स्थानपुरुशाचे देवळेचें म्हत्व

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

सुमार तिनशें वर्सां पयलीं आमचे जाणटे आमचो सावयवेरें हो कुळावो गांव सोडून नांयगिणी– कुडचिऱ्यां आयले. येतना जाणट्यांनी मुळाव्या गांवची थोडीशी माती आनी चार फातर हाडून तांची कुळागरांत स्थापना केली. नेमान दिसपट्टो सांज वेळार देवाक (त्या स्थानपुरुशाक) दिवो लावप आनी नेमान पुजा करप ही परंपरा चालूच आसली.
आमच्या आज्याचे मुस्तीक ताच्या कांय बापोल भावांनी स्थान पुरुशा खातीर सादी देवळां बांदपाची मोख दवरली. पूण कांय वर्सां ती पुराय जावंक ना. सुमार 1980- 90 च्या कालखंडांत स्थानपुरूश म्हज्या बापायच्या सपनांत दृश्टांत दिवन आपूण पावसांत भिजतां, ताका लागून आपणाक छत्र बांदून दी अशें सांगातालो. म्हजो चुलतो दादा (विश्वनाथ) हांणी आमी थंय देवळी बांदुया, अशें आपले भाव विनायक (म्हजो बाबा) आनी चुलतो मधुकर हांकां सांगलें. त्या फातरां स्वरुपी स्थानपुरुशाक नाल्ल दवरून आमी देवळी बांदता अशें सांगलें. पूण मुखार कांयच जावंक ना.
हांवें म्हज्या बाबाक म्हणलें, तुज्या हातान तुवें नाल्ल दवरला तेन्ना देवळी बांदपाची नैतीक जापसालदारकी तुजी आसा. बाबान ही गजाल मनार घेतली आनी चुलत- चुलत भाव माधव आपा हांकां वांगडा घेवन 1989 सालांत देवळी बांदली. पुरोहीत कै. सदूआपा हांच्या पौरोहित्या खाला स्थानपुरुशाची प्रतिश्ठापना केली. हांवें त्या वर्सा
जमनीक टायल्स बसोवपाचो खर्च पुरस्कृत केलो.
माधवआपा दर सोमार देवळेंत स्थानपुरुशाची पुजा करतालो. म्हजी व्हडली काकी देवाक नेमान दिवो लायताली. पूण माधव आपा आनी व्हडली काकी सर्गेस्त जाले उपरांत ते विधी परंपरेंत खंड पडलो. दर वर्सा प्रतिश्ठापनेच्या कुलदेवाचो वाडदीस म्हणून मनयता. त्या निमतान लघुरूद्र अनुश्ठान जाता. सगळे सावयकार कुटुंबीय सांखळे (कोळम), नांयगिणी- कुडचिरे, भराडे- मावळिंगे आनी वाठादेव हांगासर रावपी एकठांय येतात. एका निमतान सगळे सावयकार एकठांय येवन तांच्या मदल्या नात्यांक घटपाण मेळटा ही सगळ्यांत व्हडली गजाल.
सुमार 28 वर्सां उपरांत देवळी मातशी जीर्ण जाली. स्लॅबाचे तुकडे सकयल पडपाक लागले. थंयच्या मनशांची ताची व्हडली दखल घेवंक ना. इतले मजगतींत आमगेर नाल्ल पाडपाक येवपी पाडेली रत्नाकर (बाबगो) काशिनाथ गोवेकार हाणें म्हाका देवळेची खबर सांगली. तूं तरी थंय वचून पळय, आनी मुखार पावल मार. अशें ताणें सांगलें.
म्हाका याद जाली ती म्हज्या बापायन फुडाकार घेवन देवळी बांदिल्ली त्या वेळाची. कांय आमच्याच भावांच्या विरोधाक तोंड दियत बापायन माधव आपा, म्हजी आते पद्मी आते (मुंबय) हांणी दिल्ल्या अर्थीक पालवान देवळी बांदपाचें सपन पुराय केल्लें ते घडणुकेचो. हांवें देवळेची पळोवणी केली. बाबशो (नांयगिणी) ह्या माधवआपाच्या चल्या कडेन देवळे संबंदान भासाभास करून नवीन देवळी बांदून पुनर्प्रतिश्ठापना करपाचे थारायलें. कुलदेवी श्री महालक्ष्मी (बांदिवडे-फोंडा) आनी कुलदेव श्री अनंत (सावय वेरें) हांचो शब्द (प्रसाद) घेवन मुखार पावल मारलें. धर्मीक विधी करून थंयचे देव व्हरून माधव आपागेर देवघरांत दवरले.
म्हज्या चुलत भावाचो, राजनाचो भाचो अजित घांटे हाचेर आमी देवळी बांदपाची जापसालदारकी दिली. खूब त्रास घेवचे पडले, पूण अजितान दोन म्हयन्यां भितर देवळी बांदून पुराय केली. वणटीक तशेंच जमनीक भायर भितरल्यान टायल्स बसयल्यो. काँक्रिटाच्या खांब्या सयत वणटी परत बसयल्यो. पाशाणी कळस बसयलो. तशेंच पाशाणी शिवलिंग स्वरूप स्थानपुरुशा खातीर विधीवत धर्मीक पुनर्प्रतिश्ठापना वेदशास्त्र पारंगत अनंत शास्त्री बांदेकार हांच्या पौरोहित्या खाला सुवाळो जालो. चुलत भाव राजेंद्र सावयकार हांकां यजमानपदाचो मान मेळ्ळो.
लघुरुद्र अनुश्ठान, महाप्रसाद, सांजे भजनाची कार्यावळ अशे सुवाळ्याचें स्वरूप आसलें. कुळागरांत खासा मंडप घातलो. सुवाळ्याक जाणटे बाळकृष्ण भास्कर सावयकार, जया पांडुरंग सावयकार, लक्ष्मीकांत नारायण सावयकार हांच्या सयत सुमार देडशां परस चड सावयकार कुटुंबीय वांगडी हजर आसले.
सगळ्यांनी बेस बरो अर्थीक पालव दिल्ल्यान सुमार 5 लाखां परस मायज रुपया खर्चून देवळी बांदपाची आमची मोख पुराय जाली. बापूय विनायक आनी माधव आपा हांणी मूळ देवळी बांदिल्ली. आमचे पिळगेन तें सत्कार्य मुखार व्हरपाक नेटान पावल मारून नवी देवळी उबारली. हांवें बाबशोक म्हणलें, आमची नैतीक जापसालदारकी आमी पुराय केल्या. मूळ देवांकूय ते देवळेंत सुवात दिली. विसर्जन करूंक ना. आपल्या हातान एक सत्कर्म पुराय जाल्ल्याचो सात्वीक आनंद ते घडणुकेंतल्यान म्हाका जालो तसोच म्हजे वांगडी दिलीप, प्रकाश, राजन, बाबुराव, बाळू भाऊ, कांतू भाऊ, जया भाऊ, गोपी भाऊ हांकांय जालो.
जाणटे वयस्क सक्षम आसुनूय आमी मुखा वयल्या पिळगेच्या सावयकार भावांनी स्थानपुरुशाची नवी सुंदर-सोबीतकायेची देवळी बांदली ही खास गजाल म्हणची पडटली. कांतू भाऊन म्हजी फाट थापटिली आनी ताणें म्हणलें, “वालोर तूज, तुवेन फस्ट क्लास काम केलें. कितका खर्च आला. मी आणि कितके देवया हवे?” हांवें ताका सांगलें, तुजी इत्सा आसत त्या प्रमाण.
देवळी बांदपाचें उतर दिल्लो म्हजो भाचो अजीत घांटे आमगेर हे मजगतींत येवन गेलो. देवळेच्यो खबरी जाल्यो. हांकां ताका म्हणलें, “तुवें मन लावन वेळार काम केलें. देखून हें सत्कार्य पुराय जावपाक पावलें!”
ताणें म्हजी तोखणाय करीत सांगलें, “मामा, तुवें कुलपुरुशाची देवळी बांदपाचें मोटें काम केलें. त्यास खूब महत्व हाय. त्या पुर्णकर्माचें बेस बरें फळ तुज भविष्यांत मेळणारच!”
खासा करून बाबशो आनी हांवें केल्लें हें धाडस खरेपणान उतरलें ती जाणट्यांची, पुर्वजांची पुण्यायच म्हणपाक जाय. भगवंताची कृपा जायत आनी जाणट्यांचो बेस बरो आशिर्वाद पदराक आसत
जाल्यार मनशाक यश हें मेळटाच. हाचो प्रत्यय म्हाका स्थानपुरुशाचे देवळेच्या संबंदांतल्यान आयलो. ताचो आनंद आनी समाधान वेगळेंच.

रमेश सावयकार
9637748974