भांगरभूंय | प्रतिनिधी
सलाम फौजी
आमच्या लश्कराच्या इतिहासांत शूरतायेच्या कथांचो उणाव ना, पूण मेजर जनरल इयान कार्दोज (निवृत्त) – एवीएसएम (AVSM), एसएम (SM) हांची काणी एक दंतकथा जावन आसा. जगा खातीर ते एक ‘झुजा नायक’ आसात, पूण तांच्या गुरखा सैनिकां खातीर ते मोगाचे ‘काडतूस साहीब’ आसात. हें नांव तांच्या आडनांवा वयल्यान (Cardozo) आनी हिंदी उतर ‘काडतूस’ (Cartridge) वयल्यान पडलां, जे तांच्यांतल्या स्फोटक आनी धगधगत्या चैतन्याचें प्रतीक आसा.
मेजर जनरल कार्दोज हे फकत तीन मुखेल झुजां मदल्या तांच्या झुजारी कुशळटाये खातीर फामाद नात, तर कल्पने पलतडचे धिटाये खातीर आनी एके अशे वेवस्थे आड दिल्ल्या झुजा खातीर वळखतात, ज्या झुजान लश्कराक कायमचें बदलून उडयलें.
खुकरी आनी तो कठीण निर्णय
कार्दोज हांच्या आयुष्यांतलो तो निर्णायक खीण 1971 च्या भारत- पाकिस्तान झुजा मजगतीं आयलो. सिल्हेटचे लढायेंत (Battle of Sylhet) तेन्नाचे मेजर कार्दोज मोहिमेच्या केंद्रस्थानार आशिल्ले. झुजाकैद्यांक एकठांय करतना तांचो पांय एका सुरुंगाचेर पडलो. तो स्फोट इतलो भयंकर आशिल्लो की तांचो डावो पांय पुरायपणान निकामी जालो.
ते सकयल पडले, तांकां उठपाक जायना जालें. हो स्फोट पळोवपी ‘मुक्ती वाहिनी’च्या सैनिकान जिवाची बाजी लावन तांकां सुरक्षित सुवातेर हाडले. पूण लुकसाण खर आशिल्लें. कार्दोज सांगतात की, तांणी सकयल पळयलें तेन्ना तांचो पांय बुटाच्या भितर आसून लेगीत फकत कातयेच्या कांय कुडक्यांचेर लोंबतालो.
परिस्थिती वळखून आनी तातडीची कसलीच शस्त्रक्रिया मदत उपलब्ध नाशिल्ल्यान, कार्दोज हांणी एक काळजाचो थरकाप उडोवपी निर्णय घेतलो. तो लटकत आशिल्लो पांय पळोवन तांकां स्वताच किळस आयली आनी तो जगपांत आडखळ थारतलो हें वळखून, तांणी आपली खुकरी (गुरख्यांची वक्र सुरी) काडली आनी स्वताचो पांय स्वताच कापून उडयलो. मागीर तांणी वांगड्याक तो पांय थंयच पुरपाक सांगलें.
दुसरें झूज: वेवस्थे आडचो संघर्श
चडशा लोकां खातीर, पांय वगडावप म्हणल्यार ‘फील्ड करियरा’चो शेवट. 1970 च्या दशकांत लश्कराचें धोरण कडक आशिल्लें. ज्या अधिकाऱ्यांनी अवयव वगडल्यात, तांकां आपोआप ‘स्टाफ ड्युटी’ (कार्यालयीन काम) दिताले, जी प्रत्यक्ष झुजा मळा सावन पयस आसताली.
कार्दोज हांकां फकत एक ‘आंकडो’ (Statistic) जावन रावपाक नाका आशिल्लें. तांकां डेस्क नाका आशिल्लो; तांकां तांची बटालियन जाय आशिल्ली.
लांकडी पांय बसयले उपरांत तांणी आपणूय हेर धडधाकट अधिकाऱ्या इतलोच सक्षम आसा हें सिद्ध करपा खातीर मोहीम सुरू केली. तांणी फकत नेमून दिल्ले निकश पूर्ण केले नात तर ताचे वयर वचून दाखयलें. तांणी कठीण अशा शारीरिक चाचण्यांनी वांटो घेतलो आनी जायते फावटी दोन पांय आशिल्ल्या आपल्या वांगड्यां परस चड बेगीन धावून दाखयलें.
तांचे जिद्दीन तांकां लश्करप्रमुख जनरल तपिश्वर नारायण रैना हांचे मेरेन व्हेले. आपली झुजपाची तयारी सिद्ध करपा खातीर, कार्दोज जनरल रैना हांचे वांगडा लडाखाक गेले आनी थंयच्या उंच दोंगुल्ल्याचेर चढाई केली. कृत्रिम पांय आसून लेगीत तांणी हेरांच्या बरोबरीन चलून दाखयलें. जनरल रैना हांची खात्री पटली.
इतिहास घडलो आनी भारतीय लश्करांतल्या इन्फंट्री बटालियनचें नेतृत्व (Command) करपा खातीर मंजूर जाल्ले कार्दोज हे पयले झूज- दिव्यांग अधिकारी थारले. ते थंयच रावले नात, तर फुडें वचून तांणी ब्रिगेडीचेंय फुडारपण केलें.
उत्कृश्टतायेचो ध्यास
इयान कार्दोज हे नेतृत्वा खातीरच जल्मल्ले. 1937 वर्सा मुंबय जल्मल्ल्या कार्दोज हांची तांक ‘नॅशनल डिफेन्स अकादमीं’तूच दिसून आयिल्ली, जंय भांगरा आनी रुप्यां अशीं दोनूय पदकां जिखपी ते पयले कॅडेट थारले. एलिट 5 व्या गोरखा रायफल्सांत (फ्रंटियर फोर्स) नियुक्त जाले उपरांत, तांणी 1962 चें भारत- चीन झूज, 1965 चें भारत- पाकिस्तान झूज आनी 1971 चें बांगलादेश मुक्ती झूज पळयलें.
1993 वर्सा ईशान्येतील इन्फंट्री कॉर्प्सचे ‘चीफ ऑफ स्टाफ’ म्हणून ते निवृत्त जाले आनी फाटल्यान अशें दायज सोडून गेले जाणें सैनिकाचे सोंशिकसाणेची व्याख्याच बदलली.
गणवेशा पयलींचें आयुश्य
निवृत्ती उपरांत लेगीत ‘काडतूस साहीब’ थांबले नात. सैनिकांचें फुडारपण करपा सावन ते आतां सैनिकांच्या हक्का खातीर झुजपी समर्थक जाले.
तांणी भारतीय पुनर्वसन परिषदेचे (2005- 2011) अध्यक्ष म्हणून काम पळयलें आनी आयज लेगीत ते ‘वॉर वुंडेड फावंडेशना’ वांगडा काम करून दिव्यांग सैनिकांच्या हक्का खातीर झूज दितात.
शौर्यगाथा काळा नुसार वचूंक फावना म्हणून तांणी जायतीं पुस्तकां बरयल्यांत. ‘परम वीर : अवर हिरोज इन बॅटल’, ‘द सिंकिंग ऑफ आयएनएस खुकरी’ आनी ‘काडतूस साब’ ही तांची आपजीण फामाद आसा.
पिराय हो फकत एक आकडो आसा हें सिद्ध करीत, कार्दोज पिरायेच्या 80 व्या वर्सा लेगीत मुंबय मॅराथॉनांत आपल्या कृत्रिम पांयाचेर धावतना दिसल्यात.
मेजर जनरल इयान कार्दोज हांची जीण म्हणल्यार मानवी इ्त्साशक्तीचें एक जळजळीत उदाहरण.
जॉन आगियार
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
