भांगरभूंय | प्रतिनिधी
शिगम्याच्या उत्सवांत चोरांची परब आसप हातूंत अजाप अशें कांयच ना. कारण मुखेलपणान मनशांतल्या अवगुणांक खरसाणेन उजवाडांत हाडपाच्यो देखी हे परबेंत दिश्टी पडटात. काळाच्या झोती वांगडा जायत्यो मंगलमय गजालीय ह्या उत्सवांत भितर सरल्यात हें खरें. देखीक ह्या सणांत नाचप- गावप, रंग शिंवरप, देव- देवतांचें भोंवप, आनी रोमटा मेळ बी जावप. तरीय पूण, हेर परबां कडेन तुळा केल्यार ह्या पंद्रसभर चलपी महोत्सवांत मनशाच्या आंगांत लिपून आशिल्ल्या तरेकवार मोहांक वाचा फुट्टा म्हणपाचें कोणाच्याय लक्षांत येता. शिगम्याची सुरवातूच होळयेन जाता. होळी म्हणल्यार होलिका. बाळ प्रल्हादाची मावळण आनी हिरण्यकशिपू ह्या राकेसाची भयण. ह्या पाड्या असुरेन विष्णूभक्त प्रल्हादाक जिवानिशी मारपाची एकूय संद सोडूंक ना. होळी हें दुश्ट प्रतिकेचें प्रतीक. देखून तिका पुरतात. उत्तर भारतांत तिका लासतात. हे दुश्ट प्रवृत्तीच्या पंगतीक बसपी जायते हेर दुर्गूण ह्या शिगमोत्सवांत तकल्यो वयर काडटात आनी खवदळ घालतात.
होली उत्सवांतलो एक दीस चोरां खातीर राखून दवरिल्लो आसता. ह्या दिसाक चोरांचो उत्सव वा चोरांची परब अशें म्हणटात. गोंयांत जायते कडेन ही परब मनयतात. वीस-पंचवीस भुरग्यांचो एक चोंबो आपणाल्या आंगांचेर घस बी सारावन आनी कमरांक ताळे बी बांदून ‘चोर’ जातात आनी सांजवेळच्या वगतार मोटो बोवाळ घालीत वाजपांच्या तालार गांवांत घुसतात. वाटेर ते झाडां वयलीं फळां चोरतात आनी पांटल्या पोंदच्यो कोंबयो-कुकडां फारायतात. पूण परंपरेक मान दिवन तांकां कोणूच आडायनात वा हटकीनात. गांवांतले लोक चोरांक उर्बेभरीत येवकार दितात. तांकां नाल्ल आनी शिरन्यो भेटोवन तांचो भोवमान करतात. घडये मनशाच्या भितर आशिल्ल्या चोरपाच्या सुप्त दुर्गुणाक वाट मेकळी करून दिवपा पासत ही चाल पडली आसुंये.
एका पोरण्या हिंदी फिल्मांत एक गीत आसा. ह्या गिताचो भावार्थ असो आसा की ह्या संवसारांतले सगळेच जाण चोर आसात म्हूण. ‘इस दुनिया में सब चोर-चोर हे’ ह्या गितांतले बोल आसात. कोण कोंबयो चोरतात, कोण दुडू चोरतात आनी हेर कोण दुसऱ्यांचीं काळजांय बी चोरतात असो ह्या पदाचो मतितार्थ आसा. कांय भाविकांनी चोरी ह्या उणाक उतराक भोवच व्हड उबारी दिल्ली दिश्टी पडटा. देखीक, भगवान श्रीकृष्णाक ताचे कांय भक्त ‘गोकुळका चोर’ म्हणटात! ही जाली भावनीक उपमा. पूण चोरी हें एक दुश्कर्म आसा अशें जगांतले सगळेच धर्म मानतात. वाल्या कोळी हो एका काळार एक म्हाचोर आसलो. नारद मुनींच्या उपदेसाक लागून ताच्या मनाचेर परिणाम जालो. तो भायर भितर बदल्लो. वाल्मिकी रुशी जालो आनी मुखार ताणें ‘रामायण’ हें महाकाव्य रचलें. आदीमकाळा सावन आयज मेरेन चोरी करप हो गुन्याव संवसारांतले जायते जाण करतात.
हेर भासां प्रमाणूच आमचे भाशेंतूय चोरये वयल्यान कांय ओपारी घडल्यात. देखीक: “चोराच्या मनांत चांदन्याचो हुसको”, “धरल्यार चोर नातर पातशाहून थोर”, “चोराक सोडून संन्यासाक ख्यास्त” ह्यो. चोरये प्रमाणूच ह्या शिगम्याच्या उत्सवांत सोरो खावप, भांग पिवप, गुडगुड्यो ओडप असल्या अनिश्टांचे सुवाद घेवपांत जायते जाण रमिल्ले दिसतात. उत्तर भारतांत भांग पियेवन भय्या होळी फुलयतात. गोंयांत सोऱ्याक तूट ना. त्यान भायर होळयेच्याच म्हुर्तार येवपी हुर्राक ह्या अप्रुपाच्या पिवनाक हवशे हुनहुनीत येवकार दितात. मराठी भाशेंतली “आधींच उल्हास, त्यांत फाल्गून मास” ही म्हणणी शिगमोत्सवांतल्या आनंदाचें चित्रण करता. गाळी संवपाच्या उमेदिकूय हे परबेंत रान मेकळें आसता. “शिगम्यांत गाळयो लागनात” अशी एक समजणी आसा. देखून जांकां उद्देशून गाळयो संवतात, ते आपणाले केंस कानार काडटात!
शिगमो म्हळ्यार भुतां, खेतां, प्रेतां, म्हारू, देंवचार, मसण, फोंड हांचो उत्सव. हे परबेंत एखादो डॉ. जेकील आपणाली मी. हायड जावपाची खाज भागोवंक शकता. जें जें ताजें तांचो सगळ्यांचो भरपूर उपभोग घेवन आनी तृप्त जावन मागीर निर्मळ आनी पवित्र मनान नव्या वर्साक येवकार दिवपाक सज्ज रावप ही घडये शिगमो मनोवपा फाटली आमच्या पुर्वजांची येवजण आसुंये. हेच पासत शिगम्यांतलो एक दीस चोरां खातीर राखून दवरिल्लो आसता. आनी ह्या दिसाक चोरांची परब म्हणटात. पूण आतां आमी वर्साचे बाराय म्हयने ही चोरांची परब मनयतात अशें कोणेंय म्हणल्यार तें लटीक जावचे ना. आयज जिवितांतल्या सगळ्याच मळांचेर चोरप हो नेम जाता. आडवाद उरूंक नात. आमी हाका चोरप म्हणप हें लेगीत त्या कर्तुबाक उणें लेखिल्ले वरी जातलें. ही चोरांची परब न्हय. ही लूट पंचम. आनी ह्या कर्मां वरवीं निखटी फळां, कोंबयो आनी कुकडां चोरयेक वचनात. हांगा लूट जाता अमाप जमनीची राना-वनांची, उदकांची, विजाची, मिनांची आनी गोरवांच्या खावडींची लेगीत. आनी हया लुटींचीं मोलां आसतात अब्जांनी रुपया!
प्रदीप लवंदे
9923292022
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
