भांगरभूंय | प्रतिनिधी
एका धर्मगुरुक निवेदन दितनाचो एका शिश्टमंडळाचो फोटो कांय दिसा पयलीं पेपरार आयिल्लो. शिक्षण क्षेत्रा संबंदीचो एक म्हत्वाचो निर्णय बेगिनांतल्या बेगीन घेवचो म्हूण सरकाराक ह्या धर्मगुरून सांगचें, अशी विनवणी करपाक हें शिश्टमंडळ ताचे कडेन गेल्लें. लोकशायेन जगपी, संविधानान सक्षम केल्ल्या नागरिकांक, लोकाभिमूख कामां जावचीं म्हण अश्यो मध्यस्थांच्यो कुबड्यो घेवच्यो पडप हो आयचो ‘नीव नॉर्मल!’ धर्मगुरूंचो राजकारण्या वेलो वचक गोंयाक तसो नवो न्ही. पूण कांय वर्सां पयलीं तरी हो हस्तक्षेप फकत सत्येच्या राजकारणा पुरतो मर्यादीत आसलो. सार्वजनीक तरेन ताचें उकतें प्रदर्शन चुकून जातालें. दिसपट्ट्या म्हत्वाच्या धोरणात्मक गजालींनी तांच्या मध्यस्तीची गरज ही सामकी हालींची. हांव वांगडी आशिल्ल्या एका विज्ञान- तंत्रज्ञानाना कडेन निगडीत संस्थेंतूय म्हाका असोच अणभव आयलो. फाटलीं कितलींशींच वर्सां ही संस्था ह्या मळार निस्वार्थपणान काम करता. पूण, संस्थेन फुडाकार आनी जबाबदारी घेवपाची तयारी दाखोवनूय संस्थेची कितल्याशाच लोकांच्या, फुडले पिळगेच्या, तरणाट्यांच्या आनी उद्योगांच्या फायद्याचीं कामां राजकी इत्साशक्तीच्या अभावाक लागून आडकून पडल्यांत.
कांय दिसा फाटीं संस्थेच्या एका वांगड्यान एक प्रस्ताव सगल्यां मुखार मांडलो. एका उजव्या विचारांच्या, धर्मीक फाटभूंय आशिल्ले संस्थेच्या उंचेल्या पावंड्या वेल्या पदाधिकाऱ्याक मेळपाचें. ताचें म्हणणें अशें आशिल्लें, ह्या पदाधिकाऱ्यान ताका सांगलां तो आपले संस्थेचें सरकार दरबारान आशिल्लें वजन वापरून आमचे संस्थेचीं कामां करून घेवंक शकता. केदो विरोधाभास हो. लोकशायेन, लोकाभिमूख काम, लोकांनी निवडून दिल्ल्या सरकारा कडल्यान करून घेवपा पसत एके धर्मीक संस्थेच्या मध्यस्तीच्या कुबड्यांची गरज पडटा! नाजाल्यार काम जायना!
जें संस्थेचे पातळेर, तेंच वैयक्तीक पातळेरय चल्लां. मोटें कॉन्ट्रॅक्ट धरून ते भाजयेचीं दुकानां ते नोकऱ्या मेरेन सगळी कडेनूच ह्या नीव नार्मलाचें नाणें खणखणीत चलता. लोकशाय म्हणल्यार democracy – हातूंतलो demos म्हणल्यार सामान्य मनशाची आनी cracy म्हणल्यार सत्ता. अब्राहम लिंकनान अजरावर केल्ले व्याख्ये प्रमाण लोकांचें, लोकां खातीर, लोकां कडल्यान चलयल्लें राज्य म्हणल्यार लोकशाय. संविधानान लोकशायेंतली दरेक गजाल कशी जावची आनी जातली हांचे पसत नियम आंखून दिल्यात. कायदो आनी सुवेवस्था धरून ते दिसपट्टीच्या वेव्हारा मेरेन प्रत्येक गजाली पसत निगुतीन तयार केल्ली प्रमाणीत कार्यप्रणाली (SOP) आसा. लोकशाय ही फकत शासन पद्दत न्हय तर एक जिणेपद्धती. लोकशायेन राजा आनी रंक दोगांकूय नागरीक म्हण एकसमान दर्जो आनी हक्क आसा. प्रत्येक काम करपा पासतचें थारावन दिल्ले नियम आनी प्रक्रिया आसात. हे नियम आनी प्रक्रिया पाळून सरकारा मुखार आयिल्ल्ली सगल्यांचीच – उंचेल्या पावंड्यावेल्या अधिकाऱ्याची आनी सामान्यांतल्या सामान्य नागरिकाचीय बी कामां नियमाक धरून बीनबोभाट कसलीच अडखळ येनासतना सोंपेपणान जावपाक जाय. संविधानकाराक अपेक्षीत आशिल्ले असले लोकशायेंत कोणाक केन्ना असल्या मध्यस्थांची गरज पडपाक जायना.
पूण, आयचे घडयेक लोकशायेची व्याख्या राजकी पक्षांनी, पक्षां पसत, पक्षां कडल्यान चलयल्ली वेवस्था अशी तर न्ही मू, असो प्रस्न पडटा. सत्तेर आशिल्ल्या पक्षाक लागीं आशिल्ल्यो व्यक्ती, संस्था, धर्मगुरू हांच्या मध्यस्तीन, तांणी उतर घातल्यार कामा फटाफट जातात. वेळ पडल्यार नेम आनी प्रक्रिया बी धाब्यार मारून. हाकाच लागून अश्या व्यक्तींचें तशेच संस्थांचें प्रस्थ वाडत चल्ला. आयज सत्तेर आशिल्ल्या पक्षांचे धर्मीक संस्था आनी व्यक्ती कडेन घट लागेबंद आसात आनी दिसान दीस ते आनिकूय घट जायत आसात. हाची प्रचिती दर दिसा येता. स्वतंत्र, सारासार, वैज्ञानीक दृश्टीकोनांतल्यान विचार करपी मनशांक, क्षमता आसुनूय फुडें वचपाक हर तरेचें आडमेळें हे वेवस्थेंत येतात. उजव्या विचारप्रवाहा कडेन जाहीर बांदिलकी दाखयली जाल्यार ताचो भरपूर लाभांश मेळटा हें आतां चडशा जाणांक लक्षान आयला. ताका लागून खरेल्या तशेच ऑनलायन जगान, चड करून सोशल मिडियाचेर मनाक पटूं ना पटूं, उजव्या विचारसरणी कडेनची आपली बांधिलकी जाहीररित्या दाखोवप्यांचो आंकडो दिसान दीस वाडत आसा.
“मागीर जाल्यार कितें जाले? धर्माचो राजकारणां कडेन संबंद ना तर? गांधीजीची ह्या विशया वेली भुमिका तुका खबर ना?” असो प्रस्न म्हज्या वळखीच्या मनशान म्हाका ह्या विशयाचेर चर्चा करताना एकदा केल्लो.
धर्माचो राजकारणा कडेन काय संबंद ना अशें म्हणटल्यांक धर्म म्हणजे कितें तेंच खबर ना अशे गांधीजी म्हणटाले. पूण गांधीजींची धर्माची व्याख्या लौकीकदृश्ट्या वेगळोचार करपी एका धर्मा पुरती मर्यादीत ना. ती व्यापक. ‘वैष्णव जन तो तेने कहिये, जे पीड परायी जाणे रे।’ जो दुसऱ्याचें दुख्ख जाणटा, तो हर एक वैष्णव जन अशी आशिल्ली. गांधीजींचो धर्म हो मंदीर, मशीद, चर्च वा गुरुद्वारान प्रार्थना करपा इतलो मर्यादीत ना. तो नैतीकता आनी मनशान, मनशा कडेन, मनशा भशेन वागूंक जाय ह्या तत्वा कडेन आपली बांधिलकी सांगता. धर्म ही राष्ट्रवादाची चांचणी न्हय तर मनीस आनी देव हे संकल्पने मदली वैयक्तीक गजाल हेय गांधीजी ठणकावन सांगता. गोंयांत मोटे प्रस्थ आशिल्ल्या एका संप्रदायाचे प्रार्थने पयलीं ही धर्मिकाची व्याख्या वाचून दाखयतात. ‘जो अंतरापासून नम्र, साधा आणि सरळ असतो तो खरा धार्मिक, त्याने घेतलेल्या आंतरिक प्रवृतींचा मागोवा हेच ध्यान, त्यानं राखलेलं अखंड अवधान म्हणजेच धारणा, आणि यातून पदच्युत झाला नाही तर तीच त्याची चालती बोलती समाधी.’ धर्माच्या नांवान शबय घालून रान पेटोवपी कितल्या जाणांक ही धर्मिकाची व्याख्या खबर आसा काय? गांधीजींचे संकल्पनेंतली धर्म आनी राजकारण दोनूय लोककेंद्रीत, जाल्यार आयचे घडयेक दोनूय आत्मकेंद्रीत. म्हजें राजकारण भ्रश्ट ना, तें अहिंसा आनी सत्या कडेन जोडिल्लें आसा. लाखो लोकांचें जिवन हेंच म्हजें राजकारण, अशें गांधी म्हणटाले. आयज धर्माचो आडोस घेवन मनमानी करतल्यांक हाचें कितें सुयेर सुतक आसा काय?
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी घटना समितींत समारोपाच्या भाशणांत म्हणलां, संविधान हें साधन, आनी साधनाचें श्रेश्ठत्व ताचो वापर करप्यार निंबून आसता. ह्या येद्या व्हडल्या बळिश्ट साधनाचो आमी सुजाण नागरीक कसो वापर करतले ताचेर आमचे लोकशायेचो फुडार अवलंबून आसा.
संगीता नायक
8805162600
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
