भांगरभूंय | प्रतिनिधी
हे म्हणी फाटली काणी अशी : एका गांवांत फिलोमेन म्हण एक मोठी भाटां- बेंसकार बायल रावताली. गांवचे सगळे लोक तिका फुलू म्हण्टाले. खऱ्यांनीच ती सबावानय ‘फुलू’च आसली. कितेंय सांगल्यार तिका तें रोखडेंच खरें दिसतालें. गांवचे लोक तिचो हो सबाव जाणां आसले. एक दीस गांवचे सात आठ मनिस फुलूगेर गेले आनी तिका म्हणूंक लागले “अंदूंचे आमच्या ईगर्जेचें फेस्त तुंवे करपाचें. सगळो देस्पेज तुजो. आमच्या ईगर्जेचें फेस्त गोंयभर फामाद. सगळ्या गोंयचे लोक आमच्या ह्या फेस्ताक येतात. फेस्ताचो देस्पेज तुजो म्हण्टगीर आमचो पाद्रिविगार फेस्ताच्या मिसांक तुजें नांव घेतलो. सगळ्या गोंयभर तुजें नांव जातलें. फुलू बरेंच फुललें आनीक म्हणूंक लागलें ” ईगर्जेचें फेस्त आमी नेटान करुंया. देस्पेजांचे तुमी चितीं नाकाय, फुडें सोराय.”
सगळो खर्च फुलूलो म्हण्टगीर पैशे कशेय मोडपाक ह्या लोकांक कांयच दिसलें नां. फेस्ताच्या आदल्या दिसा फाल्यां फेस्त हें सगळ्या गांवांक कळीत करपाक खोजने पेटयतात. ‘खोजनो’ म्हळ्यार एका लोखंडाच्या नळयेंत दारु घालतात आनी तो जमनींत पुरतात. त्या नळयेची वात जमनीच्या वयर आसता. ती वात पेटयतगीर मोठ्ठो आवाज जाता. हाका ‘खोजनो’ अशें म्हण्टात. ह्या खोजन्याचो आवाज आयकतगीर फाल्यां फेस्त म्हण सगळ्या गांवांक कळटा. फेस्ताच्या आदल्या अशे एक वा दोन खोजने लायतात कित्याक ते म्हारग आसतात. पूण हांगां खर्च फुलूलो म्हण्ट्गीर ह्या लोकांनीं चार पांच खोजनें पेटयले. गांवांतल्या एकट्यान दुसऱ्याक विचाल्लें “आरे एक सांग ओंदू इतले खोजनेशे कित्याक पेटयल्यात?” दुसरो म्हणूंक लागलो “हांका पेटोवंक कितें जालां? ‘फुलू खुस्तार खोजनें’ ते!”
दिवली शेटीली तेल म्हगेलें
ह्या म्हणी फाटली काणी अशी: एका शेटीन देवळांत कथा किर्तनाच्या वेळार दिवो लावपाक एक दिवली दिली. देवळाच्या एका कारभाऱ्यान तेल घालून ती दिवली पेटयली. आनी देवळांत येता वेत्याक “दिवलेचो उजवाड काय बरो पट्टा, काय बरो पट्टा तें पळयात” म्हण आपूणच तोखेवन सगळ्यांक सांगपाक लागलो. देवळांत आयिल्ल्या एका मनश्यान ताका विचाल्लें “सायबा! हातूंत तुका बरोच खर्च जाला आसूंक जाय न्ही?”. ते उतराक तो कारभारी म्हणूंक लागलो “व्हडलोसो नां; म्हणजे दिवली त्या शेटीन देवळाक दिल्या आनी हांवें फ़कत वात आनी तेल घालून ती पेटयल्या.” “म्हणजे ‘दिवली शेटिली आनी तेल तुगेलें’ तर!” – त्या मनश्यान हांसून म्हळें. त्या देवळाच्या कारभाऱ्याक सगळ्यां हुजीर बरीच लज जाली. थोडे मनीस कांयच करिनासतनां व्हडल्या कामांचें श्रय घेवपाची कळाशी सादयतात.
‘सू माज्या घरा, पाद मारीन बारा!’
एक जाण्टी बायल एका गिरेस्ताल्या घराब्यांत वावर करताली. ती एकटीच रावताली. तिका घोव, भुरगींबाळां कोण एक नासलीं. दिसभर त्या गिरेस्तागेर वावर करप आनी सांजवेळां आपल्या घरा वचप. घर कसलें, एक ल्हानशीच खोंप. कितलोय कळाव जांव, न्हिदपाक मात ती आपल्या घराकडेन वतालीच.
एक दीस त्या गिरेस्तागेर कसलो तरी सुवाळो आशिल्लो. त्या खातीर त्या जाण्टे बायलेक खूप काम पडलें. काम सोंपतासर तीका जाली रात. त्या गिरेस्ताच्या बायलेन त्या जाण्टेलेक म्हळें “तूं आतां आनी घरा वचूंक नाका, आयची रात तूं आमगेरच राव, हांगाच न्हीद. फाल्यां तुका परत येंवक जायच न्ही?”.
पूण ती जाण्टी बायल कशीच आयकनां जाली. “म्हाका घरा वचूंक जाय. फाल्यां उजवाडचे पयलीं कामांक हाजीर जातां. फकत म्हाका वतनां मात कितेंय जेवण दी” असो हट्ट करपाक लागली. गिरेस्ताच्या बायलेक कुवाडें पडलें. अशे भशेन हिका इतल्या रातचें घरा कडेन वचपाक जाय कित्याक? अशें कितें आसा हीच्या त्या खोंपींत? हांव आयज हाचो सोक्ष मोक्ष लायतलीच!. ती जाण्टी बायल भायर सरनाफुडें तिच्या फाटोफाट ही गिरेस्ताची बायलय भायर सल्ली. काळखांत त्या जाण्टेलेक ती दिसली ना. ती गिरेस्ताची बायल काळखांत त्या जाण्टेलेच्या चुडटां खोंपी भायर रावन भितर कितें घडटा ताचो होलम घेवपाक लागली. चुडटांच्या बुरांकांतल्यान खोंपींत कितें घट्टा तें तिका स्पश्ट दिसतालें.
ती जाण्टेली आपल्या खोंपींत भितर सल्ली. एक पेत्रोलाचो दिवो पेटयलो. आपलें कापड सोडयलें आनी एक जुनेर न्हेसली. मागीर ती मागिलदारा गेली. थंय कांय खोलयो एकठांय केल्यो आनी तीन फातरांच्या एका रान्नींत त्यो घालून उजो केलो. एका मडकेंत उदक घालून तें त्या रान्नीर तापोवंक दवरलें. उदक तापतगीर बरी न्हाली धुली आनी त्या गिरेस्तागेर साकून हाडिल्लें जेवण जेवली. आयदनां बी घांसून पुसून दवरलीं. खोपीची कवडी धांपून तिणे त्या कवडेक कुले तेंकयले आनी व्हडल्यान एक पाद मारलो. तेच वांगडा तिणें एक व्हडलो सुस्कारो सोडलो आनी सू्ऽऽ करीत ती जमनीर पातळिल्ल्या शेंदरेर बसून म्हणूंक लागली “सूऽऽ माज्या घरा, पाद मारीन बारा!” आनी ती त्या शेंदरेर लंवडली आनी सुस्त न्हिदली. तिच्या तोंडार समाधानाचे भाव दिसताले. तें पळयतगीर त्या गिरेस्ताच्या बायलेक कळून चुकलें की ही जाण्टेली आपल्या घरा कित्याक वचूंक सोदताली तें!
सांगपाचें म्हळ्यार दुसऱ्याच्या घरा आमी कितलींय जरी पक्वान्नां खालीं तरी आपल्या घरच्या पेजे निवळाची तांकां सर येना. आपल्या घरांत आपल्याक जाय तें करपाची मेकळीक आसता.
आनीकूय अश्यो कांय काणयो फुडल्या अंकांत.
सखाराम शेणवी बोरकार
9923306751
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
