संस्कृतायेंतली गाय

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हे परबेची फकत याद काडल्यार देखून म्हजे दोळे दुकांनी भरून येतात आनी भारतीय संस्कृतायेचो आत्मो सामको दिव्य आसा अशें म्हाका दिसपाक लागलां.

अायज युरोप – अमेरिकेंत अश्यो गायो गांवागांवांनी आसात. हिंदुस्थानांत सरकारी गायो सांबाळपी घरांनी अश्यो गायो आसतात. नवें शास्त्रीय गिन्यान आपणावन आमी गायो सांबाळप आनी गायांचें रक्षण करपाक जाय. अशें केलें जाल्यार दर एके गायचे चारय पाने दुदान भरिल्ले आसात अश्यो गायो आमकां दिसतल्यो. परत सगळ्याक गोकूळ निर्मिती जातली आनी मागीर गाय पोसप म्हणल्यार जड जावचें ना. ती म्हातारी जाल्यारय आमी तिका उपकारपणान आनी मायेन खावपाक पिवपाक दितलीं.
घराब्यांतलोच एक मनीस हेच नदरेन भारतीय संस्कृताय गाय कडेन पळयता. आमी गायक जेवणाचें पान काडून दवरतात. पयलीं गायक वाडपाचें आनी मागीर आमी जेवपाचें. जेवतना तिची याद दवरपाची. आमी कपलाक गंध लायतात, कुकूम लायतात. गायच्याय कपलाक तें लावपाचें. मनीस म्हणटा, “हे गाये! तूं मोनी. तुजी याद पयलीं. तुज्या रुपान आमी सगळ्या मोनजातीची याद करतात. तुजें तर्पण करून सगळ्या मोनजातीचें तर्पण जालें अशें मानतात.”
भारतीय संस्कृतायेंत सगळ्याक गाय भरल्या. ल्हान भुरग्यांच्यो आवयो तांकां होंवयो म्हणटात त्या होंवयांनी गायचेर कितले गोड विचार गायिल्ले आसात. त्यो गायेर आशिल्ल्यो होंवयो सामक्यो काळजांतल्यान आसात. अश्यो शेंकड्यांनी होंवयो आसात. गायच्या पाडका बरोबर खेळत भारतांतलीं भुरगीं व्हड जातात. गायचीं पाडकां म्हणल्यार आमचीं तीं भांवडांच. आमी ल्हान भुरग्यांचे बारशे करतात. तशेच गायच्या पाडकाचो बारसो करपाचो एक दीस भारतीय संस्कृतायेन आसा. दिवाळेच्या पयलीं आश्वीन वद्य द्वादशीक आमी गाय पाडकाचो बारसो करतात. ह्या दिसाक आमी ‘गोवत्सबारस’ वा ‘वसूबारस’ अशें नांव दिल्लें आसा. बारस म्हणल्यार बारसो. आश्विनांतल्या वद्य द्वादशीक हो बारावोच दीस आमी गाय-पाडका खातीर राखून दवरला. त्या दिसा गाय-पाडकाची आमी पुजा करतात. ह्या दिसा तांचो उत्सव. मनशांचे दिवाळेच्या पयलीं गाय-पाडकाची दिवाळी. गायच्या पाडकाचो जल्मा सावन बारावो दीस आमी मनयतात, ताचे बारशे करतात. कितली बरी आसा ही भावना!
गाय – पाडकाची पुजा करता तशेंच बैलांचीय आमी पुजा करतात. गोरवां पाडवो आमी मनयतात. सातारा भागांत ताका बेंदराची परब अशें म्हणटात. हे परबे दिसा गरिबांतलो गरीब सुद्दां बैलांची पुजा करता. बैलांक पुरण पोळयेचो नैवेद्य, ताचेर तुपाची धार. बैलांची व्हडल्या दबाज्यांत मिरवणूक काडटात, वाजंत्री वाजयतात, फोग मारतात, आनंद मनयतात. हो आनंद उपकारपणाचो आसता. ज्या बैलाचे मानेर आपणे जूं दवरले, ताचे मानेक घट्टे पडले, वता पावसांत रेब्यांत जाच्या कडल्यान काम करून घेतलें, जाणें नांगर ओडलो, जाणें लाट चलयली, गाडयो ओडल्यो, जाचेर तिडकी भितर हांवें चाबूक मारलें, जाच्या कश्टा खातीर म्हज्या शेतांत मोतयां आनी भांगर पिकलें त्या बैलाच्या उपकारपणा खातीर हो सगळ्यांक व्हडलो दीस. हे परबेची फकत याद काडल्यार देखून म्हजे दोळे दुकांनी भरून येतात आनी भारतीय संस्कृतायेचो आत्मो सामको दिव्य आसा अशें म्हाका दिसपाक लागलां.
फुडें चालू…
मूळ लेखकः साने गुरुजी,
अणकारः पांडुरंग नाडकर्णी

पांडुरंग नाडकर्णी
9326139252