गतीचो मोह, जिवाचें मोल: रस्ते अपघातांचें कोडू सत्य

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आ यच्या धांवपळीच्या युगांत रस्ते हे फक्त प्रवासाचें साधन उरिल्लें नासून, ते आमच्या जिणेशैलीचो एक अविभाज्य भाग जाल्यात. शाळेंत वचपी भुरगीं, कॉलेजींत शिकपी, नोकरे खातीर धांवपी तरणाटे, कुटुंबाची जापसालदारकी सांबाळपी जाण्टीं आनी आयुश्याच्या सांजवेळार विसावपी अणभवी जाण्टे- सगल्यांचोच दीसपट्टो संपर्क रस्त्यां कडेन येता. पूण ह्या रस्त्यांचेर वाडत वचपी अपघात ह्यो फकत खिणभाराच्यो दुर्दैवी घटणा न्हय, तर जायत्या कुटुंबांचें आयुश्य इबाडपी एक वास्तव थारलां. खास करून तरुण पिळगे खातीर रस्ते अपघात म्हळ्यार स्वप्नांच्या वाटेर आयिल्ली एक भयाण अडचण आसा, जी तांच्या आयुश्याचेर कायमचो घाव घालता.
तरुणाई ही समाजाची ऊर्जा, आशा आनी फुडार मानतात. शिक्षण पूर्ण करून करियर घडोवपाच्या, स्वताची वळख निर्माण करपाच्या आनी कुटुंबाचो आदार जावपाच्या टप्प्याचेर आशिल्ले तरूण जेन्ना रस्ते अपघाताचे बळी थरतात, तेन्ना फक्त एक व्यक्ती न्हय, तर पुराय कुटुंबाचें, समाजाचें आनी देशाचें लुकसाण जाता. एका खिणाचो वेग, नेमां कडेन केल्ली आडनदर, सोरो पियेले उपरांत गाडी चलोवपाचो बेजबाबदार निर्णय वा मोबायलांत गुल्ल जाल्लें लक्ष- हें सगलें मेळून आयुश्यभराचो पश्चाताप निर्माण करूंक शकतात. अपघाता उपरांत कुडीचेर जाल्ल्यो जखमो वेळा प्रमाण पेखूंक शकतात, पूण मनाचेर जाल्ले घाव मात जायते फावटी केन्नाच भरून येनात.
रस्त्यार जावपी अपघातांचो अर्थीक परिणामूय तितलोच व्हड आसता. वखदांचो खर्च, उपचार, फिजिओथॅरपी, येरादारी आनी पुनर्वसना खातीर व्हड रक्कम खर्च जाता. जायते फावटी कुटुंबांतल्या जोडपी मनशाक अपघात जालो जाल्यार पुराय कुटुंब अर्थीक संकश्टांत येता. शिक्षण अर्द्यार सोडचें पडटा, नोकरी वता आनी पुराय आयुश्याची अर्थीक सुरक्षा घाताक येता. एका अपघाताक लागून पुराय कुटुंबाचें अर्थीक गणीत कोलमडून पडटा.
ह्या सगल्या परिणामां वांगडाच समाजीक परिणामां कडेनय आडनदर करूंक मेळना. अपघाता उपरांत तरुण पिळगी चड करून समाजीक जिविता सावन पयस वता. इश्ट, कार्यावळी, खेळ, खोशयेचे खीण हें सगलें फाटीं उरता. समाजांत अपंगत्वा विशीं आशिल्ली असंवेदनशीलताय, सादेपणां परस दया दाखोवपाची वृत्ती आनी केन्ना केन्नाय जावपी दुर्लक्ष हाका लागून अपघातग्रस्त मनीस चड एकलो पडटा. देखून रस्त्यार जावपी अपघात ही फक्त वैयक्तीक समस्या उरनासताना ती एक समाजीक समस्या जाता.
रस्त्यार जावपी अपघातांचीं कारणां पळयत जाल्यार चड करून तीं मनशाच्या बेफिकीरपणा कडेन जुळिल्लीं आसतात. वेगाचेर ताबो नासप, येरादारीच्या नेमांचें उल्लंघन करप, हॅल्मेट आनी सीटबेल्ट वापरिनासप, सोरो पियेवन गाडो चलोवप, मोबायलाचेर उलोवप वा संदेश धाडप- हीं सगलीं कारणां परतून परतून अपघातांक आमंत्रण दितात. हातूंत तरणाट्यांचो सहभाग चड दिसता. कारण जोश, आत्मविश्वास आनी ‘आमकां कांयच जावचें ना’ हो भ्रम तांकां घाता कडेन घेवन वता. पूण हाचो फटको फक्त तरणाट्यांकच न्हय, तर रस्त्यार चलपी निरापराध नागरिकांकय बसता.
हेच फाटभुंयेर सुरक्षे खातीर समाजीक जागृताय मोहिमांचें म्हत्व दिसून येता. रस्तो सुरक्षा ही फक्त पुलीस वा प्रशासनाची जापसालदारकी न्हय, तर ती पुराय समाजाची सामुहीक जापसालदारकी आसा. जेन्ना समाज एकठांय येवन सुरक्षे खातीर आवाज काडटा, तेन्ना वागणुकेंत बदल जावपाक लागता. शाळा, कॉलेज, थळावी मंडळां, आपसेवी संस्था, बायलांचे बचत गट, युवक संघटणा आनी जाण्ट्या मनशांचे गट ह्या सगल्यांनी मेळून रस्तो सुरक्षे खातीर यत्न केरीत जाल्यार ताचे परिणाम पयस वचपी थारतात.
शाळा आनी कॉलेजांतल्यो जागृताय कार्यावळी तरणाट्यांचेर खाशेली देख घालतात. ल्हानपणा सावन येरादारीच्या नेमांची संवय जाल्यार जबाबदार नागरीक तयार जातात. प्रत्यक्ष देखी, अपघातांतल्या लोकांचे अणभव, व्हिडियो, नाटकुलीं आनी चर्चासत्रांतल्यान तरणाट्यांच्या मनांत सुरक्षीतताये विशीं संवेदनशीलताय निर्माण जाता. हॅल्मेट आनी सीटबेल्ट वापरप ही सक्ती न्हय, तर स्वताच्या आनी हेरांच्या जिवाची काळजी घेवपी आसा, ही भावना रुजता.
आयच्या डिजिटल युगांत सोशल मिडिया लेगीत जागृताय करपाचें प्रभावी माध्यम थारूंक शकता. तरुण व्हड प्रमाणांत सोशल मिडियाचेर आशिल्ल्यान प्रभावी संदेश, व्हिडियो, रिल्स आनी मोहिमो तांच्या मनाचेर परिणाम करतात. जबाबदार वाहन चलोवपाक प्रोत्साहन दिवपी संदेश, अपघातांचें वास्तव दाखोवपी व्हिडियो आनी सकारात्मक देखी तरणाट्यांक विचार करपाक लायतात. हाका लागून सुरक्षीततायेचो संदेश बेगीन आनी प्रभावीपणान पातळटा.
समुदायांतल्या जागृत मोहिमांचो परिणाम हळू हळू पूण ठामपणान दिसून येता. हॅल्मेट वापरपाचें प्रमाण वाडटा, सोरो पियेवन गाडी चलोवपाचें प्रमाण उणावता आनी येरादारीच्या नेमांचें पालन करपाची मानसीकता विकसीत जाता. सामान्य नागरीक लेगीत नेम मोडप्यांक आडावपाचो प्रयत्न करतात. ‘हें म्हजें काम न्हय’ ही भुमिका बदलून ‘हें आपल्या सगल्यांचें काम आसा’ ही भावना निर्माण जाता. होच खरो समाजीक बदल जावन आसा.
अर्थांत, ह्या मोहिमांच्या मुखार कांय आव्हानांय आसात. मानसीकताय बदलप सोंपें नासता. कांय लोक नेमांक बंधन मानतात, जाल्यार कांय जाणांक जागृताय मोहिमो फक्त नांवा पुरत्यो दिसतात. गांवगिऱ्या वाठारांत म्हायतीचो उणाव, सुविधांचो उणाव आनी खर अंमलबजावणी नाशिल्ल्यान जाय तसो परिणाम रोखडोच दिसून येना. पूण सातत्य, वांटो घेवप आनी विश्वास निर्माण केल्यार ही आडखळ पयस करूं येतात.
रस्त्या वेल्या अपघातांचें प्रमाण उणें करपा खातीर शिक्षण, अंमलबजावणी आनी संवेदनशीलताय ह्या तिनूय गजालींचो समतोल सादप गरजेचें आसा. फक्त दंड लावन भागना, तर लोकांच्या मनांत सुरक्षतेची ओड निर्माण जावपाक जाय. दरेक नागरीक तो मागीर तरणाटो आसूं वा जाण्टो, स्वता सावन सुरवात करता तेन्नाच रस्ते सुरक्षीत जातले. हॅल्मेट घालप, सीटबेल्ट लावप, वेगाचेर नियंत्रण दवरप आनी नेम पाळप हें फक्त स्वता खातीर न्हय, तर पुराय समाजा खातीर गरजेचें आसा.
निमाणें, रस्तो अपघात हें नशीब न्हय, तर ती टाळूंक येवपी एक समस्या आसा. योग्य जागृताय, लोकांचो सहभाग आनी जबाबदार वागणुकेच्या आदारान आपूण कितलेशेच जीव वाटावंक शकता. तरणाट्यांचो फुडार सुरक्षीत दवरप म्हळ्यार देशाचो फुडार सुरक्षीत दवरप. रस्ते सुरक्षीत आसतले तरच जिविताचो प्रवास खोशयेचो जातलो. ताका लागून, ‘हांव सुरक्षीत, जाल्यारच समाज सुरक्षीत’ ही भावना दर एकाच्या मनांत बिंबोवंक जाय. कारण एक ल्हानसो नेम पाळिल्ल्यान घडये कोणाचें तरी पुराय जिवीत वाचूंक शकता.