निश्चेवाचो सल्लो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

त्या दाट रानांत तरेकवार सुकणीं, सवणीं आनी ल्हान व्हड जनावरां रावतालीं. सगळीं खोशयेन, धादोसकायेन, हांसत खेळत आसतालीं. थंयच्या जनावरां मदीं एक गुबगुबीत, धवो फुल्ल आनी म्होंवाळ काळजाचो मायेस्त ससो रावतालो. खावन पिवन बरो धश्टपुश्ट जाल्लो. मात एकूच गूण ताच्यांत हेरां परस उणो आशिल्लो. थोडीं जनावरां तर ताका ‘भितरो रे भितरो’ म्हूण चाळयतालीं. त्या जनावरांक सोशाक चाळोवपाकय निमित्त आशिल्लें. वांटेर चलतना कुशीक ‘खट्ट-खुट्ट’ जालें जाल्यार तो भंयानूच उसळटालो. वाऱ्यान सुकिल्लें पान आंगार पडल्यार लेगीत आंग काडटालो. केन्नाकेन्नाय आपलेच सावळेक तो भितालो. हालीं हालीं हेर जनावरांचें ताका चाळोवप चड जाल्लें. बाबडो खंयच्याय झाडापोंदां बसून चिंतून रावतालो.
‘कितें तरी उपाय काडूं? म्हाका भंय दिसता तर खरो. पुणून आतां इतलोय भितरो रावून चलचेंना. कितें करूं? आपल्या भितऱ्या सभावाचेर उपाय काडपाक येवजिता आसतना अचकीत ताच्या कानार घुघुमाचो आवाज आयलो. ताणें हेवटेन तेवटेन घुघूमाची सुलूस घेतली. तर शेवटाक, ताका तो ज्या रुखापोंदां बशिल्लो त्याच रुखाचेर वयले खांदयेर बशिल्लो दिसलो. ससो आयजून जाणा आशिल्लो जी घुघूम हुशार. कसल्याय अडचणीचेर ताचे कडेन उपाय आसता आनी तो दुसऱ्यांक संकटावेळार पावताय बी. सोंशान कळाव केलो ना. ताणें नमळायेन घुघुमाक उलो मारून म्हळें, ‘घुघुमभाऊम म्हाका एक मदत करशी?
घुघुमान म्हळें ‘सांग रे बाबा, कितें जालां? कसली मदत जाय तुका?’
सोंश्यान रोखडेंच सांगलें, ‘घुमभाऊ सगळे जाण म्हाका भिवकुरो म्हूण चाळयतात. म्हाका आवडना तें. हांव कितें करूं?
घुघुमान सांगलें, ‘एक काम कर, तूं कोणाकूच भिंवू नाका,’
सोंश्यान म्हळें, ‘पूण.. तें म्हजे कडेन कशें जातलें?’
घुघुमान सोंश्याक समजायत सांगलें, ‘हें पळय, पयली गजाल म्हळ्यार तुजे परस ल्हान आशिल्ल्या जिवा कडेन, सांगात्यां कडेन तूं तांच्यात भरसून, हांसत खेळत वाग. तुज्या बरोबरच्या वांगडा तूं इश्टागतीन राव आनी तुजे परस व्हड आशिल्ल्यांक तूं मान दी. तांकां विचार, तुमची हांव कितें सेवा करूं? अशें विचारतकच आपसूक तुजो भंय पयस जातलो. तुका कोणाचोच भंय दिसचो ना. मागीर तुका कोणूच भितरो म्हणचो ना.’ घुघुमाचीं उतरां आयकून ससो ताचे उपकार मानून थंयच्यान गेलो. ताणें मनांतल्या मनांत कोणाकूच भिवचो ना असो निश्चेव केलो.
वाटेवयल्यान चलता चलता अचकीत एक वागोळें आपलीं पांखां फडफडयत ताच्या म्हऱ्यांत आयलें. ताका पळोवन सोंश्यान म्हळें ‘वागोळें बाय कशें आसा तूं? ह्या वेळार खंय चल्लें?’
सोंश्याचीं उतरां आयकून वागोळें अजापलें. हरशीं अपल्या पांखाट्याच्या आवाजान भिवपी सोंसो आयज असो कसो उलयता! पूण ताणें सोंश्याक जाप दिली. ‘म्हजें बरें चल्लां. तूं कसो आसा? बरो आसा न्हय?’ असें विचारून वागोळें मुखार गेलें.
ससो मुखा वयली वाट चलूंख लागलो. तो न्हंयेसरी पावलो. थंय न्हंयचे देगेर एक बेबो मेळ्ळो. सोंश्यान तो कितेंय म्हणचे आदींच ताका म्हळें, ‘हांव सदांच उदक पिवपाक येतां. तुमचे लागीं उलोवंकूच पावना. कसो आसा तूं?’
बेब्यान म्हळें, ‘खरें तुजें, तूं केन्ना रावच ना आमचे लागीं उलोवपाक. आमकांय दिसता तुजे लागीं उलोवचेंशें पुणून तूं बेब्याचीं उतरां आयकून थंय भिवपा सारकें कांय ना अशें ताका दिसलें. ताणें मनांत म्हळें, ‘आतां हांव कोणाक भिना’
तो तसोच हड्डें फुडें काडून मुखार गेलो. ताका मेळ्ळो एक कोलो. ताका पळोवन सोंश्यान म्हळें, ‘कोलेबाब कसो आसा? हांव कितेंय मजत करूं तुका? कोल्यान म्हळें, ‘मजत करपा सारकें म्हजें कांय एक काम ना. म्हजें सोड. तुजें कशें चल्लां?’ सोंश्यान जाप दीत म्हळें, ‘म्हजें बरें चल्लां. आतां हांव कोणाक भिना.’
कोल्यान अजापान ताका विचारलें ‘म्हळ्यार म्हजोय भंय तुका दिसना?’
सोंश्यान म्हळें, ‘ना. आतां हांव कोणाक भिना’ सोंश्यालीं उतरां आयकून कोल्याक तिडक मारली. तिडकीन ताणें सोंश्याचेर ऐकूच खोंट मारली. ते खटेन ससो बरोच शेंवटून पडलो. निन्नळो.
ते दुखीनच सोंसो भिवन परतून घुघुमा कडेन गेलो आनी ताणें म्हळें ‘घुघुमभाऊ तुवें सांगिल्ल्या प्रमाण वागलों, पुणूण कोल्या कडल्यान म्हाका मार पडलो. आतां फुडें कसो वागूं?’
घुघुमान सोंश्याचें म्हणणें पुरायपणान आयकून घेतलें आनी म्हळें,‘तूं वागला तसोच वाग. कोणाचोच भंय धरू नाका. मात एक लक्षांत दवर. तुज्यापरस शक्तीवान आशिल्ल्यां मुखार बढायो मारू नाका. चल अतां’
सोंश्याक आपली चूक लक्षांत आयली. घुघुमभाऊच्या उतरांनी ताच्यांत धिटाय आयली. घुघुमभाऊच्या सल्ल्या प्रमाण आपलें मानसीक बळगें वाडयत ससो थंयच्यान कडसरलो एक वेगळोच निश्चेव घेवन.

  • उल्हासभाई