भांगरभूंय | प्रतिनिधी
म्हादयचें उदक कर्नाटकान वळयलें जाल्यार गोंयांत उदकाचे पातळेचेर व्हडलोसो परिणाम जावचो ना, अशें एनआयओन कांय म्हयन्यां पयलीं एका अहवालांत म्हणिल्लें. तेन्ना टिका जाल्ली. आतां तांणी गोंय विद्यापिठाच्या पालवान नुस्त्या विशीं अहवाल उजवाडायला. तोय वादग्रस्त थारला. करंझाळे दर्यादेगे वयले बांगडे आनी ताल्ल्यांनी धातूचें प्रमाण चड आसा, अशें तातूंत म्हणलां. अर्थांत हेर नुस्त्यांचोय आस्पाव आसतलो. अहवाला वयल्यान लोकां मदीं भिरांत पातळ्ळ्या. नुस्तेमारूय तिडकल्यात. कारण हे दर्यादेगेचेर प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्ष पांच हजारां वयर नुस्तेमार अवलंबून आसात. म्हणटकच सरकारान बेगीन कितें तें स्पश्ट करचें, असो उलो करंझाळे रांपोणकार संघटणेन मारला. ते वटेन, आमी फक्त विज्ञानिकांच्या निरिक्षणाचेर आदारूनच कारवाय, हालचाली करतले, अशें नुस्तेमारी मंत्र्यान म्हणलां.
ह्या अहवालाचेर संघटणेन तीन दिसां भितर स्पश्टीकरण मागलां. नुस्तें खावचें कांय ना, तें सांगचें, अशें तांचें म्हणणें. प्रतिसाद मेळूंक ना, जाल्यार न्यायालयांत वचपाचीय शिटकावणी दिल्या. हें नुस्तें खोल दर्यांतल्यान येता, तें करंझाळे तयार जायना, अशें ते म्हणटात. खरें म्हणल्यार करंझाळेच न्हय, तर पुराय गोंयांत आनी भायरूय नुस्त्यांनी धातूचे अंश मेळपाक जाय. कारण नुस्तें एकाच जाग्यार रावना. देखून करंझाळेतल्याच नुस्त्यांत धातू आसा, अशें म्हणप योग्य थारचेंना. घडये, वयल्या संस्थांनी हांगाचेंच नुस्तें तपासलां आसतलें. संघटणेन एक दुबाव उक्तायला, तो म्हणल्यार करंझाळे दर्यावेळ कोणाक तरी ताब्यांत घेवपाची आसा. ताचेर सरकारी यंत्रणांक स्पश्टीकरण दिल्यार बरें. कारण शेंकड्यांनी नुस्तेमार ह्या वेवसायाचेर पोट भरतात. नुस्तें प्रदुशीत जावपा फाटलें कारणूय सांगचें अशें तांचें म्हणणें. कॅसिनो वा हेर खंयच्या कारणांक लागून हें जालां काय तें सांगचें, अशेंय ते म्हणटात. हाचे आदीं रांपोणकारांचें, आंदोलन जालां. तें परत जावचें न्हय. कारण समाजहिताचे नदरेन तें घातक थारूं येता.
ह्या नुस्त्याच्या पोटांत जड धातूंचे (हेवी मॅटल्स) पेड्ड्यार जाल्ले अंश सांपडल्यात. ताचो भलायकेक धोको आसतलोच. बांगडो आनी ताल्ले हें गोंयांत सगल्यांत चड खपतात. खाणावळींनी तर सर्रास तेच मेळटात. म्हणटकच हो अहवाल गंभीरपणान घेवचो पडटलो. अहवालांत कितें चुकलां जाल्यार संबंदितांचेर कारवाय करपाची शिटकावणी सरकारान दिल्या. पूण हो अहवाल खरोच, अशें धरून प्रदुशणा फाटलीं कारणां सोदप आनी तीं ना करप बरें. सहसा, दर्याच्या नुस्त्यांत मर्क्युरी, शिशें, कॅडमियम, आर्सेनीक मेळटा. फाॅर्मेलिनाचो (मनशाची कूड कुसची न्हय म्हूण तें लायतात.) वापर नुस्तें तिगोवपाक करतात. ‘ताचो खूब वापर जाता’, ‘ताचो मात पसून वापर जायना’ अशें कांय लोक हड्ड्यार हात दवरून सांगतात. खरें कितें, तें नुस्त्याची येरादारी करप्यांकूच खबर! वयले धातू कमी प्रमाणांत आसप हें सैमीक. मात तांचें प्रमाण चड आसल्यार भलायकी इबाडूं येता. नुस्त्याच्या पोटांत धातू कशे वतात? बोटींतलें तेल, रंग, ग्रीस, उद्देगांतलीं रसायनां, घाणयारें उदक, चिखल, घरांतलें घाणयारें उदक आनी हेर हळशीक निमाणी दर्यांतूच येता. अर्थांत नुस्तें तें बुरशें उदक पियेना, असल्या उदकांत तें वचयना, तरीय ह्या ना त्या कारणान ते धातू तांचे कुडींत वतात. ल्हवू- ल्हवू तांच्या आंगांत सांठटात.
हें नुस्तें एक- दोन फावटी खालें म्हूण तत्काळ कांय जायना. पूण, सदांच आनी चड प्रमाणांत खालें आनी तातूंत सरकारी मर्यादे परस चड धातू आसल्यार गुरवारी, ल्हान भुरगीं, जाण्ट्यांक, किडनी- मेंदवाच्या दुयेंतींक घातक थारूंक शकता. उदक फुलां काडून पियेल्यार बादताच अशें ना. मात धातू आशिल्लें नुस्तें तळ्ळें, शिजयलें तरी तें आसा तशेंच उरता. हें चड धोक्याचें.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
