भांगरभूंय | प्रतिनिधी
दीस 15 आॅगस्ट 1947. ह्या दिसा तेलगू भाशेंत भुरग्यांचें एक नेमाळें आयलें. ‘चंदामामा’. गाजलें. जाणट्या वाचकांनीय तें उखलून धरलें. ताचें साम्राज्य इतलें वाडलें की 13 भाशांनी तें येवंक लागलें. मराठींतूय येतालें. आमच्या भुरगेपणांत आमी चांदोबाचेर उडयो मारून तें वाचलें. सुंदर चित्रां. पुराणांतल्यो काणयो. मदींच एका पानाच्यो नीतीकथा. विक्रम वेताळ सुंदरूच. राजा हे चांदोबांतल्या कथांतल्या चित्रांतले वरी आसूंक जाय ही आमची भावना जाल्ली. चांदोबा ही आमची भुरग्यांची वाचकाची भूक भागोवपी खावड, शक्ती आनी स्रोत जाल्लो. चांदोबा हें टॉनीक म्हळ्यार शक्तीवर्धक कशें. आनीक कितलींशींच नेमाळीं आशिल्लीं. पूण तांकां हाची सर ना. भारतभर तें गाजलें. 9 वर्सां आदीं चांदोबान मान उडयली. एक पर्वाचो समारोप जालो.
चांदोबा वाचून खूब जाण फुडारांत लेखक जाले. हांव तातूंतलो. आज तंत्रगिन्यानाची ढगफुटी जाल्या. आकांताचो स्फोट जाला. दर दिसा हो आवाठ वाडत आसा. डिजिटल तंत्रगिन्यान आयलां. इंटरनेट येतकच, स्मार्टफोन येतकच वाचन ह्या विश्वाची व्याप्ती आनी कितलेशेच मानदंड बदलले. परिवर्तन जालें तातूंत. किंडल प्रणाली आयली. ई-बुक्स आयलीं. ऑडियो बुक्स आयलीं. छापील पुस्तकाचें म्हत्व तशें उणें जावंक ना. पूण मात्सो धपको बसला. हें एक आव्हान आसा. वांगडाच डिजिटल युगान आनीक एक गजाल मुखार हाडली वाचन संस्कृतीच्या फायद्याची. ई-मार्केटींग वा ऑनलायन विक्री सुरू जाल्ल्यान पुस्तकां मागयना फुडें घरा पावपाक लागलीं. पयलीं हें शक्यूच नाशिल्लें. पयशे फारीक करपूय सेकंदा भितर आतां जावंक लागलें. रूमी, जिब्रान आनी हेर कवींचीं पुस्तकां आयज ऑनलायन विक्रेक लागून हुनहुनीत केकां वरी ऑनलायन वतात. अमूक पुस्तकां आसात येतात हाची जायरात समाजीक माध्यमां वरवीं जावपाक लागल्या. लोक मागयतात, वाचतात.
देशी भाशांचें वाचन कितलें जाता हो एक संशोधन करपा सारको विशय थारला. त्या भाशांचेर एके तरेचें आक्रमण जालां म्हळ्यार अतिताय जावं नजो. कोंकणीचेंच घेयात. भाशेक समृद्ध करपी उतरावळ, म्हणी ओपारी हांचो वापर युवा पिळगी बरपांत करता कशी दिसना. ताका लागून साहित्य वाचनीय जायना. हो धोको आव्हान जावन खुणायत आसा.
पुस्तकां बऱ्या आकर्शक दर्जेदार रुपांत दिवपाचें धंगण नाशिल्ल्यान खूब खेपे वाचक असल्या उण्या दर्ज्याच्या साहित्या पसून पयस वता. पुस्तकांच्यो राशी कोयरा सारक्यो येवन उपकाराना. कितें छापपाक जाय, तें तिजून पळोवंक जाय. ते खातीर हुशार संपादक जाय. शुद्धलेखन व्याकरण बारीकसाणेन तपासपाक जाय. आयलें तशें गायलें आनी तीं पेपरावेल्या कात्रणांची पोटली तशा तशी छापली अशें जावंक फावना.
थेल्स नांवाचो एक तत्वचिंतक आनी गणिततज्ञ जावन गेलो. ताचो थेल्स थेरम भूमितींत फामाद आसा. ताचें हें वाक्य – A multitude of words is no proof of a prudent mind. राशींनी उतरां ओतोवप हो हुशार बुदवंत मनशाचे सिद्धतायेचो पुरावो न्हय. उतरां परत परत घोळोवन घोळोवन पुनरुक्ती करून जर लेखकान मांडिल्लीं आसत जाल्यार संपादकान तांकां कातर मारपाक जाय. परत बरोवंक सांगूंक जाय. अशें घडटा? हे संस्कार करपाक संपादन जाय. प्रकाशकांनी हें लक्षांत घेवंक जाय. फक्त पुस्तकांचो आंकडो सुजोवन फुगोवन कितें लाव? नव्या लेखकाक आपलें पुस्तक फाल्यांच येवचें हें हुतहुतेपण आसता. पूण प्रकाशकान उचांबळाय करूंक फावना. अखेरेक तें कितल्या जाणांनी वाचलें हाचोय इल्लो थाव घेवंक जाय. आवृत्त्यो खपल्यो हाचो अर्थ तें वाचलें अशें जायना. जायरात जायच पूण आंगार ये सारकी अती रंजीत धोल बडयणारी, बटबटीत जायरात बाधक आनी मारक आसता.
बरीं कवरां, बरो फॉण्ट, बरी मांडावळ जाय. पुस्तक वाचीन कशें दिसूंक जाय. मजकूर बौद्धीक, वैचारीक, साहित्यीक पांवड्यार मांसाळ जाय. निवळ शुद्ध जाय. मुयो कश्यो बारीक अक्षरां आसल्यार दोळ्यांक त्रास जाता म्हूण कोण वाचना.
छापील माध्यमांतलीं पुस्तकां तगोवन राखपाचें आव्हान पेलपाची गरज उप्रासल्या. स्मार्टफोनाचेर तीन मिनटांचो प्रभावी व्हिडियो खूब खेपे 500 उतरांचो मजकूर आनी संदेश दिवन वता. हाताच्या तळव्यावेल्या फोनाचेर जेन्ना वाचकांक मजकुराच्या वा व्हिडियोच्या रुपांत सणसणीत विचार खावड मेळटा तेन्ना छापिल्ल्या उतरांचेर केदी हावळ आयल्या ती पळेयात. लेखकां मुखार आनी प्रकाशकां मुखार एक नवी जापसालदारकी आयल्या. वाचकांक आकर्शीत दवरपाक.
चांदोबा आनी इतिहासीक पर्वां घडोवपी हेर खूब नेमाळीं आनी प्रकाशनांनी मान उडयली. एका तेंपार वाचकांक गोडी लावन गाजिल्लीं मिरर, इलस्ट्रेटेड विकली, धर्मयुग, स्पोर्ट्सस्टार, स्पोर्ट्सवर्ल्ड, स्पोर्ट्सविक अशीं जायतीं नेमाळीं इतिहासाचे रेंवेर कुरवो दवरून नाच्च जालीं. ल्हान भुरगीं आर्चिस आनी हेर कॉमिक्स पुस्तकां वाचतालीं तशीं तीं आज वाचतना दिसनात. तांचे मुखार नवे नवे पर्याय आयल्यात. हे फाटभुंयेर नेमाळ्यांचे आनी पुस्तकांचे वाचक सांबाळून तगोवपा खातीर उपाय येवजण, खटपट आनी यत्न करीत रावचें पडटलें. ड्रोन तंत्रगिन्यान येतकच चित्रपटवाल्यांनी ताचो वापर उंचावेल्यान लागींचें म्हळ्यार रानांचें, देवळा कळसाचें, उदका स्रोतांचें, दोंगरांचें शुटींग करपा खातीर केलो. हेच तरेन तंत्रगिन्यानाचो वापर वाचन संस्कृती वाडोवपाक, बऱ्या पुस्तकांचो प्रसार करपा खातीर जावंक जाय. काळा प्रमाण कालबाह्य सगळें आपसूक झडटलें, उरतलें तें पुस्तकांच्या झाडाच्या आनी गोड फळांच्या रुपांत तरतरतलें!
मुकेश थळी
फोंडें
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
