, सुशेगाद उठप, णवांक. धांक दुकानां उगडप आनी बसप. सकाळच्या आठ वरांचेर जर आमी बाजारांत वचत जाल्यार आमकां तांचीं दुकानां उकतीं दिसतलीं. दनपरा, गोंयकारांचो जेवणाचो वेळ देखून गोंयकारांचीं दुकानां बंद पूण तांचीं पुराय दीस रातचीं धा इकरा मेरेन चालू, हो गोंयकार आनी तांचे मदलो फरक.
दुकानां तरातरांचीं आसतात. कपड्यांचीं, आयदनांचीं, किराणां आदी. दुकानांतलें सामान व्होलसेल घेवप आनी एक-दोन रुपया मार्जीन दवरून विकप. दुकानां म्हणटकच उदारी जातात. आनी खेडेगांवांत तर पळोवपाकूच नाका. पसरकार आपल्या गिरायकाक विश्वासान उदार दिता कारण पगार जालो की गिरायक आपले पयशे दितलो हें ताका खबर आसता, पूण गिरायक पसरकाराचो गैरफायदो घेता. पयशे आसल्यारूय हाडून दिना, वयल्यान तोंडूय दाखयना. उदारी आसा म्हण पसरकार गिरायकाक विचारपाक गेल्यार परतो गिरायक झगडपाक येता. उदारीचे पयशे घेवपाक फोन केल्यार हॅलो हॅलो करता आनी नॅटवर्क ना म्हण नाटकां करतात. बेबदो आसत जाल्यार गाळयांचो फारूय आयकुचो पडटा. अश्यो जायत्यो घडणुको आमकां खास करून गांवगिऱ्या पसऱ्यांनी दिसतात.
एक दोन जाल्यार सोडून घाल चडशें सामान घेवन जाल्या उपरांत सांगतात, उदार हा. पयशे मागीर दिता. आतां बोल्सान शंबर रुपयाय ना. मागीर दीस उजवाडून गेले तरी जाग नासता, अशें फुडें दीस धुकलून धुकलून आपलेच पयशे मागपाक गिरायकाच्या दारार फावटी मारच्यो पडटात. तरी लेगीत हाताक मेळटा म्हण आसा पयशे? आयज हो बरो ना. फाल्यां तो बरो ना, अशें निमता काडून ‘उदारीचे पोते हातभर रिते’ उदारीक लागून फटींगपणा करतात. परत मागीर तोंड सुद्दा दाखयना, सदचो रस्तो बदलून आडवटेच्यान वतात, हटकीत म्हण सकयल मान घालतात, अश्यो देखी कितल्योश्योच पसऱ्यांनी पळोवपाक मेळटात. पसरकाराक असल्या मनशांचो बरो अणभव आसता. हांवें हे सगळे लागींच्यान पळयलां आनी पळयतां. ताका लागून धंद्यांतलो बरे तरेन अणभव म्हाका आसा. आमचो पसरो फाटल्या 50 वर्सां सावन आसा.
माल परतो हाडून घालपाक नाका? एक सादो धंदो उबो करपाक कितलेंशेच पयशे घालचे पडटात. त्या भायर रिणां आसलीं जाल्यार ताचे पयशे कुशीक काडचे पडटात, घर चलोवचें पडटा, भाड्याचें चलयता जाल्यार ताचे भाड्याचे पयशे कुशीक काडचे पडटात. खूब तकालसी करच्यो पडटात. जिवाक 5-10 मिणटां विसव मेळना, सामानाची गाडी आयली जाल्यार जेवतां जेवतां धांवचे पडटा, भायर सरून खंय वतलो म्हणल्यार वचपाक मेळना. इतलें सगळें करून लेगीत पसरकाराची उदारी काय उणी जायना. प्रत्येक जाण उदार करतात म्हणून ‘नो क्रॅडीट’ सारकीं फलकां लावन पळयलीं जाल्यारूय कांयच परिणाम जायना. उदारी मागपाचें आसतात ते मागतातूच.
आपल्या कडेन जेन्ना वेवस्थीत काम नासता तेन्ना घर चलोवपाक, संवसाराचो रथ मुखार व्हरपाक पसरो हो पर्याय आसता. दुकान म्हणलें की तुका गिरायक जाय. देखून पसरकाराची वागणूक आनी उलोवपाची पद्दत बरी आसूंक जाय. ही सामकी मुखेल गजाल. ती जर बरी आसली जाल्यार गिरायक उमेदीन त्याच पसऱ्यार वता आनी हेरांकूय धाडटा. पसरकारा खातीर दर एक गिरायक म्हणल्यार ताचो देवूच ह्याच भावनेन ताणें ताचे कडेन वागपाक जाय. पसरकारा कडेन येवपी तांचे प्रत्येक गिरायक केन्नाच निराश जावचे ना हाची जतनाय पसरकारान घेवप आसता. पसरो म्हणटकच एक थरावीक वेळ नेमचो पडटा. आपणाक जाय तेन्ना पसरो उगडलो जाय तेन्ना बंद केलो अशें जावपाक शकना. अशें केल्यारय वेवसाय चलचो ना. गिरायक चड मेळचे ना. हेवूय जाणा जावंक जाय.
गिरायकाक कसलें सामान जाय पडटा, खंयच्या सामानाचो बरो खप जाता हाचो अभ्यास करचो पडटलो. नवीन तंत्रज्ञानाचो वापर दुकानान करपाक जाय. गिरायक ट्रॅण्ड पळोवन, नवीन कितें आसा तें पळोवन भितर सरता. सदांच पसऱ्यार सामान गच्च भरून दवरपाक जाय. गिरायक आयल्या बरोबर कित्याचीच कमी पडपाक जायना. सदांच आपलो पसरो हो नितळ, आकर्शक दवरपाचो यत्न करचो. नितळसाण पळोवन गिरायक भितर सरता. नवीन जर पसरो सुरू करता जाल्यार सुरवातेक मोल कमी दवरल्यार गिरायक चड येता. आनी एकदा गिरायक बसले की ते परत परत तुमचेच कडेन येतले. सणा-परबे निमतान ऑफर्स दवरून दुकानाची बरे तरेन जायरात करूंक शकता, जेणें करून गिरायक आपूणच तुमचे कडेन ओडून येतले.
आयज लोक येदेशा पसऱ्यार सगळें सामान गच्च भरून दवरतात. तातूंत बसपाक खंय सारको उबो रावपाक लेगीत जागो आसना. पूण आदले पसरे म्हणल्यार सामकें घर कशें मुखारूच बसपाक सोंपें. लोकांक बसपाक जाय म्हूण पयलीं तांची वेवस्था पसरकार करतालो. थंय पसऱ्यार बसून बसून काळे डाग लागिल्ले आसताले, सोप्याक सुद्दा तेलकट डाग आसताले.
पसऱ्यार बसून लोकांच्यो बऱ्यो तश्यो वायट गजाली रोखड्योच कानार पडटात. जगार कितें चलता हेंवूय कळटा. घर एकी कडेन आनी पसरो एकी कडेन आसलो जाल्यार आयज पसऱ्यार कोण बसलां आसतले काय… असो मना कडेन हुस्को जाल्या बगर रावनाशिल्लो. कारण पसऱ्यार चड करून पिवपी, वेसन घेवपी लोक येवन बसताले. आनी पसऱ्याक कितें करीत, कितें चोरून व्हरत काय होवूय हुस्को जातालो कारण आयज भशेन बेत्याचे आनी पत्र्याचे पसरे आदल्या काळार नासताले तेन्ना नळ्याचे पसरे पळोवपाक मेळटाले. आयज काळाचें जशें परिवर्तन जाता त्या प्रमाण नळ्याच्या जाग्यार बेत्याचे पसरे दिसतात. गिरायक नासता तेन्ना पसरकाराचें चिंतेस्त मुखामळ, च्या करता त्या वेळार त्या च्यायेचो घमघमीत वास, लिंबू सोडा करताना ताचो खटखट करपी चमच्याचो आवाज, हें सामकें विस्मीत जावपी चित्रण. कितेंय म्हणा व्हडल्या व्हडल्या हॉटेला परस ल्हान ल्हान पसऱ्या वयलीच च्याची चुणूक ती वेगळीच. ल्हान ल्हान धाब्या वयर जी च्या मेळटा ताची सय आनी कित्याकूच येवंक शकना. एका चावेच्या घोंटारूच भूक बीन सामकी निबावताली. हो म्हजो सामको जितो जिवो अणभव. हांव एक परिक्षा दिवपाक कोल्हापूरा वतना आंबोली राविल्ले कडेन च्या घेतिल्ली. त्या चावेची तलफ आगळीच. अजुनूय ते चावेचो घोंट म्हज्या जिबेर घोळटा.
आमी पसऱ्यांचेर अशे तरेचो च्या करून गिरायक वाडोवया. स्वताचो जर पसरो आसत जाल्यार तातूंत नव्या नव्या गजालींचो आस्पाव करून गिरायकाक आकर्शीत करपा खातीर तयारीक लागया. गिरायकां कडेन मोगान वागया, तांचे कडले संबंद बरें दवरुया, पसऱ्यार जर कोणाक कामाक दवरला जाल्यार ताकाय मजत करपाची तयारी दवरुया, कितेंय जाले कोणाची वस्त शेणली वा कसलो हिशोब चुकलो जाल्यार समजून घेवया आनी पसरो नांवारुपाक हाडुया.

समिक्षा शिरोडकार
9373790748