भांगरभूंय | प्रतिनिधी
सुटा-बुटातल्या आनी धव्या कपड्यांतल्या लोकां खातीर विधवा हो एक सोबर शब्द. मात गांवगिऱ्या वाठारांनी, खास करुन जाण्ट्या लोकां मदी ताचो उल्लेख आजूनूय सर्रास ‘रांण’ वा ‘रांड’ बायल म्हणूनूच जाता. हें उतर म्हणल्यार गाळूय मानतात. घोव आस मेरेन समाजमान्य सवाशीण, तो मेले उपरांत माथ्यार कुकूम नाशिल्ली ती विधवा. पयलींचो काळ वेगळो आशिल्लो. बायला फकत ‘चूल आनी मूल’ सांबाळटाली. मात तीच बायल आज घराबो सांबाळटा. हो इतलो समाजीक बदल जाल्लो आसतना कालबाह्य विधवा भेदभाव प्रथा ह्यो बंद जावपाकूच जाय.
घोव मरता तेन्ना मडें उखलचें पयलीं तें बायलेक हुंबऱ्यार बसयतात आनी तिचीं कांकणां फोडून तीं मड्यार घालतात. इतलेंच न्हय जाल्यार ते बायलेन केंसात माळिल्लीं फुलां, तिच्या माथ्यावेलें कुकूम, मलपेचो आनी माथ्या वेलो एक केंस, मंगळसुत्राचें एक पिड्डूक अशें सगळें मड्यार घालतात आनी उपरांत मड्याक खांद मारतात. कितले हे भयानक कृत्य. हें सगळें चिंतूनूच आंगार कांटो येता. आनी जर ती बायल उणे पिरायची आसत जाल्यार तिचेर केदो आकांत येवपाचो? विधवा भेदभाव प्रथेची दाहकता गांवगिऱ्या वाठारांनी चड आसा अशें म्हाका दिसता. थंय एकेकदा ते बायलेच्यो वस्ती, केंस, फुलां, कांकणां अक्षरक्षा ओरबडून ह्यो गजाली करतात. विधवेक हळद कुकमाचो अधिकार नासता, तिका देवकार्यांत वांटो घेवपाक मेळना . एके वटेन घोव मेल्लो आसतना दुखेस्त वेळार दुसरे वटेन हें सगळें करपाक मानसीक तयारी नाशिल्ले बायलेचेर हो एके तरेचो अत्याच्यार आनी बळजबरी. तीय गोंया सारक्या सुशिक्षीत राज्यांत.
विधवा भेदभाव प्रथा बंद करपाचे मताचेर कांय लोक (सुशिक्षीत पसून) सहमत नासतले. समाजांत मतभिन्नता ही आसताच. तांतूत एक घटक आसता तो म्हळ्यार तथाकथीत धर्माभिमानी आपसुवार्थी, थारावीक विचारसरणेच्या लोकांचो. एक ओपार आसा, आदी आपले घरांत कितें शिजता ते पळोवप आनी मागीर दुसऱ्याच्या घरांत लक्ष घालप. जे सोयिस्करपणान हें तत्व पाळिनात ते म्हजे खातीर तथाकथीत धर्माभिमानी. सद्या दुर्दैवान तांचीच चलती आसा. जे लोक बदलत्या काळा नुसार कालबाह्य रुढी, परंपरा फाटी घालीत धर्म सांबाळून आसात ते म्हज्या कोतान खरे धर्माभिमानी. मात अश्या लोकांक आमचो ‘सो कॉल्ड’ समाज पयस करता. अक्षरक्षा तांका मानसीक विवंचनेत धुकलता. तथाकथीत धर्माभिमानी आनी सो कॉल्ड समाजाचे एक ल्हानशे उदाहरण दिता. म्हजो एक बरो इश्ट आनी एक इश्टीण मोगान लग्न जालीं. दोगांय उच्चशिक्षित. दोगांच्या घरच्यांकूय कांय त्रास ना. दबाज्यात लग्न जाले. मात जेन्ना इश्टीण लग्न जावन इश्टाच्या घरा आयली तेन्ना गांवान तांचें घर भायर दवरलें. कित्याक? तर आंतरजातीय लग्न केले म्हूण. घोव ९६ कुळी मराठा आनी ते चली नव मराठा. तेन्ना खंय लिपतात हे धर्माभिमानी आनी धर्मरक्षक. म्हणून हांव हांकां तथाकथीत म्हण्टा. जांणी सुखी संवसाराचीं सपनां पळयत एकठांय येवपाचो निर्णय घेतलो, तांकां समाजान गांवा पासून, गाम्रदेवते पसून पयस केले. कितें फायदो जालो तांच्या शिक्षणाचो, विचारांचो. कांयच ना. ही फकत एक गजाल न्ही अश्यो कितल्योश्योच घडणुको गोंयां सारक्या प्रगत, फुडारिल्ल्या राज्यांत हे घटकेक पसून घडटात.
प्रत्येक मनशाक धर्माचो अभिमान आसचोच. तांतूत कांयच वायट ना. मात तेच वेळार जर आपल्या धर्मात वा जातीपातींनी वायट कितें घडटा आसत जाल्यार ताका वायट म्हणपाचीय कापाझदाद दवरपाक जाय आनी आपले परीन बदल हाडपाचें आश्वासक पावल मारपाचो यत्न करपाक जाय. म्हाका एकेकदा प्रश्न पडटा. जे लोक स्वताक धर्माचे प्रचारक, रक्षक, सनातनी म्हण्टात ते असल्या वायट प्रथा, परंपरां आड मात उलयतना वा ताका विरोध करतना चुकून पसून दिश्टी पडनात. कित्याक कांय? दुसऱ्या धर्मांचे आक्रमण, तांचो चुकीचो धर्मप्रसार ह्या गजालीं आड पोटतिडकीन उलोवपाकूच जाय. मात काळा प्रमाण आपल्या धर्मांत जें चुकीचें घडटा तेंय बंद जावपाक जाय. ताचें कितें? आयजूय हिंदू धर्मांत जाती- जाती मदीं टोकाचो भेदभाव चलता. गांवगिऱ्या वाठारांनी घर, गांव, देवळा भायर दवरपाचे म्हळ्यारुच घराचेर बहिश्कार घालपाचे प्रकार जाहीरपणान घडटात. अश्या वेळार खंय आसतात ते तथाकथीत सनातनी धर्माभिमानी. ह्यो गजाली करिनासतना साबण, उजवाती आनी गंधाच्यो कांडयो विकपाक भोंवले कांय मागीर धर्माचो बाजार जाता, अशें तुमकां दिसना? सांगपाचो हेतू इतलोच की कालबाह्य रुढी, परंपरा बंद करपाचे आड जर कोण चळवळ करता आसत जाल्यार हीं असलीं तथाकथीत धर्माभिमानी काळी माजरां आडवीं वचपाचो यत्न करतलींच. तांका अजिबात भीक घालपाची गरज ना.
पेडणे, सत्तरी हे ग्रामीण म्हालातल्या कांय जागृत लोकांनी फुडाकार घेवन विधवा भेदभाव प्रथे आड आवाज काडलो. पंचायतींनी थाराव घेतले. ताच्या आधाराचेर विशय विधानसभे मेरेन पावलो. विधानसभेतूय पक्ष विसरून आमदारांनी, बायलां आमदारांनी थारावाक तेंको दिलो. सरकारान खोलायेन कायदेशीर चर्चा आनी पर्यायांचो विचार करुन फुडल्या अधिवेशनात विधवा प्रथेआड कायदो हाडपाचें उतरुय दिलां. खऱ्यांनीच ही खूप बरी गजाल. कांयजाण म्हण्टले की थाराव आनी कायदो हाडून कितें जावपाचे आसा? म्हज्या कोतान जर विधवा भेदभाव प्रथे आड कायदो जालो जाल्यार खूप फरक पडटलो. कायदो जालो कांय तातूंत ख्यास्तय आसतली. भयान खंय खूप बऱ्यो गजालीय जातात. ह्या कायद्यांत विधवा प्रथे आड खर ख्यास्त आसत जाल्यार लोक ह्यो प्रथा पाळचे पयलीं धा फावटी विचार करतले. भियेंतले.
घोव हो बायलेचो आधार आसता. जेन्ना तो ना जाता तेन्ना तिका सांबाळून घेवपाची, तिच्या दुख्खांत वांटेकार जावपाची जबाबदारी ही समाजाची आनी तिचे फामिलीची आसता. अशा वेळार तिका आधार दिवपाचो सोडून आमी जर ही कालबाह्य प्रथा तिचेर लादपाक लागले जाल्यार ती समाजाचे अधोगतीचेंच लक्षण थारतलें. बायलांनीय हे प्रथे आड संघर्शाची आनी गरज पडली जाल्यार रस्त्यार देंवपाची, न्यायालयांत वचपाची तयारी दवरुंक जाय. विधवा भेदभाव प्रथे आड आमी आमच्या घरातल्यांनूच सुरुवात करीत जाल्यार ती हेरां खातीर एक देख थारतली…. आनी लोकांची मानसिकताय बदलपाचे दिकेन उखलिल्लें एक पावल.
विश्वनाथ नेने
9604039519
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
