अर्थीक मजत मेळ्ळी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

(तांकां चड करून जावपी दुयेंसां खंयची आनी खंयचे वखद तांकां बऱ्याक पडलें, अशी भौशीक भलायकेचे नदरेन म्हत्वाची म्हायतीय मेळप शक्य जालें…. आतां मुखार…)

अर्द भुकेर रावप, तातूंतल्यान अॅनिमिया जावप. बायलां मदीं हाजें प्रमाण चड आसप आनी ताका लागून अॅनिमिक भुरगें जल्माक येवप, हे हांगचे मुखेल प्रस्न आसात म्हूण हे नोंदेवेल्यान स्पश्ट जालें. मेंदवाचो मलेरिया ह्या घातकी रोगान आमचें लक्ष ओडून घेतलें. त्या भायर कातीरोगाचें प्रमाणय खूब वाडलां म्हूण आमकां दिसतालेंच. तें आतां स्पश्ट जालें. जेन्ना माडिया आदिवासी कपडे घालनासले तेन्ना खोरोज बी कातीरोग जावपाचो प्रस्नच नासलो. पूण ते कपडे घालपाक लागतकच कपड्यांची निवळसाण दवरपाची आसता हें तांकां खबर नासलें. ते शाबू वापरनासले. एक पावटीं कपडे आंगार चडयले की ते काडपच नात, अशी तांची पद्दत. न्हावपाच्या वेळार न्हंयच्या उदकांत उडी मारून भायर येतकच परत तेच कपडे घालप. ह्या तांच्या पद्दतीन कातीचे रोग जावपाक लागले आनी पसरपाकय लागले. मागीर कपडे धुवप आनी बदलप कशें गरजेचें आसा तें तांकां समजावन सांगपाक सुरुवात केली.
तांच्या खातीर हें सगळें नवेंच आसलें. माडियांक भलायकी, खावप- पिवप, रावप- भोंवप आदी अनेक गजालींचेर आमी समजायताले, वाट दाखयताले. हीं मनशांय सांगिल्लें सामकें मानून घेवपी, मान दिवपी. आमकां तांच्या कडच्यान कांयच नाका आनी तांकां मजत करपाची आमची इत्सा आसा , हें ते सादेभोळे लोक वळखल्ले. त्या खातीर कामां सोपीं जायत गेलीं. त्या वाठारांतल्या लोकांचो विस्वास जसोजसो वाडत गेलो, तसो तसो प्रकल्पाचो खर्चय वाडत गेलो. खासा आमी जीं फुकट वखदां दिताले, उपचार करताले ताचो खर्च चड आसलो.
आनंदवनांतल्यान हेमलकसाक सगळो आदार येतालो तरी खर्चाचो आंकडो फुगपाक लागिल्लो. तांदूळ-दाळ धरून वखदांमेरेन आनी बांदकाम सामाना पसून साऱ्या मेरेन, सगळ्या तरेची मजत आनंदवनांतल्यान आमकां येताली. एका अर्थान आनंदवनान हेमलकसाक केन्नाच कांय कमी पडपाक दिलेंना. त्या भायर थोडी चड मजत हेरां कडल्यान मेळटाली. हेमलकसाक भेट दिवपी सोयरे थोडे आसले तरी हांगां येतकच ते कितें तरी मजत करताले. हेमलकसाचो वखदांचो खर्च हिसपा भायर जाता तें वळखून ‘ऑक्सफॅम ‘ ह्या संस्धेनय 1978 तें 1985 ह्या काळांत त्या खातीर आमकां अनुदान दिलें. गुल असनानी ह्या योगायोगान इश्ट जाल्ल्या बरें मागप्यानय वखदांच्या खर्चा खातीर खूब मजत केली. तांच्या खातीर आमचो पेझ बरोच ल्हव जालो आनी तांच्याच खातीर आदाराचीं हेर दारांय आमच्या खातीर उक्तीं जालीं. नर्मदा आंदोलना वेळार बाबा आनंदवना भायर आसले. आंदोलनांत आसतनाच तांची भलायकी इबाडली आनी ते घुंवळ येवन पडले. तेन्ना तांकां इंदूरच्या एका हॉस्पिटलांत व्हेले. हांव आनी विकास, दोगूय थंय पावले. थंय वतकच त्या हॉस्पिटलाचे एक संचालक डॉ. भगवानानी हांचे कडेन वळख जाली. गजाली जाल्यो. आमच्या कामांची ताणीं म्हायती करून घेतली. हेरां कडेनय वळख करून दिली. म्हजे कडेन हेमलकसाच्या फोटोंचो आल्बम आसलो. तो सगळ्यांनीं पळयलो. खाशेलपणान तातूंतले जनावरांचे फोटू सगळ्यांकच खूब आवडले. बाबांचेर उपचार करपी दोतोर गांधी मात्शे फटकळ आसले. म्हजो अवतार पळोवन तांकां हांव दोतोर असो दिसलोना जातलें. पूण फोटू पळोवन ताणीं म्हूणलें,” अरे, मैं तो सिर्फ नामका गांधी हूँ। असली गांधी तो तुही निकला !”
मागीर आमी आपापल्या वाठारांत परतले आनी आमच्या कामांत गुल्ल जाले. पूण लागीं-लागीं धा वर्सांनी दो. भगवानानी हांचो म्हाका फोन आयलो. हें वर्स आशिल्लें 2001. निवृत्त जावन ते पुण्यांत स्थायीक जाल्ले. तांची भयण आनी तिचो घोव, गुल असनानी अमेरिकेक स्थायीक जाल्ले. तांकां भारतांतल्या नामनेच्या संस्थेक देणगी दिवपाची इत्सा आसली. भगवानानी हाणीं तांकां म्हजें नांव सांगलें. खरें तर ताणीं आनंदवन, हेमलकसा कांयच पळोवंक नासलें. धा वर्सां संपर्कय नासलो. तरीकय तांणीं म्हजी याद दवरिल्ली. मागीर भगवानानी, तांची भयण आनी भावोजी गुल असनानी हे सगळे प्रकल्प पळोवपाक आयले. प्रकल्प पळोवन आमचे खातीर कितेंतरी करपाक जाय अशें तांकां खरसाणेन दिसलें. ज्या गजालीची प्रकल्पाक सामकी चड गरज आसा ताची येवजण करपाक तांणीं म्हाका सांगलें. हांवें ‘ बरें ‘ म्हूणलें खरें पूण अशी येवजण बी करपाक हांव सामकोच फाटीं आसलों. शेवटाक तांणींच येवजण तयार केली.
(मुखार चलता)
प्रकाशवाटा (मूळ लेखक : डॉ. प्रकाश आमटे)

देविदास गजानन नायक

9850535051