भांगरभूंय | प्रतिनिधी
अामचे संस्कृतायेन शिक्षणाक सदांच केंद्रस्थान दिलां. शिक्षण घेवपाक वा विद्यार्जन करपाक आमच्या पुर्वजांनी खूब म्हत्व मानिल्ले. सद्याची शिक्षण पद्दत आनी एकूण शिक्षण वेवस्था आदले परस खूब प्रमाणांत वेगळी जरी आसली तरी आमचे खातीर शिक्षणाक भूतकाळांत प्राथमीकताय आशिल्ली आनी सद्याच्या काळांतय ताका तितलेंच म्हत्व दिता. रामायण आनी महाभारत सारख्या ग्रंथांतय ‘गुरुकूल’ परंपरेचो उल्लेख सांपडटा. नालंदा, तक्षशिला सारकी संवसारांतली आद्य विद्यापिठां आमच्याच देशांत आशिल्ली. सांस्कृतीक, धर्मीक आनी समाजीक संदर्भांत आमच्या गिरेस्त शिक्षणीक परंपरेचें दायज आमकां पळोवंक मेळटा. देवळां वा हेर धर्मीक सुवाती देवकार्य सोडून शिक्षणाचींय केंद्रां आशिल्लीं. हालीं तेंपार लेगीत देवळाच्या प्रांगणांत मुळाव्यो शाळा भरताल्यो, ताची देखी मेळटात.
प्रत्येक काळांत चालंत शिक्षण वेवस्थेचे आपले स्वताचे नेम आनी पद्दत आशिल्ल्यो. देखीक ‘गुरुकूल’ पद्दतींत शिश्य गुरुच्या आश्रमांत ताच्या सांगाताक रावन विद्या जोडटाले. गुरुकुलांत कशें रावप, कशें वागप, परिक्षा कश्यो दिवप हाचे नेम गुरुकुलान थारायिल्ले आसताले. जो शिश्य नेमांक पाळो दिना ताका शिक्षण दिवप काय ना तें बी थारिल्ले आसले. आनी त्याच नेमांक धरून सगळी शिक्षण वेवस्था चलताली. वयर नमूद केल्ल्या आद्य विद्यापिठांनी लेगीत नेमावळीचेर आदारीत शिक्षण वेवस्था आशिल्ली.
काळ बदल्लो. शिक्षण पद्दती बदल्ली. आनी सद्या चालीक आशिल्ली आधुनीक शिक्षण वेवस्था विकसीत जाली. ती सुद्दा खूब डायनॅमीक शी! आमचेच पिळगेची देख पळयात. पयलीं वर्सुकी परिक्षा जाताल्यो. त्यो वचून सॅमेस्टर सिस्टम आयली. मागीर हालीं तेंपार CBCS पद्दत म्हणजे क्रॅडीट सिस्टम रुजू जाली. आनी सामकें नवें म्हणल्यार नवें शिक्षण धोरण 2020. के जी सावन पी. जी मेरेन दरेक शिक्षणीक पांवड्यार ह्या नव्या धोरणां प्रमाण शिकोवप लागू करपाचेर काम नेटान चालू आसा.
हे सगळे सांगपा फाटलो मुद्दो असो की, शिक्षणाची पद्दत ‘गुरुकूल’ तरेची आसूं वा सद्याची ‘आधुनीक’ सिस्टम, ते वेवस्थे भितर आशिल्ले नेम पाळून शिक्षण घेवप म्हत्वाचें.
हांव आधुनीक शिक्षण वेवस्थेचो प्रॉडक्ट आनी आतां शिक्षक जाल्ल्यान हे पुराय वेवस्थेचो एक घटक. हे वेवस्थेंतल्या नेमांक हांव बांदील आसां. ते पाळप ही म्हज्या सारक्या शिक्षकांची आनी हे वेवस्थेंतल्या विद्यार्थ्यांची जबाबदारी. विद्यापिठान आंखून दिल्ल्या नेमां प्रमाण खंयच्याय विद्यार्थ्याक आपल्या विद्याशाखेंतली परिक्षा दिवपाक प्रत्यक्ष वर्गांत 75 टक्के हजेरी आसप गरजेचें असो नियमीत डिग्री / कोर्सां खातीर आशिल्लो हो नेम कोणें बेश्टोच आखूंक नासतलो, हें पयलीं समजून घेवपाक जाय. आतां डायनॅमीक शिक्षण वेवस्थे भितर हो नेम कितल्या सक्तीन पाळप, तातूंत सवलत दिवप काय ना दिवप आनी दिता जाल्यार कितली आनी कोणाक दिवप हाचेर मात विचार करूं येता.
“आमी वर्गांत बसचे नात, घरा कडेन अभ्यास करतले आनी परिक्षा दिवन यशस्वी जातले” अशे तरेचो युक्तीवाद जायते जाण करतात. मान्य. हातूंत कांयच चुकीचें ना. पूण अशे तरेन डिग्री मेळोवपाच्यो संस्था वेगळ्यो आसतात. थंय प्रत्यक्ष हजेरी गरजेची आसना. पूण ज्या संस्थांनी नेमा प्रमाण हजेरी आसूंक जाय त्या संस्थांनी शिकतना अशे तरेचो युक्तीवाद नेमान कसो बसतलो? कोरोना महामारीचो फटको मोट्या प्रमाणान शिक्षण क्षेत्राचेर पडिल्लो. महामारीक लागून हजेरीचो नेम विद्यापिठान सैल केल्लो. पुरायपणान हजेरीक सवलत दिल्ली. तशे करपाक त्या समयार जायच आशिल्ले. ल्हवू ल्हवू सगळे जाग्यार पडटा म्हणसर नव्या शिक्षण धोरणाच्या अंमलबजावणेचो वेळ आयलो आनी परत हजेरीच्या नेमांचेर उदक सोडचें पडलें.
परिक्षा दिवपा खातीर वर्गांतली हजेरी गरजेची ना अशें विद्यापिठान सांगप हें कांय विद्यार्थ्यां खातीर जल्लोशाचें कारण थरलें. थोडे विद्यार्थी जांणी केन्ना वर्गांत पांय सुद्दा दवरूंक तसल्यांक तर स्वर्गांक हात तेंकयिल्ले भशेन जाले. ही उमेद अल्पजिवी हें सुद्दा तांकां समजूंक ना.
म्हजे मतान हजेरी सामकी कडकपणान 75 टक्के नासत पूण निदान 50 ते 60 टक्के तरी वर्गांत हजेरी पाळपाकच जाय. ‘आपणाक विशयाची आवड ना म्हणून हांव वर्गांत बसना’ हें रजांव मात्तूय करपा सारकें न्हय. प्रवेश घेतला डिग्री मेळोवपा खातीर म्हणटकच त्या विद्यार्थ्यान सक्तीन आवड निर्माण करपाक जाय. विय़यांत रुची आसल्यारच तो विद्यार्थी वर्गांत लक्ष केंद्रीत करूंक शकतलो आनी मुखार ताची प्रगती जातली.
आतांच्या काळात गिन्यान आमच्या बोटांचेर मेळटा. मागीर वर्गांत आनी कित्याक बसूं? अशेय उलोवपी आसात. तशें खरें जाल्ले जाल्यार महाविद्यालयां, विद्यापिठां बंद करपाची पाळी येवपाची. आमचे शिक्षण वेवस्थेंत तें बसना. वर्गांत शिक्षक उलयता वा शिकयता तेन्ना तो विशय आयकप जाता, फळ्याचेर वा प्रॅजॅण्टेशनाचेर पळोवप जाता. नोट्स बरोवप जाता. ही सगळी क्रिया करतना तो विशय मेंदू भितर रिगूंक लागता आनी विद्यार्थ्याक तें मातशें तरी समजता. हे सगळे फकत परिक्षेंत जापो बरोवपा इतले मर्यादीत न्ही. वर्गांत चर्चा जाता, भासाभास जाता, स्वताक व्यक्त करपाची संद मेळटा. ते फकत एकतर्फी संभाशण आसना. बरें, शिक्षक शिकयता ते आवटडेटेड दिसता आसुंये, पूण तंत्रज्ञानाचो वापर करून अद्यायावत माहितीच्या आदारान थेट शिक्षकां कडेन भासभास करपाक मेळटा. आमचें कितें जालां, ‘एक थरावीक अभ्यासक्रम. ताचेच नोट्स पाठ करप. परिक्षेंत तेंच बरोवप आनी गूण मेळोवप.’ सगळे स्क्रिप्टेडशे. ही स्क्रिप्ट बदलपाची गरज आसा आनी बदलतले जाल्यार लेगीत विद्यार्थ्यांनी वर्गांत हजर आसप गरजेचें.
मेरेर रावन कांयच साध्य जायना. प्रत्यक्ष शेतांत देंवचें पडटा. तशेंच वर्गा भायर रावन शिक्षण वेवस्थेचेर टिका केली म्हण कांयच जावचें ना. प्रत्यक्ष वेवस्थेंत भितर सरून प्रभावी भाश्य करप ही जोडिल्ल्या गिन्यानाची शक्त! ती मेळोवपा खातीर वर्गांत बसप ही एक वाट. दुसऱ्योय वांटो आसात. पूण जो स्वताचे इत्सेन, हे शिक्षण वेवस्थेंत शिक्षण जोडूंक भितर सरला ताणें हे वेवस्थेच्या नेमांक धरून रावपाक जाय. हाका दुसरो पर्याय ना.
डॉ. पुरूशोत्तम वेर्लेकार
9923932634
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
