भांगरभूंय | प्रतिनिधी
जीवन करी जिवित्वा, अन्न हे पूर्णब्रह्म। उदरभरण नोहे जाणिजे यज्ञकर्म॥ हो समर्थ रामदास स्वामींचो श्लोक. अन्न हें साक्षात ब्रह्म म्हणल्यार देव. तें जिवीत दिता. जेवप म्हणल्यार फक्त पोट भरप (उदरभरण) न्हय, तर तें पवित्र यज्ञ करपा सारकें. अन्न खातनाच न्हय, तर तें तयार करतनाय आवडीन, मन लावन करपाक जाय. तें गुणवत्तेन भरपाचो यत्न जाय. अन्नाच्या एका कणाची पसून वाट लागपाक जायना. खातना आनी तें तयार करतनाय. (बंगाली लेखक शंकर हांणी बरयिल्लें ‘विवेकानंद’ हें पुस्तक मुजरत वाच्चें.) आमची संस्कृतायूय हेंच सांगता. मात, आमी तिका पाळो दितात?
अन्न पुश्टीक घटक दिवन आमकां जिवें दवरता. पोट भरता. सगल्या अर्थान. पोट भरता म्हणजे दुडूय मेळोवन दिता. शेंकड्यांनी बायलो, दादले लघुउद्देगाच्या माध्यमांतल्यान उदरनिर्वाह करतात. हातूंत खाणावळी, हाॅटेलां, कॅटरर, घरगुती लघुउद्देगूय येतात. शेव, लाडू, चिवडो, कापां, फरसाण, चुरमो, फोव, पुरणपोळी, चक्री, लोणचें, पापड, मिठाय अशा घरगुती जिनसांची विक्री व्हड प्रमाणांत जाता. आमचो मिठाय, खाणांचो वेवसाय पुरायपणान बिगरगोंयकारांच्या हातांत गेला. तरीय कांय गोंयकार बायलो महिला मंडळां, आपमजत गटां वरवीं खासा गोंयचे म्हणू येतात, अशे जिनस करून विकतात. तांचो दर्जो उंचेलो दवरीत जाल्यार तांकां आनीकूय गिरायक मेळटलें. दुबावूच ना. एकलोय गोंयकार दर्जो सांबाळीना, अशें कोणूच म्हणचो ना. मात कांय कडेन घरगुती जिनस म्हूण कोणेय, कशा कशेय तयार केल्ले जिनस विकप जाता. तांचो दर्जो बाबत आसता. दर्जा विशीं जावपी आडनदर ही गंभीर हुस्क्याची गजाल. ह्या वेवसायांतल्या गोंयकार बायलांनी हाचो विचार करपाक जाय.
खाणां तयार करता ती रांदची कूड नितळ आसची. अर्थांत कायद्यानूच तशें बंधन आसा. अन्न आनी वखदां प्रशासनान (एफडीए) तपासणी करपाक जाय. आप मजत गटां वरवीं मदले सुटयेंतलें खाण तयार करपाचे जागे बुरशे आशिल्ल्याचे, खाणांनी पाल, जल्ले बी पडिल्ल्याचे प्रकार हाचे पयलीं घडल्यात. व्हडलो बोवाळूय जाला. मात, लोकप्रतिनिधींच्या फावोरान हीं प्रकरणां चेंपल्यांत. बिगर- गोंयकारांच्या किचनां विशीं तर ना उलयिल्लें बरें. तीं सील केल्यांत. हाची फाटपुरवण एफडीए करता काय ना, तें खबर ना. करीना जाल्यार करची. कारण एक कूड बंद केली काय दुसरे कुडींत खाणां करपाची घडणूक एफडीएनूच हालींच उक्तडार हाडिल्ली. ह्या लोकांक दुसऱ्याची भलायकी इबाडटली, ताका दुयेंस, रोग जावं येता, तो मरपाकूय शकता, हाचें कांय पडिल्लें नासता. उत्तर भारतांत 20 वर्सां पयलीं दुदांत शांपू, युरीया सारें मिस्तुराद करपाचे प्रकार कांय खबरां चॅनलांनी दाखयिल्ले, हाचे वयल्यान ह्या लोकांची वृत्ती, सभाव कितें आसतलो, ताची फक्त कल्पना करची. चीनांत भेसळ करप्यांक फांशी दितात, तशी भारतांतूय दिवंक मेळना? निदान 12 वर्सांची जल्मठेप तरी!
कोणूय खाणां तयार करता, तेन्ना ताची रुच घेवन पळोवंकूच जाय. तेल, कच्चो म्हाल पयलींच तपासपाक जाय. तो सांठोवन दवरपाचो जागो नितळ आसा, हाची खात्री करपाक जाय. मीठ, मसालो उणो जावंक ना मूं, चक्री, लाडू चड घट्ट जावंक नात मूं…. हें तपासुनूच तो म्हाल पॅक करपाक घेवंक जाय. ताटांत ओतयलो आनी केलो पॅक… 10 कील लाडवांनी सारके जावंक नाशिल्ले पाव कील लाडू केले मिस्तुराद… असलो गुन्यांव, पाप करपाक जायना. कारण अन्न हे पूर्णब्रह्म. गिरायक हें परमेश्वर. ताका दाखयिल्लो तो निवेद्य, हें आमी विसरूंक फावना.
गिरायक येता, म्हाल खपता इतलोच निकश दवरून वेवसाय करप चुकीचें. दरदिसा एक हजार गिरायकां येतात, तातूंतलीं शंबर बेजार जालीं म्हूण मळब कोसळना. कारण फाल्यां नवीं शंबर गिरायकां येतलीं (येतातूय बी) ही मानसिकताय उद्देजकां मदीं रुजपाक लागल्या. चुकीची ती. फक्त खाणांचे बाबतींतच न्हय, तर खाणावळी, हाॅटेलांतूय हें घडपाक लागलां. खास करून शारांनी. खाणां, जेवणाचो दर्जो फक्त चवी पुरतो मर्यादीत नासता. ताचो सरळ भलायके कडेन संबंद आसता. रुच नाशिल्लो शेव, पोरणें तेल, बुरशे हात, चुकीचे पद्दतीन सांठवण हाका लागून अन्न विखबादा जाता, पोटात दुखता, जोर येता. खास करून ल्हान भुरगीं, दुयेंत लोक आनी जाण्ट्यांक तें माल पडटा. प्रतिकार शक्त दुबळी आशिल्ल्यांक हाचो अणभव आसतलोच. ताका लागून खाणां तयार करपी, विकपी आनी तो खावप्यांनीय सादूर रावंचें. घरगुती, गांवठी म्हणजे 100 टक्के दर्जेदारुच, हो विश्वास अजूनय आसा. पूण ही वळख खंयच्याय खिणांक काबार जावं येता. कांय कडेन ती जाल्याय बी. गोंयच्या भाजी, फळांचीं रुच वेगळी. मात कांय कडेन भायलीं फळां, भाजी विकत घेवन ती गोंयची म्हूण विकपी आसात. अर्थांत गोंयांत हालीं भाजीपालो, फळां चड पिकनात, हेंय ताचे फाटलें एक कारण. तरीय गिरायकांक फटोवप चुकीचें. कारण अन्न हे पूर्णब्रह्म…..!!
एफडीए चवथ, दिवाळेक धाडी घालता. इबाडिल्लो म्हाल जप्त करता. पूण तांणी लघुउद्देग, ल्हान उत्पादक, हाॅटेलां, आपमजत गटांक मार्गदर्शन करपाक जाय. तांकां व्हाॅट्सअॅपाचे मजतीन वैयक्तीक सुचोवण्यो केल्यार बरें. प्रत्येक तालुक्यांत वर्साक एक तरी कार्यशाळा घेवन दर्जेदार म्हाल कसो तयार करप, विकप तेंय सांगचें. तांच्या आस्थापनांकूय अचकीत भेट दिवंची. राज्यांत गुटखो, मावा, सिगरेटींचेर 100 टक्के बंदी आसा. मात प्रत्यक्षांत सगल्याच गाड्यांचेर सगलें मेळटा. हींय चड खपपी खाणांच. पूण धोक्याचीं.
आपमजत गटांक खाणां, जेवणाचे बाबतींत उर्बा दिवपाचो वेळ आयला. तांणीय गोंयच्या खाशेल्या जिनसांचेर चड भर दिवंक जाय. कारण ते काळाच्या पड्ड्या आड वचपाक लागल्यात. 1970, 1980 च्या दशकांत गोंयकार खाताले ते जिनस आयजूय मेळटात. मात तो आनी हो दर्जो एकूच आसा काय, हाचो खावप्यांनी विचार करचो! आमची पणजी, आजी कितें भजीं करतालीं रे, देवळा कडलो म्हाबळू कसले फस्स्कलास बेसन लाडू करतालो रे, त्या हाॅटेलांतली बियां भाजी सामकी बेस्ट… असलीं वाक्यां पिळग्यान पिळग्यो कानार पडचीं. म्हापशेंकार खास जिनस खरेदी करपाक पणजे वच्चे, वाळपयकार बाणस्तारी पावचे….! दर्जो तिगयत जाल्यार हें सहज घडटलें. गोंयकार उत्पादक, विक्रेते वाडल्यार हें जातलें.
दर्ज्या कडेन तडजोड करून चलता ती विक्री अल्पकाळ तिगता. पूण ती दीर्घकाळ समाजाचे भलायकेक आनी विस्वासाक धोको निर्माण करता. असले लघुउद्देग हे समाजा खातीर धोक्याची घांट.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
