लीला मामी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

खरवस हो शब्द मनात येयलो वा कानार पडलो. तशे हो शब्द आनी पदार्थ फक्त आत आमगेल गांवात आयुकक आनी पळोवु मेळचो कमीत. तर खरवस म्हणले की म्हाक तीगेली याद येता पुण तिगेल चेहरो आज इतले वर्सा नंतर म्हागेल दोळ्यां पटलाचेर पुसट जाल्लो आसा. तिगेल चेहरो पुसट जालो तरी तिणे शिकयीले रिती रिवाज, तिणे शिकयील्यो त्या काय गजाली हांव आजुन विसरु शकलोत ना. कारण जल्मा नंतर म्हाक काही प्रमाणात घडयलो तो ह्या लीला मामीन. हय ती म्हागेली दुसरी आवयत म्हणलार हरकत ना.
म्हागेल बरेत लेखात हांव बरयला की म्हागेल जल्म, शिक्षण गोंयात जाले. मायमोळे हो वास्को शहरातलो एक बाजुन आशिलो वाडो पुण एक गांव असो. कारण ह्या वाड्यार शेत, तळे, डोंगर, अशें गावगिऱ्या वाठारात रावचे तसले सगळे आशिले. पयली सरकारी नळ येवचे पयली ह्या भांयो आशिली आज बी आसात. तर आमी ह्या वाड्यार लीला मामील्या व्होडल्या भायेसागेर भाड्या घरात रावताले. तर वाड्या वयलो लोक लीला मामीक काकी म्हणताले पुण फक्त हांव आनी म्हागेल भाव तिका मामी म्हणताले. पुण आज पर्यंत
हो लेख बरयतना सुद्धा प्रश्न पडता की फक्त आमीत तिका मामी कित्या म्हणताले ?
ती गांवान गावणें ह्या गांवातली तीक लग्नं कन्न वास्को दिल्ले तरी म्हाक याद जात त्या प्रमाण ती केन्ना आवयगेर कुळारा गेल्ली म्हण आज ह्या घडे सुध्दा म्हाक याद जायना. पुण तिका दोन चली जाल नंतर घोवान सोडीले. तरी तो वर्साक दोन पटी घर येतालो. एक नागपंचमीक आणी चवथीक. नागपंचमीक तो सकाळी पुज कन्न गेल्यार सांजे मायत्याक नागा विसर्जन हांव करतलो. तशेत तुळशी लग्नं बी म्हागेल्या वाट्याकत येताले. मदी बारीक सारीक सण, परब येताले ते सगळे म्हागेल कडल्यानत कन्न घेताली.
घोवान जरी सोडले तरी तीणे आपणाली हिम्मत सोडनाल्ली. दोनी चली तीणी व्होड केली, शिकयली. कश तर गोरवां पोसुन आनी तीन सावकाराली बाग राखुन. तिगेल दोन सावकार बरें आशिले एक वास्कोचो तर एक कुयेलीची हे दोनी स्वभावान मस्त आशिले. माड पाडील तेन्ना जास्त अशें घेवन बसनाले तर ह्या तिघातलो एकटो गंद हिसोब घेवन बसतालो आनी शेल्यान शेली हिसोब घेवन करतालो. म्हाक तेगेल राग येवन लीलामामे मुकार हांव उलोवन दाखयतालो तर ती म्हाक समजयताली सांगताली आमी गरीब ल्हान मनश्यां तर असले गोश्टीकडे दुर्लक्ष करु जाय. आनी कीतलो जाल तरी सावकार तेगेल हांव अन्न खाता आणी म्हागेल वाट्याक एक पाड्याक चार नाल्ल कमी मेळ्ळे म्हण हरकत ना कारण त्या बागातल्या माडाचे चुडता, बोंडे, शेली, पिसुन्द्री म्हाकात मेळता न्हीं ? तेन्न हांव ओगी रावतालो कारण हे सगळे वर्सभर असे म्हाका बी ती दिताली.
मदी घरात एक वादळ निर्माण जाले. तेमगेल एक मनुष्य येतालो हांव तेकां माम म्हणतालो. मुकार तो तीज बरा रावु लागलो. तेन्ना दोनी धुवो आवय पासुन वेगळ्यो जाल्यो. तशे घर व्होड आशिलेत तर म्हागेल मानील दोनी भयण्यांन एकत घरात वेगळे बिऱ्हाड मांडले. हे अश जाल तरी म्हाक मात कोणेत पैस केल ना. पुण ह्या आवय धुवाक तोंडा तोंड जाताना म्हाक खुब वायट दिसताले आनी हांव वयान आनी विचारान तेन्न ल्हान आशिल्यान म्हाक कीत करचे ते समजनाले. मदी तिगेल घोव गेलो तेन्न चवथ सोडन्न घरातले देवाल सण परब हांव करतालो. चवथीक हांव कारवार येतालो तेन्न पयली तिगेल घोव मागीर आमगेल घरा मालका घरचे लोक करताले.
तिगेल गोठ्यात वट्ट व्होड पाच म्हशी. व्होडली, शाली, बाणुल, सुमन, चानी, आनी तेमगेली पोरां वेगळी. तर कोण ना कोण हीलीलोत उरतालो. म्हण तर आत्रे पयऱ्यान खरवस हो उरतालोच. वाडो भर पावोन आणी आमगेर दिल तरी म्हाक हक्काचो वेगळे वाटो उरतालोच. तिगेल हातीक जी चव आशिली खरवस करुक ती चव हांवे मुकार केन्ना चाखलीत ना. तिगेल घरात दुदाक कमी नाशीली म्हणलार हरकत ना. आणी ह्यात गोरवांल जीवार तिणे आपणालो संवसार उबो केल्लो. दोनी चोरडांक शिकयीले. केन्न केन्ना ह्या पाचातले कोणत दुद दिनाले तेन्न तिगेल हालत जाताली तरी आपुण उपाशी रावल तरी ह्या मोन जातीक केन्न उपाशी दवरनाली. तळ्यांबांदावयले ताजे तण नातर थंय दाभोली विमानतळा लागच्या मळावयले करड तरी तेमकां हाडन्न घालताली. तेतुतली व्होडली गेली तेन्न तर जो रडन्न आकांत केल्लो ते आज भी हांव विसरु शकलोत ना.
आपल्याले चले बरा म्हाका व्होड करतना हांव आज म्हणता तेन्ना घरातले रीतीरीवाज धन्न ते गोरवांली सगळी कामां, मल्ल विणचे, चुडता मोडची, खोण्णी बांदची, शेताली सगळी कामां, नाल्ल पाडताना तो जमनीर पडलो की जुन काय तन्नो ??, आनी इतर कामात म्हाक त्या वयार तिणे तरबेज केल्ले म्हणलार हरकत ना. मागीर हे सगळे म्हाक कारवार गेल नंतर उपेगा येयलेत. म्हाक फुल झाडाची आवड म्हण म्हाका ल्हान मातेचो कळसो हाडन्न दिल्लो. मुकार तो फुटल नंतर प्लास्टिकाचो हाडन्न दिल्लो.
मदीत बरोत काळ गेलो धुवेन आपल्या पंसद आशिल चल्या बरा लग्नं केले पुण आवयक सांगलेत ना तरी मुकार वचुन व्होळुत धाकले धुवेकडे एकी जाली. म्हणतात न्ही उदकात बडी मारली म्हण उदा वेगळे जाता ??? तर नात्याचे बी तशेंत उरता न्ही ?? मुकार घरात रावु येयीलो तो बी तेगेल घरा कायमचोत गेलो. हांव मुकार शिक्षणासाठी कारवार पावलो तो हांगात स्थायीक जालो. अदीमदी वयतालो खरो पुण हांव तेन्न म्हागेल पायार उबो रावल नाशिलो. आमी मायमोळ्यातले पस्तिस वर्सा नंतर बिऱ्हाड बदल्ले नंतर लिलामामी अजुन म्हाक पैस गेली. आनी ती खरीत पैस गेली तरी म्हाक घरातले लोकांन सांगलेत ना. पुण मुकार देड वर्सान खबर कळ्ळीत. तेन्न मनाक खुब त्रास जालो कारण तिणे म्हाक सगळे जीवनाकडे कशें जगचे हे शिकयीले, व्यवहार शिकयीलो, आनी बरेत कीतें. पुण नोकरे लागले नंतर तिका आर्थिक मदत हांव करु शकलो ना ही खंत आज बी मनात आसा. तरी दर म्हाळ म्हयन्यात आमगेल म्हाळ
आसतना आमगेल पितरांक पिंड दान करताना लीला मामील नावांन एक पिंड हांव यादीन दवरता.

संदेश बांदेकर
9480790172