भांगरभूंय | प्रतिनिधी
मंगळूरू हें कर्नाटक राज्यांतलें एक मुखेल बंदर. हवाई, रस्तो, रेल्वे आनी दर्या अशे चारय येरादारीचे मार्ग आशिल्ले मंगळूर हें कर्नाटकांतलें एकमेव शार. रोजरी महाविद्यालयाच्या कोंकणी विभागाची तिसऱ्या वर्साचीं भुरगीं मंगळूरच्या शारांत अभ्यास भोंवडी करची ह्या उद्देशान हालींच भायर सरलीं. सांजेच्या साडे पांच वरांचेर मडगांवच्या रेल्वे स्टेशना वेल्यान मंगळूरा वचपाची गाडी सुटली. भायलो पाचवोचार वाठार आनी निळें मळब ह्या सांगातान गरम च्याचो आस्वाद घेवन आमी एका नव्या शारांत वचपाचे तयारेन दोळे घडयाळी कडेन तिगून दवरले. रातच्या 12 वरांचेर आमी मंगळूरच्या रेल्वे स्टेशनार पावलीं.
सकाळीं 8 वरांचेर च्या आनी मंगळूरी नाश्तो करून भायर सरलीं. पयलीं भेट सेंट लॉरेन्स श्राईन बॅसिलिका वा अट्टूर बॅसिलिका ही भारतांतल्या कारकलाच्या रोमन कॅथलीक इगर्जेक दिली. ती 1759 वर्सा बांदल्या. भितर एक व्हडलो खांबो आसा, ताचेर खुरीस. लागीं-लागीं जायत्या हिंदू देवळांनी दिसपी दीपस्तंभा सारको. मूळ कारकल इगर्ज सद्याचे बांदावळी सावन 7 कि. मी. अंतराचेर आसा. ती टीपू सुलतानान 1700 वर्सा नश्ट केल्ली. गोंयच्या पाद्रीच्या देखरेखी खाला नवी इगर्ज बांदली. थंयच एक अट्टूर इगर्जेंत चमत्कारीक तळें (पुष्कर्णी) आसा. चमत्कारीक तळें, तें देवळाचे पद्दतीच्या पावलाच्या कुंडांत बांदलां. व्हड व्हड नुस्तीं उदकांत पेंवतात. मागीर आमी गोमटेश्वर – कारकल गेली. श्रवणबेळगोळ हांगा सगळ्यांत व्हडली मूर्त आसून संवसारांतली ही बाहुबलीची दुसरी उंच मूर्त. बाहुबलीची 42 फूट (13 मी.) संवसारांतली दुसरी उंचायेची बाहुबली मूर्त अशें म्हणटात. ही जैन धर्माची फातराची मूर्त 1400 च्या दशकांत बांदिल्ली. 230 पावलां वयर लांब चलप हें यत्न करपा सारकें आसा.
कारकलांतल्या श्री वेंकटरमण देवळाचें दर्शन घेवपाक आमी भायर सरलीं. तें हांगाच्या गौड सारस्वत ब्राह्मणांनी बांदिल्लें आनी 25 एप्रील 1537 दिसा ताची स्थापणूक जाली. दक्षीण कॅनडा वाठारांतलेंय हें एक गिरेस्त देवूळ. देवां खातीर जायतीं रत्नां आसात, जीं उत्सवाच्या वेळार घालतात. देवळाची स्थापणूक जायत सावन आयज मेरेन गौड सारस्वत ब्राह्मण समाज हें देवूळ सांबाळटा, अशी म्हायती थंयच्या पुरयतान दिली.
आमची गाडी हजार खांब्याचें देवूळ पळोवपाक सुटली. हजार खांब्याचें देवूळ ही एक उत्कृश्ट कलाकृती म्हणून उबी रावता आनी पुर्विल्ल्या काकाती विश्वकर्मा स्थानपती (वास्तुकार) हाणें वास्तुशिल्पाचे कुशळटायेच्या मळार मुखेल उंचाय मेळयल्या. देवळाचे घटक म्हणून भरपूर कोरांतिल्ले खांब, छिद्रीत पडदे, उत्कृश्ट प्रतिमा, फातरांनी कापिल्ले हत्ती आनी एकवटीत डोलरायट नंदी हे देवळाचे घटक आसात. भोंवतां भोंवतां सांज जाली. आतां कितें तरी मनोरंजन जाय तर आमच्या सरान आमकां एका गांवांत व्हेले. मुडबिरी गांव हो कुणबी समाजाचो. एका वेळार आमी गोंयांत पावलीं अशें आमकां दिसलें. पाचवींचार शेतां, तीं मातयेचीं घरां आनी घरां मुखार बांय. आमचो मोगान येवकार जालो. आमकां बांयेंचें उदक पिवपाक आनी गोड खावपाक दिलें. मागीर आमचे खातीर गांवच्या दादल्यांनी आनी ल्हान चल्यांनी नाच करून दाखयलो. घुमटाचो नाच, तोण्यामेळ आनी कांय पारंपरीक कुणबी नाच जे फक्त दादले करतात.
वचपाचो वेळ जालो पूण मन माननाशिल्ले. ती सांज सदांकाळ यादीक उरतली अशी आशिल्ली. अशे तरेन मंगळूरच्या शारांत आमचो एक दीस खोशयेन सरलो. दुसर्या दिसा सकाळीं फुडें आमी इन्फन्ट जेजू ही इगर्ज पळोवपाक गेलीं. मंगळूरांतल्या कार्मेल दोंगुल्लेचेर अर्भक जेजू इगर्जे आसा. ताची वास्तुशिल्पाची सोबीतकाय अद्भुत आसा.
संगमरवरी चकचकीत माळो ग्रेनाइटाची शिमो आनी कुशळटायेन चिरिल्ली ग्रेनाइट वणटी पळयतना काळजीपूर्वक भितर सरपाची शिटकावणी दिता. जेजूची घोशणा, भेट, सादरीकरण, जादूचो प्रवास, इजिप्तांत उड्डाण, मेस्ताच्या दुकानांतलो जेजू, चलो हांचें बाळंतपण दाखोवपी जनेलां वयल्यान वेल्डेड केल्ल्या ग्रिलांचेर दिसपी दृश्यां सांगपी एका पाद्रीचें आयकून म्हाका खोशी जाली. आतां गोंयची कोंकणी भुरगीं मंगळूरांत आसा आनी कोंकणीच्या देवळांत वचना जाल्यार जाता? तर आमी सगळीं संवसारीक कोंकणी केंद्रांत गेलीं. संवसारभरांतल्या सगळ्या कोंकणी लोकांक आस्पावन घेवन कोंकणी भास, कला आनी संस्कृतायेची राखण आनी एकंदर उदरगती खातीर एक नोडल एजन्सी म्हूण काम करपा खातीर कोंकणी भास आनी संस्कृती प्रतिष्ठान हांणी मंगळूरांतल्या शक्तिनगरांतल्या ‘कोंकणी गांव’ हांगा संवसारीक कोंकणी केंद्राची थापणूक केल्या. कोंकणी गांव 3 एकर प्लॉटाचेर आसा. संवसारीक कोंकणी केंद्राचें 17 जानेवारी 2009 दिसा तेन्नाचे मुख्यमंत्री दिगंबर कामत हांणी उक्तावण केलें. हे इमारतीची रचना वास्तुशिल्पी दिनेश के. शेट हांणे केल्या.
संवसारीक कोंकणी ‘हॉल ऑफ फेम’ हांगा आसा. थंय तोखणायेचें काम करपी व्हड कोंकणी मनशांचेर फोटो लायल्यात. कला, लोककथा, साहित्य, शिक्षण, विज्ञान, तंत्रज्ञान, बँकिंग, राजकारण ह्या मळाचेर चमकल्ले हे मनीस. केंद्रान ‘विश्व कोंकणी विद्यार्थी शिश्यवृत्ती निधी’ (VKSSF) हो उपक्रम कोंकणी समाजांतल्या अर्थीक नदरेन मागास आशिल्ल्या वर्गां खातीर स्थापन केला. जाती वा धर्माचो भेदभाव करिनासतना उच्च शिक्षणाक चालना दिवपाचो हो उपक्रम. थंयच्या वांगड्यान आमकां मागीर संवसारीक कोंकणी दायज संग्रहालय पळोवपाक व्हेले. वेगवेगळ्या समाजांतले कोंकणी लोक दर्यादेग पट्टेंत पातळ्ळ्यात. जिणेच्या प्रवासांत तांणी वेगवेगळ्यो वस्तू, उपकरणां, शेतकी साधनां, शिकारेचीं साधनां, आयदनां वापरल्यांत. ही संस्कृताय जिवी दवरपा खातीर संग्रहालयान देशांतल्या कोंकणी समाजांतल्यान प्राचीन वस्तू एकठांय करपाचो यत्न केला, जाका लागून त्यो सांबाळपाच्यो शास्त्रीय पद्दती वापरून तिगोवन दवरूं येतात. संवसारीक कोंकणी ग्रंथालय तशेंच ह्या ग्रंथालयांत कन्नड, रोमी आनी देवनागरी लिपींत संवसारभरांतल्या कोंकणी लेखकांची म्हत्वाची पुस्तकां आसात.
मंगळूरची काँलेज म्हणल्यार सेंट आलोयसियस. ती 1882 वर्सा बांदली. हे इमारतीच्या दक्षीण पाखांतल्यान विद्यार्थ्यां खातीर प्रार्थना करपाची सुवात म्हूण चॅपल तयार जालें. आदलें जिवीत फाटल्यान पयल्या तीन पॅनलांनी दाखयलां आनी उरिल्लें जिवीत वेदी फाटल्यान आशिल्ले वणटीचेर दाखयलां. आतां पोटपुजा सुद्दा म्हत्वाचें न्ही… पोटभर मंगळूरीयन नुस्त्याचो आस्वाद घेवन आमी पिलिकुला वन्यजीव अभयारण्यांत गेलीं.
हांगा व्हड प्रमाणांत पर्यटक येतात. तुळू भाशेंत “पिली” म्हणल्यार वाग आनी “कुल” म्हणल्यार तळें. ह्या तळ्यांत वाग उदक पिवपाक येताले म्हणून वाग तळें हें नांव पडलां. थंयच पिलिकुला दायज गांव आसा. पिलिकुला निसर्गा दहामा हांगा आमी हॅरिटेज व्हिलेज/ आर्टिसन व्हिलेज कॉम्प्लेक्स तयार केला, थंय दक्षीण कन्नडाचें खाशेलें गांवगिरें वातावरण परतून तयार केलां. हातूंत गुथू हावज, नागाबाना (सर्पर्ट तीर्थ), कंबला (बफेलो रेस) ट्रॅक, सुपारी आनी नाल्ल बाग. वनस्पती उद्यान, वखदी बाग, गुथू माने, मातयेचीं आयदनां, हातमाग, लोहार, नर्सरी, लोककथा गॅलरी हीं पिलिकुल निसरगधामचीं कांय मुखेल आकर्शणां. हाका लागून भोंवडेकारांक गांवगिऱ्या कार्यावळींचो प्रत्यक्ष अणभव मेळटा. आनी अशे तरेन 2 दीस उमेदीन गेलें.
तिसरे दिसा रातचें सुमार 3 वरांचेर आमी चिकमंगळूर हिल स्टेशनार सूर्य उदेंत पळोवपाचो प्लॅन केल्लो. आनी भायर सरलीं…. थंड वारो आनी दोळ्यांत न्हीद. चिकमंगळूर हिल स्टेशनार वर्सभर सुखद हवामान सांबाळपी ही सगळ्यांत बरी नदरेक पडपी सुवात. निश्चल वातावरण, पाचवीं पाचवीं रानां आनी उंच दोंगर हांचे खातीर चिकमंगळूर शाराची नामना आसा. कॉफी खातिरूय ताची नामना आसा. थंय आमी नाश्तो करून देवाच्या दर्शना भायर सरलीं. धर्मस्थळ देवूळ हें जैन प्रशासनान चलयल्लें हिंदू देवूळ आसून वैष्णव विचारसरणेक पाळो दिवपी हिंदू पुजारी पुजा करतात.
देवळ समितीन सुरू केल्ली श्री मंजुनाथेश्वर सांस्कृतीक आनी संशोधन फावंडेशन पुर्विल्लीं हातबरपां आनी चित्रां सांबाळपाक वावुरता. “मंजुशा म्युझियम” नांवाचें पुर्विल्ल्या वस्तूंचें संग्रहालय स्थापन केलां आनी गाडयेच्या संग्रहालयांत विंटेज गाडयांचो दुर्मीळ संग्रह आसा. आतां मंगळूर येवन खरेदी तरी करपाक जाय. आमकां सिटी सेंटर मॉलांत व्हेले. सिटी सेंटर हो कर्नाटकांतलो पांचवो व्हडलो मॉल आनी मंगळूरांतलो दुसरो व्हडलो मॉल मंगळूरांतल्या के एस राव रस्त्यार आसा. थंय थोडी खरेदी करून आमी गोंयांत येवपाक भायर सरलीं. सांजेच्या 7 वरांचेर आमी मडगांव रेल्वे स्टेशनार पावलीं. कोंकणी संस्कृतायेचें दर्शन घेत आमची मंगळूरची यात्रा सुंदर आनी सुरळीतपणान जाली.
राणी कामत
96898 37927
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
