भांगरभूंय | प्रतिनिधी
व्हडा राज्यांत आयजय गांव गांवगिऱ्या भोंवतणेंत आसात. त्या गांवां मेरेन पावपाची, गांवांक दिका दाखोवपाची सरकारान तयारी करची
राज्यांत अंदू मान्सूना आदलो पावस सुरु जाला. उबाळाचीं ल्हारां वाडटना गुलमोहोर फुलूंक लागल्यात, पावसाळ्याक बेगीन आरंभ जावपाचीं चिन्नां आसात, तशे अदमास वेधशाळेन उक्तायल्यात. ह्या म्हयन्याचे निमणे दीस चड पावसाचे (pre monsoon) आसपाची शक्यताय आसा. पावस मेजपाचीं यंत्रां राज्यांत चड वाठारांनी आसपाक जाय. पावस मेजपाची यंत्रणा गांवांनी पावल्यार पावसाचो अदमास थळाव्या पावंड्यार कळटलो. उटंगाराच्या पावसान जावपी लुकसाण, शेतां भाटांची, उद्येग, वेवसायाची नवी मांडावळ करपाक तातूंतल्यान मजत जावंक शकतली.
क्लायमेट चेंज झुजाकय आडवाद नासता, झुजाचे परिणाम खर आसतात. झुजांतल्यान संवसारीक हवामान बदललां? उबाळ वाडटा? दुयेंतां वाडटात? संशोधनाक वर्सांची वर्सां वतलीं, पुराय संशोधना इतलेंच पावंड्या पावंड्याच्या संशोधनाक म्हत्व येवंक लागलां. संशोधनाक उच्च कुशळतायेचें मनीसबळ जाय, तें घडोवपाक तितलेच तांकीच्या मनीसबळाची गरज आसा.
ऋतुमानातले बदल थिरावतले, वेगीं जातले तें कळपाक आनीक एक दोन वर्सां वतलीं. संशोधनाची नवी वाट अंतराळांत सोडिल्ले उपगिरे दाखयतात. तांणी दिल्ले म्हायतीचो अभ्यास जाता. उपगिऱ्यांचो पावस अंतराळांत पडल्यार गर्दी जाता? अंतराळ तापता? पावसाची दिका बदलता? वेधशाळा तें सांगतलीच, लोकां मेरेन ती पावता पूण समजून, मानून कितले घेतात? जाण्ट्या नेण्ट्यांक वेधशाळेची म्हायती साद्या उतरांनी घड्याळार, मोबायलार आयज मेळटा. सरकारी वेधशाळेक संशोधनातली पुराय म्हायती उपगिऱ्यांतल्यान मेळटा. तातूंतली जाय तितलीच लोकां मेरेन पावयतात. मोबायल कंपनी ते खातीर आधार जातात. ते म्हायतीचेर विश्वास दवरुन जिणेचे पद्धतींत बदल आपणायल्यार, चलपा बसपाचो, भोंवपाचो वगत बदलल्यार अरिश्टां, संकश्टांक पयस दवरप शक्य आसा.
अंदू पावस घसघशांनी पडटलो? दुकळ पडटलो? थाकाय, थंडसाण मेळटली? अदमास आनीक पंधरा वीस दिसांनी कळटलो. पावस सुरु जातना जावपी कुपांच्या दिकेच्या अभ्यासान तें कळटलें. तंत्रगिन्यानांतल्यान जावपी बदल, वाडपी कोयर ऋतुमान बदलाक जापसालदार आसा? देसादेसांतलें ऋतुमान, जिणेची पद्धती एकसारकी ना. संशोधनातल्यान ती बदलत गेल्या, ते बदल सादारण मनशाक कळटात? सर्त वाडटा, सर्तींतल्यान दुस्वास वाडटना उदरगतींतल्यान गांव शाराच्या लागीं येतात तें ल्हान राज्यांत. व्हडा राज्यांत आयजय गांव गांवगिऱ्या भोंवतणेंत आसात. त्या गांवां मेरेन पावपाची, गांवांक दिका दाखोवपाची सरकारान तयारी करची. अती उदरगत एकाच राज्यांत जाल्यार लुकसाण जाता तें घरा बशिल्ले कडेन अभ्यास केल्यार, चिंतल्यार कळटलें.
व्हडा प्रमाणात जावपी साधनसुविधांचे उदरगतीक थाकाय पावस दिता, शेतां भाटांनी शेतकारांक देंवपाक लायता. शेतकामात आयिल्ले आधुनिकतायेंतल्यान येणावळ, पिकावळ वाडटा. ती बदलिल्ले जीणेपद्धतीक उपेगी? जीणेचे पद्धतींत (लायफस्टायल) ऋतुमाना प्रमाण बदल जातात, बदलाचें वारें सगल्या पावंड्यार पावलां? खोपींत आनी खोपींतल्या ल्हान, व्हडा कडेन. मेळिल्ली म्हायती रावतल्यांक समजावन सांगपी यंत्रणां आसा? उदरगतींत खोप पत्र्याची, शिमिटाची जाता? खोप झगझगतली उजवाडांत, हेर सुविधा आसात खोपींत? पत्र्याच्या घरांचें पंचायत आनी नगरपालिका कामगारांनी सर्वेक्षण केल्यार अचूक म्हायती मेळटली. सर्वेक्षणा पासत खासा नेमिल्ल्यो एजन्सी सदच्या कामगारांवरी मुळावो वावर करच्योना ही जाणवीकाय सरकाराक जावपाक लागल्या.
गिमाळ्याची पयली पंद्रस जितली खर तितलीच निमणी. निमणे पंद्रशींत सांजवेळा उसरां, रातीचें उण्यात उणे टेंपरेचर वाडटा, दर्यादेगांनी गेल्यार ल्हारां व्हड, उंचायेन वाडिल्लीं दिसतलीं. दर्यादेगो ल्हारांनी लिपतना ती म्हायती अनवळखी भोंवडेकारांक कळपाची गरज उपरासल्या. अनवळख्यांक मस्ती, मजा खबर आसता, हातांतलो मोबायल सोडप ना, भुरग्यांक खेळपाक धाडप खबर आसता. आडावपाचो वावर राखण्यांकडल्यान पावसांत पर्यटकांक आपयतना जावचो.
हेर राज्यां परस गोंयांतले गिमाळ्याचो दीस पर्यटकांक थंडसाण दिसपी आसत, गोंयकारांक ते बादतात. वाडपी टेंपरेचराचो जिल्लोधिकाऱ्यांनी बसकांनी नियाळ घेतल्यार सादूर रावपाचो रकाद जिल्लोधिकारी यंत्रणा धाडूंक शकता. मोबायलार टेंपरेचराची म्हायती येता, पयलींच्या म्हायतीची कुरु मेळटा. ती समजून घेवप, दुसऱ्यांक सांगपी आसतले, विश्वास दवरपी मेळटले?
पुरुमेंताचे बाजार सगल्या शारांनी, गांवांनी भरतात, पुरुमेंताचें सामान वर्सभर बाजारांत मेळटा. पुरुमेंतांचे फेस्त इगर्जेभायल्या वाठारांनी आदलेवरी जाता. त्या फेस्ताक वेवसायीक रुप दिवन दीसभर वेवसाय करप लावाचो? आयोजकांनी फेस्ताचें टायमिंग बदलल्यार, आडमेळ्यांविना मेकळे सुवातींत तीं जाल्यार गिमाळ्या दिसांनी लोक येतले.
पावस, गीम, शिंयाळे दीस बदलतात, सप्तकांनी, पंद्रशिनी. पिकावळ बदलां प्रमाण जावंक लागल्या? आडवेळो पावस गोंयांत अंदू चड पडलोना, कांय वाठारांनी वादळ, वाऱ्याचो धपको बसलो. उबाळ वाडिल्ल्यान आंबे बेगीन पिकले? आंब्याचें उत्पन्न राज्यांत वाडटा, हेर राज्यांनी मानकुराद पावता. नवो, बेगीन फळ दिवपी आंबो गोंयांत शेतकार, बागायतदार लायतात, तो देसा भायर धाडपाची वाट अंदूं बंद जाल्या, आंबे खावप उणें जालां ते डाएबेटीसा पासत.
अंदूचे खर गिमाळे दीस नव्या फुडाराची, उदरगतीची वाट दाखयतले. बांयो, न्हंयो, तळीं, झरे वाटावपाक शिकयतले. सैमीक वंय घालपाची पद्धत आपणावपाक, उदकाचो वेवसायांतलो उपेग उणो करपाक शिकल्यार उदक उणे जावचें ना. पावसाचें उदक साठोवप, म्हेळें उदक परतून उपेगांत हाडप (रिसायकल), घरांत व्यस्त रावप, जिणेपद्धत बदलपाचें शिक्षण दिवपाचो व्हड वावर फुडल्या दोन वर्सांनी जावचो.
पावस लागीं येतना वैजकी अधिकारी ज्यो सुचोवण्यो करतात त्यो वर्सभर गांवांनी, शारांच्या कोनशांनी पावोवप शक्य आसा. वैजकी संचालनालयाच्या अधिकाऱ्यांक पावस, गिमाळ्या दिसांनी घरा बसून भौशीक सेवा दिवप शक्य आसा.
सरकारी सेवेंत आधुनिकताय येता पूण मनशाची गरज सोंपूंक ना. गरजो बदलल्यात, आधुनिकयतायेंत फ्लेक्सीबिलिटीचो, एकवटाचो मंत्र सरकारी अधिकारी, कामगारांक मेळचो. तांकांय बदलपी जिणेपद्धतीचें शिक्षण वैजकी अधिकारी दिवंक शकतात. कुशळ वैजकी अधिकाऱ्यांनी सर्तीच्या बोवाळांत एकामेकांचेर चिखोल कित्याक उडोवप थांबोवपाक जाय. सोशल मिडीयाचो उपेग पोलीस, दोतोर, भौशीक सेवेंतले अधिकारी, कर्मचारी करतात.
एक समाजिक नेमावळ, कायदो सोशल मिडीयाच्या उपेगापासत जातना शिक्षक, भौशीक सेवेंतल्या अधिकाऱ्यांक खात्यांखातीर खासा नेमावळीची गरज उपरासतली. गिमाळीं, पावसांतली, शिंयाळीं वस्त्रां घेवप, कोयर वेवस्थापनात शिस्त हाडपाचो वावर जावंक जाय.
गीम, पावस, शिंयांतले बदल न्हीद, दिसपटी बदलपाक लावपी. दिसपटयेची म्हायती भुरग्यांक दिवची, तांकांय वाचूंक, खेळूंक शिकयतना आमीय बदलुया.
सुहासिनी प्रभुगांवकार
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
