भांगरभूंय | प्रतिनिधी
बाबासाहेबांचो लडो भारतांतल्या समाजीक विशमते आड आशिल्लो. कारण, ही विशमता पिळग्यां पिळग्यांतल्यान दलीत पंगडांक गुलाम करून दवरताली, ताचें मनीसपण न्हयकारताली.
डाॅ. भीमराव आंबेडकर भारतीय समाजाचे एक व्हड फुडारी, समाजसुधारक आनी भारतीय संविधानाचे शिल्पकार आशिल्ले. तांच्या जिवितांतलो संघर्श, शिक्षणा विशीं समर्पण आनी समाजांत समता प्रस्थापीत करपा खातीर दिल्ल्या योगदाना खातीर इतिहासांत तांकां एक विशेश सुवात फावो जाल्या.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हांचो जल्म 14 एप्रील 1890 ह्या दिसा मध्य प्रदेशांतल्या महू हांगा एका दलीत कुटुंबांत जालो. त्या वेळा वेली समाजीक परिस्थिती खूब वेगळी आशिल्ली. दलीत समाजांतल्या लोकांक जीण जगपाक खोशयेन आनी समधानान मेळनाशिल्ली. तांकां हॉटेलांनी, भौशीक सुवातांनी, गांवांतले बांयचेर, आनी देवळांनी तर वचपाकूच बंदी आसली. इतलेंच न्हय तर तांकां दारांत लेगीत कोण उबो करून घेनाशिल्लो. साद्या मनीसपणाक पोरको जाल्लो हो समाज हिंदू समाजाचो एक भाग आसून लेगीत उक्तडार जगतालो. आंगार पिंजिल्ले, म्हेळे कपडे, खावपाक काय ना, शिक्षण ना, नोकरी ना अशी तांची दयनीय परिस्थिती आशिल्ली. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हांणी आपली जीण ह्या लोकांचे उदरगती खातीर घालयली.
आंबेडकर हांचेर ल्हानपणा सावन बरे संस्कार जाले. तांचे बापूय तांकां रामायण आनी महाभारतांतल्यो काणयो सांगताले. महाराष्ट्रांतल्या संतांचे अभंग वाचून आनी पाठांतर करून घेताले. लोकांची सेवा हीच खरी देवाची सेवा ह्या विचारांचो भीमरावांचेर खोलायेन परिणाम जालो. तांकां शिक्षण दिवपाक तांच्या बापायन तांकां शाळेंत घालपाचें थारायलें. तांच्या बापायची शिस्त कडक आसली. गिन्यानान मनशाक व्हडपण येता अशें ते म्हणटाले. लहान आसतना सावनूच भीमरावांक वाचनाची खूब आवड आशिल्ली. आपल्या कडेन खूब पुस्तकां आसचीं अशें तांकां दिसतालें. पूण परिस्थिती गरिब आशिल्ली. बापाय कडेन पयशे नाशिल्ले तरी लेगीत तांच्या बापायन आपले भयणी कडल्यान पयशे उश्णें घेताले आनी भीमराव हांकां पुस्तकां विकतीं घेवन दिताले. आतांच्या आधुनीक काळांत आवय- बापूय भुरग्यांचे कसलेय हट्ट पुरयतात. त्यावेळार परिस्थिती गरिबीची आशिल्ली.
दापोलीचे शाळेंत तांचे मुळावें शिक्षण जालें. तांचे बापूय सातारा हांगा नोकरी करपाक लागले. ताका लागून भीमरावांचे उरिल्लें शिक्षण सातारा हांगा जालें. भीमराव हांची बुद्धीमत्ता बरी आशिल्ल्या कारणान ताका बापायन मुंबय हांगा शिक्षण घेवपाक एके शाळेंत घालें. पूण हिंदू समाजांतल्या वायट रुढींक लागून लोकांक हें आवडूंक ना. तांणी भीमरावाच्या शिक्षणाक खर विरोध केलो. तरी लेगीत भीमरावान आपलो अभ्यास चालूच दवरलो. मॅट्रीकेची परिक्षा ते बरे तरेन पास जाले. मुंबयच्या एल्फीस्टन कॉलेजींत शिकून तांणी एम. ए. पीचडी ह्यो पदव्यो मेळयल्यो. अर्थशास्राची व्हड पदवी इंग्लडाक वचून घेतली आनी ते बॅरिस्टर जाले.
भारतांत परतून आयले उपरांत तांणी आपली जीण समाजीक कार्याक व्हांवन घेतली. दलीत समाजाची उदरगत करपाचो मनांत ध्यास घेतलो. आपल्या समाजांतल्या लोकांक ताठ मानेन जगपाक शिकयलें, तांचे मानवी अधिकार मेळोवन दिवपाक सत्याग्रह केलो. महाराष्ट्रांत गांवांगांवानी वचून समाजांतल्या दलीत लोकां मदीं जागृताय निर्माण केली. शिक्षण घेयात, संघटीत जायात संघर्श करात अशी शिकवण तांणी आपल्या दलीत भावांक दिली. तांचे खातीर भीमराव हांणी शिक्षण संस्था, वसतीघरां, म्हाविद्यालयां सुरू केलीं. लंडनांत गोलमेज परिशदेक वचून इंग्रज सरकाराक आपल्या दलीत भावांची हक्कांची जाणविकाय करून दिली. स्वतंत्र भारताची राजघटना बरोवन तांणी घटनेचे शिल्पकार म्हणून जगांत नामनाय मेळयली. भारताच्या केंद्रीय मंत्रीमंडळांत कायदो मंत्री म्हणून तांणी काम पळयलें. तांचें कार्य आनी विदवत्ता पोळोवन खूबश्या विद्यापिठांनी तांकां सन्माननीय अशो पदव्यो भेटयल्यो. तांकां भारत सरकारान ‘भारतरत्न’ हो सगल्यांत व्हड असो भोवमान भेटयलो.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी जो तरणाट्याक उपदेश केलो ताची आतांच्या काळांत खूब गरज आसा. तरणाट्यांनी आपल्या कश्टांचेर जगपाक जाय. स्वताची बुद्धी आनी सामर्थ्याचेर विस्वास दवरपाक जाय. गिन्याना इतलें पुजनीय कांयच ना. सैमान कोणाक दास म्हणून जल्माक घालूंक ना, आपल्या भाग्याचे आमीच शिल्पकार आसात. तुमच्या धैर्याचेर तुमची श्रद्धा आसूंक जाय. आपूण ज्या समाजांत जल्माक आयलो त्या समाजा विशीं आमची कितें तरी जापसालदारकी आसा हें तरणाट्यांनी मतींत दवरपाक जाय. ज्या तरणाट्यांक आपल्या कर्तव्याची जाणीव आसता तोच समाजा खातीर बरें कितें तरी करूंक शकता.
बाबासाहेबांचो लडो भारतांतल्या समाजीक विशमते आड आशिल्लो. कारण, ही विशमता पिळग्यां पिळग्यांतल्यान दलीत पंगडांक गुलाम करून दवरताली, ताचें मनीसपण न्हयकारताली. चवदार तळें सत्याग्रह, काळाराम मंदीर सत्याग्रह ह्यो घडणुको ताचे खातीर विचारांत घेवं येता. ताचे वांगडाच बाबासाहेबांनी उबारिल्ले जायते समाजीक, राजकी, शिक्षणीक संस्थांचो उद्देशूय तोच आशिल्लो. म्हत्वाची गजाली म्हळ्यार बाबासाहेबांनी भारतीय समाजाचें मुळावें चिंतन करून जायते ग्रंथ बरयले. ह्या ग्रंथांक संशोधन, विश्लेशण, मुल्यांकनाची वस्तुनिश्ठ बैठक आशिल्ली. ‘भारतांतल्यो जाती : तांची उत्पत्ती विकास’, ‘जातिवेवस्थेचें निर्मुलन’, ‘शूद्र आदीं कोण आशिल्ले?’, ‘अस्पृश्य मुळांतले कोण आनी ते अस्पृश्य कशे बनले?’ आदी ग्रंथांतल्यान बाबासाहेबांनी भारतीय समाजाची चिकित्सा केली. आंबेडकर हे एक कृतीशील समाजसुधारक आशिल्ले. सगले मनीस समान आसून कोणूच उंचेलो वा सकयलो ना, अशी तांची ठाम धारणा आशिल्ली. जातीय उतरंड, चातुर्वर्ण्य वेवस्था आनी हातूंत शुद्र मानिल्ल्या जातींचेर जावपी अत्याचारां विशीं तांच्या मनांत व्हड तिडक आशिल्ली. आपल्या दर एका कृतींतल्यान तांणी समानतेचे धडे दिले.
डॉ. बाबासाहेब सदांच म्हणटाले की स्वातंत्र्य समता, आनी बंधुत्वाचेर आदारिल्लो समाज म्हाका एक आर्दश जावन आसा. हो आर्दश दोळ्यां मुखार दवरून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दाखयिल्ल्या मार्गान आमी वाटचाल करुया हीच तांकां ओंपिल्लीं आर्गां आसतलीं.
प्रा. किशोर वासुदेव वझे
नागेशीं
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
