व्हांवते रावात

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

चिंतन – 122

 तुका म्हणे बरी झऱ्याची ते चाली ।

 सांठवण्या खोली कासयांची ॥

झरो व्हांवता देखून तो जिवो आसता. तो रोवलो, साचलो की तांतलें उदक कुसता. संत तुकाराम महाराजांनी दिल्लो हो ल्हानसो, पूण सामको प्रभावी नेम— जें साचता तें कुसता; जें व्हांवता तें वाडटा.

आनी हो नेम फकत उदकाकूच लागू जायना, तर तो आमच्या मनाक, पयशाक, गिन्यानाक आनी अणभवाक— सगळ्यांकूच लागू जाता.

आमच्या घरांत एक पोरणें भांडार आसता— जंय ‘केन्ना तरी वापरतले’ म्हणून आमी वस्तू, कपडे, कागद सांठोवन दवरतात. आनी मागीर पांच- सहा वर्सां उपरांत आमकां कळटा, की अर्द्या वस्तूंचें अस्तित्वच आमी विसरून गेल्यात! कपडे कुसकुशिल्ले, कागद हळडुवे जाल्ले… सगळें कळमेंल्लें.

हाचो अर्थ असो की साठवणूक आमकां मुक्त करीना—ती आमकां बांदून दवरता.

आयुष्याचो ‘झरो’ — गिन्यान, वेळ, मोग आनी पयसो व्हांवत रावंक जाय

विचार, अणभव, कला, कुशळटाय, पयसो— हे कपाटाच्या खणांत धांपून दवरपा खातीर न्हय, तर व्हांवपा खातीर आसतात. कोणाक तरी दिवप म्हणल्यार कमी जावप न्हय; तेंच खरेपणान वाडप आसता.

अझीम प्रेमजी हे भारतांतल्या सगळ्यांत गिरेस्त मनशां मदले एक. पूण तांच्या जिवितांतलो सगळ्यांत व्हड पांवडो खंयचो? पयसो सांठोवन ‘अब्जाधीश’ जावपांत न्हय, तर तो समाजा वटेन व्हांवोवपांत आशिल्लो.

एके मुलाखतींत तांकां विचारलें: “तुमी तुमची आयष्यभराची जोड दान कित्याक करतात?”

तांणी शांतपणान सांगलें, “पयसो सांठोवपा खातीर नासता. तो समाजा वटेन व्हांवलो की ताका अर्थ मेळटा.”

2013 वर्सा प्रेमजींनी एक व्हड पावल उखल्लें— तांचे संपत्तीतलो सुमार 53% वांटो समाजीक कामां खातीर दान केलो. फुडें तांणी हें प्रमाण आनीक वाडयलें. आयज मेरेन तांणी सुमार 3 लाख कोटी रुपयांचो निधी शिक्षण, भलायकी, ग्रामीण विकास आनी शिक्षक प्रशिक्षणा खातीर दिला.

तांणी आपल्या भुरग्याक एक सादें वाक्य सांगलें—

“आमी पयशांचे धनी न्हय; आमी फकत ताचे ‘राखणदार’ (पालक) आसात.”

एकदां ते एके गांवगिरे शाळेंत गेल्ले. थंयच्या एका शिक्षकान विचारलें : “सर, इतलो पयसो दिल्ल्यान तुमकां भंय दिसना? केन्ना तरी तो उणो पडटलो अशें दिसना?”

प्रेमजीन हांसून सांगलें : “न्हंय व्हांवता देखून ती भरता; थांबल्यार तर आटपाची. मनशाचें जिवीतूय तशेंच आसता.”

हें तुकोबांच्या वळींचें परिपूर्ण भाशांतरच न्हय?

 झरो व्हांवता देखून तो नितळ, गिन्यान व्हांवलें की वाडटा.

पयसो व्हांवलो काय पवित्र जाता. अणभव वांटलो की ताका अर्थ मेळटा.  मोग दिलो काय तो दुप्पट जाता.

आमचे कडेन कांयय आसूं— कुशळटाय, उतरां, हांसो, वेळ, मदत, पयसो, गिन्यान— तें झऱ्या सारकें व्हांवूंक दिवंया. हेंच जिवंतपणाचें लक्षण आसा.

– ह भ प देवदत्त दिगंबर परुळेकर