अन्न हे पूर्णबह्म….

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

सकस आहार म्हणल्यार असो आहार सगल्या गरजेच्या पोशण तत्वांचो (nutrients) आस्पाव आसता.

अ न्न, वस्त्र आनी निवाराे ह्यो मनशाच्यो मुखेल तीन गरजो. जेवण ही एक शारिरीक गरज आसली तरी तो एक भावनीक संस्कारूय जावन आसा. आमचे संस्कृतायेंत अन्नाक ‘पूर्णब्रह्म’ मानतात. बरे, पोशण दिवपी आनी समतोल (चौरस) असो वेळार मेळपी आहार कुडीची (शरीराची) गरज तर भागयताच; पूण मनाकय (मानसीक) समाधान दिता.
जेवणा वेळचें वातावरण भुरग्यांच्या भावनीक विकासा खातीर खूब गरजेचें आसता. जेवणा वेळार एकठांय आयिल्ल्यान, आवय-बापूय आनी हेर घरच्या वांगड्यां वांगडा भुरग्यांक संवादाची संद मेळटा. घरांतल्या वांगड्यां मदीं विचारांची देवाण-घेवाण जाता. अशे तरेन कुटुंबाचाे मोग सांबाळून केल्लें जेवण समाधान दिता आनी घरच्यांचें एकमेकां कडेन आशिल्लें मोगाचें, विस्वासाचें नातेंय घट करता. सगल्यांनी वांगडा बसून, एकमेकांक वाडून आनी वांटून खावपांत वेगळोच आनंद आसता.
हाचे उरफाटें, वायट (प्रतिकूल) परिस्थितींतल्या भुरग्यांच्या दिसाच्या जेवणाचो प्रस्न आसता. तांच्या मनांत सदांच ‘खायबाक मेळटलें कांय ना’, असो दुबाव आसता. ताचो आडमेळो (अप्रत्यक्ष) परिणाम तांच्या मानसिकतेचेर जाता. देखून अशीं भुरगीं दुख्खी आनी रागीट जातात. देखूनच, जेवणाक फक्त शारिरीक गरज अशें समजनातना, संस्कारीत पूर्णब्रह्मच मानपाक जाय.
अन्न ही मानवी जीण तिगोवन दवरपाक आवश्यक अशी मुळावी गरज आसा. कुडीची वाड जावप, झीज भरून काडप, ऊर्जा निर्मिती आनी कार्यशक्ती ह्यो गजाली कुडीन वापरिल्ल्या अन्ना वरवीं जातात. देखून आहारांत घेतिल्लें अन्न पोशणाचे नदरेंतल्यान समतोल आसपाक जाय. कुडीचें पोशण आनी संवर्धना खातीर प्रथिनां, उदक, जिवनसत्वां आनी खनीज द्रव्यां हांचो आवश्यक तितली पुरवण आनी ताचें योग्य प्रमाण आपल्या आहारात आसपाक जाय. सकस आहार हो आपले जिणेंतलो एक अत्यंत म्हत्वाचो घटक आसा. मनशाच्या शारिरीक आनी मानसीक विकासा खातीर योग्य आहार गरजेचो आसा. संवसारांत विवीध आहार पद्दती आसात, पूण सकस आहाराचो म्हत्वाचो उद्देश कुडीक आवश्यक आसपी सगलीं पोशक तत्वां पुरोवप हो आसा.
सकस आहार म्हळ्यार असो आहार सगल्या गरजेच्या पोशण तत्वांचो (nutrients) आस्पाव आसता. हीं पोशण तत्वां म्हळ्यार प्रथिनां (proteins), कार्बोहायड्रेट्स (carbohydrates), स्निग्ध पदार्थ (fats), जीवनसत्वां (vitamins), खनिजां (minerals), आनी तंतूमय पदार्थ (fibres). हे घटक आमच्या कुडीच्या (शरिराच्या) सगल्या वटांनी जावपी विकासा खातीर आनी बऱ्या भलायके खातीर गरजेचें आसतात. सकस आहाराक लागून कुडीचें रक्षण जाता, रोग प्रतिकारक शक्त वाडटा, आनी ऊर्जा मेळटा. सकस आहारांत जायत्या पोशण तत्वांचो आस्पाव आसता. सकयल दिल्ले घटक आहाराचे गरजेचे भाग आसतात:

1. प्रथिने (Proteins):
   प्रथिने कुडीच्या वाडी खातीर आनी कुडीच्यो वेगळ्यो वेगळ्यो क्रिया सुरळीत जावपा खातीर गरजेचे आसतात. प्रथिने कुडींतल्या पेशींची दुरुस्ती करतात आनी नव्यो पेशी तयार करतात. दूद, तांतयां, मास, गब्बो (नुस्तें), सोयाबीन, दाळी आनी कड्डणां हे प्रथिनांचे मुखेलस्त्रोत आसात.
2. कार्बोहायड्रेट्स (Carbohydrates):
   कार्बोहायड्रेट्स कुडीक ऊर्जा (तांक) दितात. हे कुडीच्या मुळाव्या क्रियां खातीर आनी दीसपट्ट्या कामां खातीर गरजेचे आसात. तांदूळ, गंव, ज्वारी, बाजरी, मको, फळां आनी साकर हे कार्बोहायड्रेट्स दिवपी घटक आसात.
3. स्निग्ध पदार्थ (Fats):
   स्निग्ध पदार्थ कुडीक (शरिराक) ऊर्जा दितात आनी कुडीच्या पेशींक गरजेचें पोशण मेळोवन दितात. तशेंच, हे कुडींतल्या वेगळ्या वेगळ्या विटामिन्साचें (जीवनसत्त्वांचें) अवशोषण करतात. घरांत केल्लें तूप, अक्रोड, बदाम, सोयाबीन तेल आनी नुस्त्याचें तेल (Fisgh oil) हे स्निग्ध पदार्थांचे बरे स्त्रोत आसात.
4. जीवनसत्त्वां (Vitamins):
   जिवनसत्वां कुडीच्या वेगळ्या वेगळ्या क्रियां खातीर गरजेचीं आसतात. जीवनसत्त्वां A, B, C, D, E आनी K हीं कुडीच्या घटमूट विकासा खातीर गरजेचीं आसात. फळां, भाजयो, दूद, तांतयां आनी मास हातूंत जिवनसत्त्वां व्हड प्रमाणांत मेळटात.
5. खनिजां (Minerals):
   खनिजां कुडीच्या विंगड-विंगड कार्यांत म्हत्वाची भुमिका बजायतात. कॅल्शियम, आयरन (लोखंड), जस्त (झिंक), फॉस्फरस, आनी मॅग्नेशियम हीं खनिजां हाडां घट करतात, रगतांत वाड करतात, आनी कुडीची प्रतिकार शक्ती (immunity) वाडयतात. दूद, पनीर, पालक, बदाम, आनी संत्रां हीं खनिजां मेळोवपाक उत्तम आसात.
6. तंतूमय पदार्थ (Fibres):
   तंतूमय पदार्थ कुडींतलें अन्न पचोवपाक मजत करतात आनी आंतकड्यांची (intestines) कार्यक्षमता सुदारतात. तशेंच, हें वजन उणें करपाकय मजत करता. फळां, भाजयो, आनी पुराय धान्य हीं तंतूमय पदार्थांचे मुखेल स्रोत आसात.

प्रा. किशोर वासुदेव वझे
नागेशीं