सोरो आनी नीरो….!

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

इतक्याच कित्याक दाड जर किटकिट्टा आसात जाल्यार लोग सोरो घेतत. पयलीच्या दिसांनी पचाक ना जाल्यार बरो सोरो घेवन तेतून वखदी पाळा-मुळा, पालो घालून तो कुसयत आणी पोटान चावता, वळटा, दुखतां जाल्यार हो कुसयल्लो सोरो घेयत.

फेब्रुवारी म्हयन्याक कोम्यास जाली काय आमच्या वाड्या वयल्या लोकांच्या पायांक अजीबात थारो नासता. प्रत्येक जाण आपआपल्या काजींची आणी भाटयांची तयारी करपाक लागतत. वाड्यार ना म्हटला तरी तिशेंक खोरना आसतली. मगेर फुडलें तीन-चीर म्हयने कोणाकच फुरसद नसता. आमच्या घरांत तर आजून सुध्दा हो व्यावसाय चालू आसा. साधारण अयशी-पंचायशी वर्सा तरी जातली. पयलीची सोरो वा भाटयो लावपाची पद्दत आणी आताची पद्दत हेतून आयज खूप फरक जाला. पयली प्रत्येकाचे जाये तितके काजी आणी म्हुट्टे कावत. ना म्हटला तरी आमकाच आमच्या रेनाचो तान डबे तरी दिसाक रोस गावा आसलो.
पयली आमचो बापूय सावतवाड्या वयर लोकांच्या रानांनी जावन रोसाचें क्यान हाडी. तेवा रोसाचो डबो वीस-पंचवीस रुपयांक लोग दियत. ता तेवां बरा पडा, कारण आमकां सरळ लोक रोस काडून दीत. म्हुट्टे मोळुची वेगळी म्हेयनत करपाची गरज नसला. पूण आयज जो तो फक्त आयज तीस-पस्तीस रुपयांक म्हुट्याचो डबो विकता. ह्या तेवाच्या कोतान तसा खूब म्हारग. परत तेतूर आणी आडेची म्हेयनत करूची लागता ती वेगळी गजाल.
पयली जाल्यार फेब्रुवारी म्हयन्याक सुरवात जाली काय मी बापाय बरोबर आमचें रिक्शेंत हसान पार्शा डांगी गेल्या हॉटेलांत वचान तेलाचें पत्र्याचें डबें वचान हाडू. मगेर ते डबें दिसभर बरें न्हिबराक तापत दवरीत. कारण तेंचा त्याल तेवा कडान पातळ जाय. मगेर तेंका एक बारीक बुराक करी तेतुरलां तेल सगळां पकळांवन काडी. ता त्याल मगेर आमी देवाच्या दिव्याक वापरी आसलो. मगेर तें डबें बरें शाबण घालून धुवाप आणी ते मगेर लोकांच्या कोळमेर रोस मेजपाक माप म्हणान वापरीत.
तेवा रोस हाडपाक आमगेर चतक आणी व्हेस्पा ह्यो दोन गाडयो आसल्यो. हरशी तेंचो केवापच वापर जाय नसलो, पूण काजिंचे दीस लागी पावलें काय मगेर तें खोपितल्यान भायर सरत. सारकें करपाक धुकलीत तेंका गॅरेजीत व्हरू तेवा तिस्कार बसललें सगळें लोग ह्या गाडयांचो नंबर मटक्याक लायत आणी घेयत सुध्दा. पूण आमकां केवा ती बुध्दी येय नासली. चुलतें कामाकसून येयत आणी मगेर ते रोस हाडपाक वन्नशीचो दोंगर चडत. एकटो गाडी घेवन वचा जाल्यार दुसरो सायकल घेवन वचा. सायकलीचेर सुध्दा तेवां चुलतो दोन माठें क्यान सुशेगात हाडी.
पयलीं आमी आमचें म्हुट्टें वयर काजीनी आमचेच कोळमेर मोळू. पयली सगळी कोळमी बरी नीतळ करी आणी म्हुट्टे मोळून निरो घेवपाक वळवळू. तेवा काजीचा एक पान घेवन तेचो पुडोस करीत आणी त्या पुड्यातल्यान निरो घेय आसलू. कितकेशेंच लोक जाल्यार वयर काजीनी निरो घेवपाक आपूण बाटल्यो घेवन वयर येयत. पूण आयज लोकांक आयतो निरो हाडून दिया. तेतूर आणी सगळां काम मशिनाचेर जालां आणी लोकांक जाय तसो निरो गावानां. काय लोक तर आयज एक लीटर विऱ्याची बाटली शंभर दिडशी रुपया करून इकतत. पयलीच्या दिसानी जाल्यार लोक फुकटच दीत आसलें.
तेवां भाटयो सुध्दा वेगळ्याच तरेन जायत. तयारी करपाची प्रक्रिया सुध्दा वेगळी आसली. चुडटांची कडणा वळा, माटो घाला, खोरान घालां, माती हाडां, दोणी धुया आणी कितकीशीच मजां. पयली भाटयेची दोणी आणी खोरना आमच्या दारांतच आसली. मगेर सकळी ती अडचण म्हणान वायच घराच्या तोणाफुडें बांदली. एक बरी कोळमी सुध्दा बानान काडली. पयलीच्या दोणयेक पाणी भआयर वचपाक वेगळी वाट वा पापय नासला. दोणयेच्या देगेक मानिचा बेट आसला. तेचें सगळें खोलयो दोणयेन वचान पडत.
पावसाचा पाणी तसाच भीतर रवां आसलां. मगेर दीस लागी पावलें काय तेतून पंप घालून सगळां पाणी पयली भआयर उसपू. पाणयान दोणी रिकामी जाली काय आमी सगळेजाण भीतर देवो. देवान सकळो चीखल लागी करून तो भायर उडवप. केवा केवा ह्या पाणयान आणी खातान निस्त्याक सुध्दा गावां आसला. आता ह्या निस्त्याक खयचा जाल्यार पावसान आमी गरोंक वचू. काय आपलें खरवो चिंगटा गांवत आनी ती जर जिती उरात तर तेंका मगेर दोणतेन सोडी. म्हाणक्यांचा जाल्यार कोतच नां. कितकेशेच मोठें मोठें म्हामकें ह्या दोणयेत. तेंका मगेर काडून भायर उडय. ह्या म्हाणक्यांच्या वासाक तर कितकेंशेच फावटी दिवड सुध्दा येवन गेले.
खोरनाग लागपी माती तेवा खराड्यातली काडून हाडू. ती मगेर खळ्यार दवरी आणी तेतूर पाणी घालून कूसत दवरी. तो मेरेन खोरान खय मोडलां जाल्यार ता व्यवस्तीत उबा करून दवरीत. भाण भायर काडून तेकां तळा सबन चीखल सारोवन तेचेर गोबर मारी. कारण आग घातलें उपरांत ता भाण भितरसून लागपाक जायना. भाणाक तेवां केगदाचें नळयें घालू. पूण आयज थय पायप घालतत. तेवां नळयो हाडपाक आमी हरमला, देवसान, भटवाडी अशा जाग्यांचेर वचान बरो सरळ, भरीव, लांब, कणकणीत दाणो हाडी. निदान आठ – णव तरी दाणें हाडू. मगेर जो जायो तेका लोखणाचो वारांव तापोवन आरचें पार बुराख मारी. आणी मगेर तो दाणो भाणातसून दोणयेतल्या लावणेंक घालून बरो कपड्यानी घट करी.
भाण बरोवर थारावन सगळां खोरान बरां माती लावन गच करीत. भाणाचा तोण वयर म्हराण बानान गच करतत. म्हराण म्हणजें भाणाट्या तोणान वयता येदो गुणो घेवन तेका कपड्याचें चिनकें पानान ता घट कराप आणी वयल्यान बानाप. मगेर रोसाची वाफ कशीच भायर सरां नाससली. त्या वाफेचो बरो सोरो तयार जाता. आता लोग म्हणटत सोरो जिवाक सामको वायट म्हणान. पूण आयज सुध्दा काय लोक थंडी कमी जायना जाल्यार वायच हुरांक घेवन तेका काडी लायतत आणी घेतत.
इतक्याच कित्याक दाड जर किटकिट्टा आसात जाल्यार लोग सोरो घेतत. पयलीच्या दिसांनी पचाक ना जाल्यार बरो सोरो घेवन तेतून वखदी पाळा-मुळा, पालो घालून तो कुसयत आणी पोटान चावता, वळटा, दुखतां जाल्यार हो कुसयल्लो सोरो घेयत. कसलोय घावो जाला जाल्यार तेका सरळ सोरो घालून बरो भाजून काडीत. आयच्या लोकांक निरो सुध्दा लागता आणी झेलपाटांक लागतत ही वेगळी गजाल….!

अद्वैत साळगांवकार
7262095902