अदमासपत्रक शिक्षण, राजभाशेक अदिकादीक दीत ?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

मिडिया, खेळ, फिल्म, मनरिजवण, उद्येग, वाचपघर, दायज आनी म्युजियम, पर्यावरण, एव्हिएशन, ऑटोमोबायल ह्या मळांची उद्येगां कडेन तुळा केल्यार शिक्षणीक उदरगत फाव तशी जावंक ना, आशिल्ल्यां भितर कुशळटायेचो उणाव आसा. अणभवांतल्यान कांय मळांचेर गोंयांत शिक्षण फुडें गेलां पूण स्वतंत्र अभ्यासक्रमांत तें फाटीं पडलां.

अंदुंच्या 2023-24 च्या अदमासपत्रकाचो (बजेट) वावर गोंय सरकारान आतां मेरेन पुराय केलाय आसतलो. म्हायती तंत्रगिन्यान युगांतल्यान कागद उणो करपाच्या येत्नांतल्यान ‘नो पेपर’ पॉलिसी सरकार आपणायता, पूण नोंदी उरच्यो म्हणून बजेटाची छापणावळ जाता. अदमास पत्रकाची तयारी वर्सभर चालूच आसता, ते खातीर सचिवालयांत वेगळो विभाग पयशे दी- घे करपी वित्त खात्या खाला आसा. बरोच तेंप सरकाराच्या वित्त खात्यांत वावुरिल्ले एस. शानभोग, मायकल डिसोझा हे त्या खात्यांत नाशिल्ल्यान आनी खातें तरणाट्यांच्या हातांत गेल्ल्यान गणितां चुकपाची शक्यताय आसताच. तातूंतल्यान निमण्या वगतार पयसो उरता, पयशांचो विलो सारको जाता की ना हें पळोवपा पासत तीन म्हयन्यांनी एकदां अधिकारी, मुख्यमंत्र्यांनी बसकाय जाता. थारायल्ल्या वेळार बसका घेतल्यार विभागांतल्या येवजण्यांचो नियाळ घेवन चड पयसो त्याच विभागांत गरज थंय घालपाक येता.
वर्सुकी अदमासपत्रक करपा खातीर आदले मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकार डिसेंबर म्हयन्या सावन वावराक लागताले. उद्येग वेवसाय, भौशीक साधनसुविधा, शिक्षण तशेंच हेर खातीं, मळांवेल्या सगल्या भागिदारांक ते मेळटाले. तांणी कांय नवे प्रयोगय केल्ले, आयचे स्वयंपूर्ण गोंय येवजणेक बळ दिवपी फलोत्पादन म्हामंडळ तशेंच कोयर वेवस्थापन म्हामंडळ, शिक्षण विकास म्हामंडळ, स्वतंत्र खणी, कला आनी संस्कृती खात्याचो जल्म जालो. एकादरे मुख्यमंत्री डॉ. प्रमोद सावंत हांचें सरकार अंदूंच्या अर्थसंकल्पांतल्यान नवे येवजणे खातीर तजविजूय करतले. येवजण्यो पंदरा-वीस वर्सां तिगून उरपी आसच्यो, पोरण्या येवजण्यांतय बदल करून त्यो तिगोवपाक येतात.
गोंय आतां चडांत चड केंद्रीय प्रवाहांत वांटेकार जावपाक लागलां. ती वाटय पर्रीकार हांणी ते केंद्रीय मंत्री जातकच दाखोवन दिल्या. पर्रीकार हांणी केंद्र सरकारांत पावल दवरलें तेन्ना ते केंद्रीय वित्तमंत्री जातले अश्यो वावड्यो उठिल्ल्यो पूण तांकां संरक्षणमंत्री जावपाची संद मेळ्ळी. तांणी राखणे मंत्रालयांत जे बदल हाडपाक आरंभ केल्लो ताचो लाव केंद्र सरकाराक आतां मेळपाक लागला. राखणे वेवस्थे खातीर बजेटांत तजवीज सदांच वाडत आसा. नवीं संकश्टां देश, गोंयांचेरय येता, राज्य सरकारान केंद्रीय प्रवाहा बरोबर वतना नव्या येवजण्याची माहिती घेवची आनी ते खातीर तीस ते पन्नास टक्के तजविजूय करून केंद्रा कडल्यान पयशे मेळोवचे.
बजेटाची बांदावळ करतना शिक्षण, साधनसुविधा (वीज, उदक, भौशीक सुविधा), पुलीस, उजो पालोवपी, शार विकास, आरोग्य ह्या खात्यां खातीर पयशांचें व्हड पेटूल दिता.
नवें राष्ट्रीय शिक्षण धोरण दोळ्यां मुखार दवरून मुखार वतना आदल्यो परंपरा मोडपाची शक्यताय आसा. बदल करतना शिक्षण हक्क आनी राजभास कायदो कितले प्रमाणांत चालीक लागला ताचो अदमास घेवचो. ते खातीर कार्य करपी सरकारी खातींच न्ही जाल्यार खासगी यंत्रणांची वळेरी करून तांचे खातीर विशेश अर्थीक पालव दिवपाचो विचार जावचो. राजभास कायद्याची शिस्तीन अंमलबजावणी करतना त्या खात्याचे वेगळे, व्हडा बांदावळी खातीर तयारी करपाक जाय. नवें शिक्षण धोरण आनी राजभास कायद्याचो लागींचो संबंद आसा, ते नदरेंतल्यान शिक्षण खात्यांतल्या एस.सी.ई.आर.टी आनी शिक्षण विकास म्हामंडळाची, म्हामंडळाच्या येवजण्यांची नवी बांदावळ जावची. राजभास खात्याक शिक्षण खात्यांचे इमारतींत कार्यालय मेळत? खात्याचो आवाठ (कर्मचारी) वाडत? केंद्रीय अर्थसंकल्पांत डिजिटल शिक्षणा खातीर व्हडा प्रमाणांत तजवीज जाल्या, तरीय देशाचे वट्ट येणावळ, उदरगतीचे गती परस ती उणीच अशें बुदवंत सांगतात. गोंय सरकार कोविडा वेळार ऑनलायन शिक्षण वेवस्था जल्माक घाली ती कितली चलता? ताचो फायदो जाला? पालक शिक्षक संघ, शिक्षण वेवस्थापन यंत्रणा बदलल्यात? कनॅक्टीविटींचे कितें? डिजिटल वाचपघरां, रोबोटिक्स, आर्टिफिशल इंटॅलिजन्साचें

मुळावें अचूक शिक्षण, प्रशिक्षण दिवपी उंचेल्या तांकीचे शिक्षक, प्राध्यापक गोंयांत

आसात? नाजाल्यार ते घडोवपा खातीर सरकार तजवीज करतलें अशी आस्त आसा. मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, दक्षिणेंतल्या कांय राज्यांनी प्रशिक्षणा खातीर बांदावळीचीं केंद्रां आसात. त्या केंद्रा कडेन गोंय सरकारान बी एड, डी एड तंत्रीक शिक्षण ऑनलायन दिवपा खातीर जोडून घेतल्यार शिक्षक सक्षम जातले. मुळावें आनी उंचेल्या शिक्षण पावंड्यार सरकाराक लक्ष दिवपाचें आसा तें सरकारान कळीत केलां. गोंय विद्यापीठ बदला खातीर तयार जातना थळाव्यां कडेन विद्यापीठ हे पयलीं लागणुकेंत खंय चुकलां जाल्यार ताचो सोद घेवपा खातीर समिती नेमपाची गरज आसा. गोंयांत कांय मळांचेर विशेश शिक्षणावस्थाच ना हें मतींत घेवपाक जाय. मिडिया, खेळ, फिल्म, मनरिजवण, उद्येग, वाचपघर, दायज आनी म्युजियम, पर्यावरण, एव्हिएशन, ऑटोमोबायल ह्या मळांची उद्येगां कडेन तुळा केल्यार शिक्षणीक उदरगत फाव तशी जावंक ना, आशिल्ल्यां भितर कुशळटायेचो उणाव आसा. अणभवांतल्यान कांय मळांचेर गोंयांत शिक्षण फुडें गेलां पूण स्वतंत्र अभ्यासक्रमांत तें फाटीं पडलां. हे फुडें सर्ती, पुरस्कारां परस खाशेल्या शिक्षणाचे उदरगती खातीर पयले सुवातेर कुशळटाय शिक्षणांत तजवीज करपाक जाय.
वैजकी, इंजिनियरिंग शिक्षणा बराबरीन बायो सायन्स विशयाचें शिक्षण गोंयांत जाय. तेच वांगडा आर्टिफिशल इंटॅलिजन्स, कयर वेवस्थापन, कुशळटाय विद्यापिठां गोंय घडयत? एक वेगळी वाट ते खातिरूय पॉलिटेक्निक शिक्षणांतल्यान मेळत? पॉलिटेक्निक शिक्षणांत म्हत्वाचे बदल करतना सगलीं पॉलिटेक्निकां कुशळटाय शिक्षणा खाला हाडपा खातीर तजवीज जावची. वैजकी शिक्षण संचालनालयाची बुन्याद घालपा खातीर तजवीज जाय.
शिक्षणावस्था केंद्रीय प्रवाहा वाटेन वतना आदलें माध्यम, तातूंतल्यान घडिल्ल्यो संस्था मोडप खिस्ती खिस्तींनी जावचें. केंद्र सरकार एकच राष्ट्रभाशा, राजभाशेक म्हत्व दिता जाल्यार गोंय सरकाराक ते वाटेर वचपा पासत धोरण, नेमावळ करची पडटली. विदेशी वा हेर राज्यांच्या राजभाशांक सातवे उपरांत शिक्षणांत हाडप, मुळावें शिक्षण राजभाशेंतच दिवप म्हणल्यार फाटीं वचप न्हय. तंत्रज्ञानांतल्यान राजभासय इंग्लेजीच्या तांकीची जाता, राजभाशेंतल्यान शिक्षणाचें मुळावण घाल्यार उंचेलें शिक्षणय घेवप सोपें जातां हें सरकारान सांगचें पडटलें. उंचेल्या शिक्षणाचीं पुस्तकां विज्ञान, शास्त्राचो आदार घेवन बांदपाक साहित्यशास्त्र्यांक उर्बा दिवपा पासत खासा अर्थीक तजवीज जाय. गोंयची राजभास कोंकणी (देवनागरी लिपी), कोंकणी अकादेमीय भाशेचे उदरगती खातीर शास्त्रशुद्ध वावरांत आसा, हेर अकादेमींच्या वावराचो नियाळ घेवन पुस्तकां छापपा पासत ज्यो येवजण्यो एकठांय हाडच्यो. फाटल्या कांय वर्सांत हिन्दी राष्ट्रभाशे खातीर देवनागरी कोंकणी लिपीय गोंयच्या सगल्या धर्मांनी पावल्या. फुडारांत एकच राजभास, एकच लिपी हो राज्यांचो मंत्र आनी अणकारशास्त्रांतल्यान हेर लिपींची, भाशांचे उदरगतीचो मार्ग मेकळो जातलो अशें सांगपी नवें शिक्षण धोरण आदर्श गोंय कित्याक घडोवचें ना? शेतकामत शिक्षण म्हाविद्यालय हाडपाचें बेस बरें कामकाज जालां, योग अभ्यासक्रमय मुळाव्या शिक्षणांत हाडटना चली भुरग्याक ल्हानपणांत कराटे, राखणे शिक्षण दिवपा खातीर तजवीज जातलीच. पर्यटना परस गोंय शिक्षण, उद्देगाचें घर, साहित्य आनी संस्कृतायेचें केंद्र जातलें हो अर्थसंकल्पाचो मध्यबिंदू आसचो. आय.आय.टी जायच पूण आय.टी.आय तंत्रयुक्त, यंत्रयुक्त जाय आनी एक आर्टिफिशल इंटॅलिजन्स (ए आय) केंद्रय हाडपाक तजवीज जाय.

सुहासिनी प्रभुगावकर
9881099260