लोकोत्सव ः एकचाराचो उत्सव

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पणजेंतलो लोकोत्सव फाल्यां मडकय, प्रियोळ, ताळगांव, दिवचल, सांखळे, म्हापशें, वास्को मडगांव मेरेन एकाच वेळार जावपाची येवजण जावची. आयज नाजाल्यार दोन वर्सांनी लोकोत्सव जात्रां, काल्यांनी विखुरिल्लो दिसतलो.

एकलो उलयलो, दुसऱ्यान उजो पेटयलो, तिसऱ्यान फण्ण मारले. मतींत दवरात उज्यान पेटिल्लें एक घर कांय वेळार पुराय गांव, राज्यय लासयता. मोडली, तुटली, फुटली असो बोवाळ जालो तरी कला अकादमी 24 व्या लोकोत्सवांत नाचपाची आसा. कलेच्या ल्हान आंगणांतल्यान मांडवी न्हंयचे देगेर कांपाल वाॅक वे मेरेन. लोकोत्सवाक येवपी लोक वतले, भोंवतले, खावप दिवप घेवप जातलें. 30- 40 स्टाॅलांतल्यान 500 स्टाॅलां मेरेन पातळिल्लो लोकोत्सव म्हणल्यार एकचाराचो उत्सव. 

स्मार्ट सीटींतलो दीसभर चलपी लोकोत्सव  चान्न्याच्या राती फुलता. लोकोत्सव फुलतना, नाचतना, व्हड जातना तुमी आमी जतनाय घेवया, सादूर रावया. शेनवारा, आयतारा जावपी येरादारीची कोयंडी पयस करपा पासत केल्ली वेवस्था उणी पडटली. अशे वेळार आमचे आमीच कोयंडी सोडोवपाचो येत्न करुन लोकोत्सवाक येवकार दिवया. पणजेंतल्या लोकोत्सवाक राज्य पावंड्यावयल्यो आशीकुशीच्यो माचयो उगत्यो जावपाक जाय. 

जात्रा, काल्याच्या दिसांनी जावपी पणजेंतल्या लोकोत्सवाची  गोंयां भायल्यान येवपी म्हाजनांकय उमळशीक. नव्याचो सोद घेवपा पासत वर दोन वरां भोंवतना कपडे, पर्सी, जोतीं, खाणां- जेवणांचे स्टाॅल आपयतले. खातना, जेवतना, भोंवतना एकचार केळोवया, शिस्त पाळूया. तंबाखू खातल्यांक, सिगारां फुसकायतल्यांक वायट, बरें शिकोवया. तकटे आसतलेच, पासयोय आसात. वयर, सकयल, मुखार पळेनास्तना वतना पडल्यार नेण्ट्या- जाण्ट्यांक मजत करुया. 

एका तेंपार कला अकादमीत फकत संगीत, कलेचें शिक्षण, कार्यावळी जाताल्यो. आदले मुख्यमंत्री प्रतापसिंह राणे, मनोहर पर्रीकार, दिगंबर कामत हांचो लोकोत्सवाक व्हडपण दिवपाक वांटो आसा. कालचे कला आनी संस्कृतीमंत्री दयानंद मांद्रेकार, आतांचे गोविंद गावडे हे लोकोत्सव राज्योत्सव करपाक वावुल्ल्यात. काणकोणातलो राना वनांतलो, कुळागरांतलो आनी पणजेंतलो लोकोत्सव फाल्यां मडकय, प्रियोळ, ताळगांव, दिवचल, सांखळे, म्हापशें, वास्को मडगांव मेरेन एकाच वेळार जावपाची येवजण जावची. आयज नाजाल्यार दोन वर्सांनी लोकोत्सव जात्रां, काल्यांनी विखुरिल्लो दिसतलो. मनोहरराय सरदेसाय, बाकीबाब बोरकार हांचीं जायात जागे, आयज रे धोलार पडली बडी, मंद मंद वाजत आयलीं पायजणां हीं गीतां शरयू न्हंयेचे देगेर सावन काळी न्हंयेचे देगे मेरेन आयकूंक मेळटलीं, बंदखणींकय जागयतलीं.

नाच- गीतां खातीर वाद्यां आयज घरांघरांत, थळावे माचयेरय पावल्यांत. सरकारी येवजणेंतल्यान, उद्येगाच्या तेंक्यान कलाकार पयशेकार जाल्यात. लोकोत्सवाचे माचयेर फाल्यां एकादरे नाटकय जायत एकचाराचें गीत गायत, नाचत म्हायतींतल्यान. शीताफुडें मीठ खावपाक धावंचे परस, अर्दकुटे म्हायतीचेर बोवाळ घालचे परस म्हायतीचीं ल्हारां पुराय पळोवया एकचित्तान. तांचो गाज आयकूया, वाचन करुया शांतीकायेन. 

लोकोत्सवा कडेन पत्रकार म्हणून पळयतनाय आमीं लोकोत्सवांत भरसलीं, शिकलीं, भुरग्यांकय तो दाखयलो, भावलो. आयज लोकोत्सव केन्ना येतलो, म्हाका मोलादीक कितें मेळटलें? तें विचारपी हेर राज्यांतलीं भयण भाव आसात.  बडोवन, मारुन भुरग्याचें भुरगेपण शेणोवं नाकात हें सांगपाची लागणूक जावन आसा तुमची, आमचीय. लोकोत्सवांत ती दिसची. नाल्लाचे सोयेची कडी, नुस्त्याचें हुमण नासल्यार तिवळ, सुक्या सुगंटांचें, तिसऱ्यांचे, कालवांचे धबधबीत लोकोत्सवांत आसतलेंच. नाचणी, बाजरी, ज्वारीची भाकरी, झुणको, मुळ्याची भाजी, वायंग्याचें भर्त, परोठा, चपाती भाजी, पुलाव, मटण, चिकन, अळम्याची शाकुती, शेवपुरी, भेळपुरी, कुल्फी, रबडी, फाफडा, जिलबी गोंयकारांच्या स्टाॅलांनी दिसतली. सान्नी सावन अन्ना मेरेन जें कितें घेतले, हाडटले, दितले तें पळोवन घेवचें. दरजो तिगोवपाची मोख  लोकोत्सवांत आसची. दर्यासंगमार जावपी गर्दी कोयर करतली, मात्शें बगलेक पळयल्यार कोयर वेवस्थापनाची वेवस्था केल्ली दिश्टी पडटली. खावपाक, पिवपाक बसपाची आनी बशिल्ले कडेन नाच, गीतांची कार्यावळ पळोवपाची वेवस्थाय आसा लोकोत्सवाचे माचये लागसल्ल्या आंगणांत. गर्दे वेळारच कित्याक  सांजवेळा स्टाॅलांनी भोंवल्यार कलेचो उजवाड झाडांचेर पडिल्लो दिसतलो. केपें, सत्तरीचे मोर, दिवचलचे घोडे, काणकोण, ताळगांवचीं कणगां, पेडणेतलीं मातयेचीं आयदनां, वेगळी दिवली, लामणदिवो, सानुलीं दिवजां, गणपती, शिंव, कमळां, गुलाब, मेणवाती नाचोवन  कला केळोवया लोकोत्सवांत.

एकाच वेळार दोन फेस्तां पणजेंतल्या कांपाल वाठारांत ही चूक हाचे फुडें जावची न्हय. कला, कवितेची, साहित्याची मनोहारी पणजी ‘गांजोभूंय’ कशी जायत? पणजेकार सांबाळून घेतात, सोंसतात हाचो अर्थ ते भायर सरचेच ना अशें न्हय. एकदां ते भायर सरल्यार काणकोण ते सत्तरीच न्हय पेडणे ते फोंड्या मेरेनचो मनीस पणजेंत येतलो. 

येयात, चलात, भोंवात, वचात हातांत हात घालून गीत एकचाराचें गायत. मात्शे उदरगती कडेन पळोवया, सैम सांबाळूया सवस्तकाय, शांतीकायेचीं गीतां आयकूया. सानुल्यांचें खेळांगण दाखोवया. बिगर सरकारी यंत्रणां  एनजीओ, थळाव्या वेवसायिकांचो, कलाकारांचो आसपाव करुन फकांडां करतना लाव, लुकसाण कोणाचें जातलें ताची म्हायती घेवची. फाटल्यान रावन, फुडल्यान पळोवन, धुकलून न्हय शिस्तीन. लोकोत्सवांत मुख्यमंत्री, कला संस्कृतीमंत्री गोविंदबाब,  सभापती रमेश तवडकार एकठांय येतले. कळंगुटेचे आमदार मायकल लोबो, आदले सभापती तोमाझिनबाब कार्दोज आकाशदिवे लायतले. तांच्या सांगातान रीना, सविता, आयरीन, आमदार देविया राणे, आमदार जेनिफर मोन्सेरात, येणावळमंत्री बाबुश मोन्सेरात, नगरविकासमंत्री विश्वजीत राणे. बराबरीन वसुधा, वसंधुरा, गिरीजा, विश्वधारा, पल्लवी धेंपे, सुलक्षणा सावंत येतलींच. तन्वी बांबोळकार, सुचिता, अरुणा वाघ, ज्योती आनी संपदा कुंकळ्ळेकार लोकोत्सवांतल्यांन पयस कशीं रावतलीं?

साहित्यिक उदयबाब भेंब्रे, दत्ता दामोदर नायक, संघचालक सुभाषबाब वेलींगकार, उद्येगजक नितीन कुंकळ्ळेकार उजवाडाचीं किर्णां, दिवो कित्याक दाखोवचेना लोकोत्सवांत साहित्योत्सव घडोवन. 

ओडिशाच्यो दांड्यांक बांदिल्ल्यो सान्नी, सत्तरी, पेडणेचे व्हिरांचे झाडू आधुनिकतेंत वतना प्लास्टिक नाका, कपड्याची पोती दियात, परतून घेयात हें सांगपी तक्टे, बोर्ड, मनीस, भारतीय आसचे. उत्पल पर्रीकार, परिक्षीत पै खोत, रती आमोणकार, सिद्धेश नायक, रितेश नायक, शेतकाममंत्री रवी नायक, केंद्रीय मंत्री श्रीपादबाब नायक हांकांय लोकोत्सवांत हाडूया. लोकशाय, उद्येगांतल्यान, माये मोगान., एकवटाचे माचयेर.

मुंबईचा म्हातारा, म्हाताऱ्याची म्हातारी, फू बाई फू, छबीदार छबी, येऊ कशी तशी मी नांदायला, गणपती राया, अशी पाखरें येती, ए है जिंदगी गीतांच्या तालार. राखणे, राखणदारच न्हय गणपतीबाप्पाय नाचतात कला अकादमीत.  लोकोत्सवाचे माचयेर सावन गिरीशाचो अरुणोदय जाल्लो. ऊषा, प्रिया, आशा, वेर्माचेर फुडारांत लक्ष्मीचो पावस पडटलो, सादूर रावन.                

– सुहासिनी प्रभुगांवकार