पणजेचो शिगमो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ही खोशी लोक शेनवार दनपरां तीन तें मध्यानरात जाय मेरेन रस्त्यार जागो धरून, उबे वा बसून मनयतात.

पणजे कितल्योशोच राश्ट्रीय, आंतरराश्ट्रीय कार्यावळी, प्रदर्शनां, महोत्सव जायत आसतात. पूण पणजेकार तळमळीन वाट पळेतात फक्त दोन उत्सवांची, ती म्हणल्यार कला आनी संस्कृती खात्याचो लोकोत्सव आनी पर्यटन खात्याची शिगम्याची मिरवणूक.
मार्चाचे सुरवेक पर्यटन खातें शिगम्याच्या तारखांची घोशणा करता. ती जालीच म्हण सोंपना. सगलेंच वांगडा आस्पावन घेवप भोव कठीण. वेशभुशा, चित्ररथ, रोमटां मेळ, लोकनाच अश्यो कार्यवळी एकठांय घडोवन हाडपाक जाय आसता. तारखो जाहीर जाल्यो काय त्यो पणजेकारांच्या फोन स्टेटसाचेर झळकपाक लागता.
फाटलीं कितलिशींच वर्सां पणजे शिगमो शेनवारचोच जाता. वताचो रखरख, गर्मी, ताका लागून घडये पणजी शिगमो समिती सुरवातूच मात्शी उसरांच करता. पूण रोमटां चुकत ह्या हुस्क्यानूच लोक आदयेंतार येवन हजेरी लायतात. वेशभुशा सर्तीची उमेद स्पर्धकांक आनी तांच्या सोयऱ्या धायऱ्यांकच आसता. हेरांक उमेद आसता ती फक्त रोमटां मेळांची आनी चित्ररथांची. हरशीं मोबायलाक लागून खूबशो गजाली जाय तशो करपाक मेळटाच. आवडटें संगीत जाय तशें जाय तेन्ना आयकुपाक मेळटा. पूण रोमटांमेळ पळोवपाक प्रत्यक्ष आयले बगर कांय कळना. ही खोशी लोक शेनवार दनपरां तीन तें मध्यानरात जाय मेरेन रस्त्यार जागो धरून, उबे वा बसून मनयतात.
रोमटां मेळ- फाटल्या दोन वर्सांचे रोमटां मेळ पळेल्यार, तातूंत वांटेकार जावपी धोल, ताशे, कासाळें वाजोवपी नव्या तरनाट्यांचो भर पडला. ते जात, कात, शिकप, काम, धंदो विसरून जीव ओतून महिनो, देड म्हयन्या पयलीं येसायो मारतात. गीत घडोवन त्या तालार गावप, नाचप आनी वाजोवप, ह्या गरमेच्या वातावरणांत कश्टांचें प्रदर्शन मांडप म्हटल्यार एक यज्ञ केल्ल्या सारकोच. फाटलीं चार- पांच वर्सां आनी हीं हालींच्या दोन वर्सांच्या काळांत रोमटां मेळांनी जायतो बदल जाल्लो दिश्टी पडटा. कपडे पसून बदल्ल्यात. सादो कुर्तो, पायजाम आनी भेंडाक एक कसलोय रंगीत कपडो बांदून एक बावटो, आकाश दिवे घेवन आसताले, चडशे उक्त्या पायांनी आसताले. वाजपाच्या तालार तांचे हे चलपूय बरें दिसतालें, धोल, ताशांचो आनी कासाळ्यांचो आंकडो उणो आसतालो. कोविडा उपरांत जातल्या रोमटां मेळांचें चित्रूच पुरया बदललां. आयच्या रोमटां मेळांनी बावटे घेवन नाचपाचो आंकडो खूबुच कमी जाला. त्या बदला अब्दागीरां दिश्टी पडपाक लागल्यांत.
रोमटां मेळाचें आंगलें, धोती, ताचेर वयर सदरो , ताचेर आकर्शक रंगाची कोटी, माथ्याक कोटयेच्या रंगाचो फेटो. एक सारकीं आंगली घालून ढोल वाजयत, कासाळें वाजयत नाचत एका तालार एकाच वेळार उंच उडयो मारीत, कसरत करीत आपले भितरली उमेद उफाळून भायर काडून मुखामुळार उमेदीचें तेज पातळायतात. तांकां पळेतल्यांकूय उमेद येता. रोमटांचो गजर खरो, पूण काळजाक थाकाय, कानांक धादोशी आनी आंगार रोमांच हाडपी हीं गोंयकाराचीं रोमटां आनी मेळ. चडशा रोमटांमेळाच्या पथकांनी पारंपरीक धोल दिश्टी पडले. ह्या ढोलांकूय न्हेसोवपाक ते फाटीं रावूंक ना. रोमटांमेळांच्या माथ्यार फेटे बरे सोबताले, त्याच रंगाच्यो उत्सवी सत्र्यां सकयल ढोल उत्सवी सत्रेच्या रंगाची शाल पांघरून डौलान चलताले. जायत्या बायलांच्या पंगडांनी हे फावटी रोमटां मेळांनी वांटो घेतलो. बायलांय धोल ओडून व्हरून वाजयताना दिश्टी पडलीं. णव वारी पारंपरीक न्हेसणान सान चलयो रुबाब दाखयताल्यो.
पणजेचो राखणदार साखळयो, रोमटां मेळांची उमेद पळोवन कांय वेळां दिसलें की साखळयान जण एकल्याच्या कानांत येवन सांगलां तुमी वाजयत रावात, फुडलें हांव पळेतां.
चित्ररथ – विष्णू सुर्या वाघान हांणी एकदां वक्तव्य केल्लें की गोंयच्या शिमेवेल्या दोंगरार रावून एक फातर जर गोंयां वटेन मारलो तर तो खंयच्याय एका कलाकाराचेच तकलेर पडटलो, इतले कलाकार गोंयांत आसात. तांचें हें वक्तव्य संगीत, नाट्यक्षेत्राक धरून आसलें. आयज शिगम्यांतले चित्ररथ पळोवन तांच्या हें वक्तव्य आनिकूय जड जालें कशें दिसले. गांवगिऱ्या तरनाट्यांनी केल्ले चित्ररथ पळेल्यार तांच्या तोखणायेक शब्द खुबूच कमी पडटाच. पुराणांतलो खंयचोच एक प्रसंग घेवन चित्ररथाचो आराखडो तयार करप, ह्या प्रसंगान कसल्यो हालचाली घालप, आवाज घालप, आकृती घालप, असूर आनी देव हांच्या आकृतीची येवजण करप ह्या सगळ्यां कामांक तकली घांसची पडटा. मनशांच्या हालचालींक एककालिकता हाडपाक खुबूच कसब घेंवचें पडटा. ह्या प्रसंगातल्या असूर शक्तीचें रूप, देव देवतांच्यो आकृत्यो, तांचे दोळे, हावभाव, केंस, अलंकार, कपडे हो सगळो एका चित्ररथाचो विस्तार पळेल्यार, कितल्याशाच तकल्यांची शक्त एकठांय करून ती एकजीव करप ही एक व्हड संपादणूक. हे चित्ररथ मिरवणुकींत कशे दिसतले, एका प्रसंगाच्यो आकृत्यो एके गाडयेंत जातात वा ना, ताका लागून गाडयांची येवजण करून त्यो चलोवपाक चलयतल्याक कसब लांवचें पडटा.
आकृत्यांनी घातलेले अलंकार, शस्त्रां, जनावराच्यो आकृत्यो इतले बारिकसाणीन, कुशळकायेन केल्लें. कलेची कसलीच उणीव ह्या भुरग्यां कडे ना. बऱ्यांतले बरे पिंतारपी कलाकारांचें भिरेंच गोंयांत आसा म्हूण कळटा. हे चित्ररथ करपाक, रात आनी दीस भुरगे कश्ट घेतात आनी ते मिरवणुकेक हाड व्हर करप म्हणल्यारुय खांवची गजाल न्हय. पूण सगले उमेदीन हें सगळें करतात. मिरवणुकी वेळार लोकांच्या तोंडावेलो हांसो आनीअजाबान भरलेल्यो नजरो होच तांचो मोबदलो.

प्रिता परब
9921382375