भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आग्नेलो (बोरी) हाच्या ह्या पुस्तकांतल्या तीन तियात्रांचेर फाटल्या बिरेस्तारा वाचलें. आतां उरिल्ल्या तियात्रांचेर थोडी नदर घालुंया
4) पल्तडचो सायब
हो तियात्र मनीस काळ्या काती सकयल धवें मास्क घालून कसो खेळटा ताचो पर्दाफाश करता. वसाहतीकरणाखाला आशिल्ल्या गोंयकारांनी आपली वळख कशी व्हगडायली आनी ती परत मेळोवंक सोदतल्याचें कशें लुकसाण जालें हाचेर ह्या तियात्रांत भासाभास जाल्या. गोंयकार जवळजवळ आमच्या नाल्ला सारकोच: भायर तपकिरी आनी भितर धवे. राजकीय वसाहतवाद सोंपलो तरी मानसीक वसाहतवाद आयज लेगीत चालू आसा. सगळ्या थरांतले गोंयकार मनाचे वसाहतीकरण दाखयतात. मनाच्या ह्या वसाहतीकरणाक लागून गोऱ्या मनशांभशेन जावपाची इत्सा निर्माण जाता. कांय जण गोऱ्या मनशांचें अनुकरण सुसंस्कृत मिशनांत जियेवंक सोदतात. कांय जाण गोरे संस्कृताये प्रमाण चलपाची इत्सा दवरतात. तियात्र गोरे संस्कृतायेच्या फाटल्यान वचपाचेर लक्ष केंद्रीत करता. गोरे दादले तांकां धक्को दिवपी गोंयकारां भितर रावतात अशें दिसता ते तांचे नक्कल करपी मनीस जातात. अस्तंती वा खंयचीय धवी वस्तू आमकां आकर्शीत करता आनी पल्तडचो सायब जावपाची कुड्डी इत्सा पोसता.
गोंयांतल्या आमच्या वसाहतवाद उपरांतच्या समाजांत अजूनय आमकां त्रास दिवपी अराजक आनी विक्षेपांतल्यान वसाहतवाद्यांच्या जिविताची नक्कल करून आमी आमच्या जिवितांत सुवेवस्था, शांतताय आनी समतोल निर्माण करपाक सोदतात. आयज मनशा कडेन आपलें कुटुंब, घर, जमीन, नोकरी, शेत आनी गोंय सोडून अस्तंतेंतल्या आपल्या सपनां वरीं पल्तडचो सायब जावपाक लोक आसात. गोंयांतल्या पुर्तुगेज राश्ट्रीयत्वाचे सर्तींत हो सोद दिसता. तियात्राच्या कटांत पुर्तुगेज पासपोर्ट मागपी कोणाचोय निशेध केल्लो ना पूण फकत दरेका गोंयकाराक अस्तित्वा विशीं उंचेल्या जागृतायेक येवपाक आनी आपल्या जिविताचेर नियंत्रण दवरूंक दरेकाक दयाळ उलो दिला.
5) मारउडी.कॉम
कांय बरोवपी संघर्शात्मक आसतात. आपले कृतींत नवें कितें हाडप हाचेर भर दिल्लो आसता. मारउडी.कॉम ह्या तियात्रांतली संकल्पना घडये कोंकणी रंगमाचयेन पयली केन्नाच हाडूंक नासतली. खास करून गोंयचे नदरेन उदरगतीचो म्हत्वाचो प्रस्न तातूंत चित्रीत केला. डायोसीजीच्या तेन्नाच्या पशुपालन विशयाची प्रेरणा घेवन उदरगतीच्या लोकशायवादी समजुतीचेर प्रभावीपणान प्रस्नचिन्न उबें केलां. सादारणपणान सामान्य लोकांक प्रसाधनाच्या मूर्त वस्तूंतली उदरगत समजता, जी सांख्यिकी वरवीं प्रमाणीत करूं येता. अशी समजूत रस्ते, म्हामार्ग, वीज, उदक आनी हेर उर्जा संसाधनांची पुरवण, निर्माण जाल्ल्या नोकऱ्यांची संख्या आदी सुविधां सारकिल्या दृश्य मुळाव्या साधनसुविधांच्या नदरेन उदरगतीचें मापन करता. अर्थशास्त्रज्ञ हे उदरगतीचें मापन करतात, तांकां जीडीपी (एकूण देशी उत्पादन) अशें म्हण्टात. उदरगतीची व्याख्या समजावपाचो बरो यत्न दिसून येता. सामान्य मनशाक घडये हो विशय आवघड लागूं येता पूण वास्तव कोणाच्यान न्हयकारूंक जाता? नोबेल पुरस्कार विजेतो अमर्त्य सेन सारक्या जायत्या प्रबुध्द विचारवंतांक लागून उदरगतीविशींची संकुचीत उणीववादी अर्थीक समजूतीक स्थिरपणान आव्हान दिलें आनी एचडीआय (मनीस उदरगत निर्देशांक) नांवाचो नवो निर्देशांक आपणायलो. एचडीआय मनीस भांडवलाचे म्हत्व मानता आनी भलायकी, दीर्घायुष्य, शिक्षण, शांतताय आनी स्थिरताय हांचे नदरेन उदरगतीची गणना वाडीचीं नोंद करता. ह्या विकासात्मक निर्देशांकां कडेन तियात्र झगडटा आनी गोंयच्या दृश्टीकोना कडेन संवाद सादतना २०३५ वर्सा मेरेनच्या दिश्टाव्याचो हावस बाळगून, एकूण सुख आनी महात्मा गांधीजीचो सर्वोदोया प्रमाणें विकास समजून घेवपाच्यो प्रामाणीक आनी अभिन्न पद्दती दाखयता.
तियात्रांतली वस्तुस्थिती
बरोवपी तियात्र लेखनांत प्रयोग करपाची हिकमत वापरता. आपले बराबर वावूरपी कलाकार आनी दिग्दर्शपी हांकांय तो आपले बराबर व्हरता आनी निश्चितूच एक ‘करारा’ निर्मिती भायर सरिल्ल्याचो दिश्टावो जाता. मुखा वेल्या काळांत गोंय कशें आसूं येता हाचेर विचार करतना तांचो ड्रामा रूप घेता. बरोवप्यान आपल्या तियात्रांत राजकी, समाजीक आनी संस्कृतीक स्थिती मांडूंक पात्रां पुंजायल्ल्याचो आभास जाता. एक गोंयकार खंय तरी चुकता जाल्यार दुसरो गोंयकार गोंया खातीर कितें करूंक शकता हाचो विचार आग्नेलोच्या तियात्रांनी झळकता. गोंयच्या कांय भागांनी मर्णाचो काशांव उखलूंक मनीस मेळनांत हाची बरोवप्याक जाणीव आसा. गोंयकार आपल्यो रिती परंपरा विसरला, जेवण भेस, संस्कृती पणाक लावून जियेता, गोंयची सैमीक सोबिताय इबाडल्या, तें जाग्यार घालूंक उपाय सुचोवचे खातीर हे तियात्र जल्मांक आयल्यात. विदेशांतल्यान परतल्लो एक तरणाटो आपल्या घरा वचपाची वाट सोदता, मांय सुनेची झगडीं घरा कणकणी जाणवतात, तरी आग्नेलो तरनाट्यांक पिळपी प्रस्नांक वाचा फडचे खातीर आनी समाजीक बांदिलकेचें भान समाजाक दिवपा खातीर हे तियात्र जल्मांक आयल्यात.
खाशेलेपण
आग्नेलोचें खाशेलेपण म्हळ्यार तो तियात्राच्या शेवटाक लोकाक कसलोच उपदेस दिना. हें कर, हें करूंनाका अशेंय कायंच सांगिना. तो फकत सत परिस्थिती मांडटा. ते ताच्या आयज मेरेंच्या सगळ्याच तियात्रांतल्यान दिसता. बरोवपी लोकाक नव्याची रूच लायता. आयच्या वेवसायीक तियात्रां परस ताचो तियात्र वेगळो कित्याक हें पटोवन दिवपाचें काम करता. आग्नेलो दर प्रयोगाच्या मध्यांतराक सांगता, ‘तियात्रांत कोण आसात’ हें पळेनाकात, जाल्यार तियात्रांत ‘कितें आसा’ तें पळेयात” असो लोकाक उलो मारता, हाचो मुद्दाम उल्लेख करतां.
बरोवप्याचें मन
बरोवपी म्हणटा, “भास, भेस, साहित्य, नाच, संगीत… हीं सगळीं, एका समाजाचे संस्कृतायेचीं आंगां. गोंयचे गिरेस्त संस्कृतायेची जतनाय करूंक, आयज, जायत्या तरनाट्यांनी खांद मारला तें पळेवन संतोश भोगता. साहित्य, लोकनाच, लोकसंगितांतल्यान, गोंयच्या गिरेस्त दायजाचो पर्मळ संवसारभर पातळूंक लागला हें तुस्त करीसारखें. प्रेक्षक तियात्राचो आस्वाद घेतना, तियात्राचे काणयेंत, पात्रां बराबर एकरूप जावंचो न्हय, भावनांच्या स्वादीन जावन व्हांवत वचचो न्हय, हे खातीर, तियात्राच्या सादारीकरणांत, पांच ते सात पड्ड्यां मदें, वेग-वेगळ्यां विशयांचेर, वेग-वेगळ्या तरांच्या कांतारांचो आस्पाव आसता. मनररीजवणे सांगाता, तियात्राक, अर्पिल्ल्या तियात्रिस्तांनी, समाज जाग्रृतायेचें एक उत्तम साधन कशें प्रभावी तरेन वापरलां.”
सोंपयतना…
तियात्राचें सादारीकरण म्हळ्यार वास्तववाद (रियालिज्म) आसा. कसलेंच अडेचें सवंग तियात्रांत येना. आमी उलयतात तशींच तियात्रांतली पात्रां उलयतात, आमी न्हेसतात तशींच तिंवूय न्हेसतात, आमी वागतात तशींच तिंवूय वागतात. हे खातीर तीं आमचे मदलींच कशीं. तियात्र आमच्या जिविताचो खरो रुपकार कसो. तियात्रांत उलयतना अडेचे हावभाव वो चडाव- उतार आयल्यार तियात्राची सोबाय वता. हाचें भान दवरून तियात्र बरोवपी आपले बरपावऴीचेर संस्कार करता तो जैतिवंत थारता. इनाम म्हत्वाचें न्हय, प्रेक्षकांक तियात्र कितलो भावला तें म्हत्वाचें. आग्नेलो (बरीं) हाणें ह्या तंत्राक बेस-बरे तरेन आपणायलां, ते खातीर ताका शाबासकी. पांच तियात्रांचो हो संग्रह अभ्यासाक पात्र आसा. आग्नेलोन आपले उरिल्ले तियात्रूय अश्या संग्रहांनी उजवाडावंचे, ते वरवीं तियात्र शिकतल्या भुरग्यांचो खूब फायदो जातलो.
(उत्तरार्ध)
—
– विन्सी क्वाद्रूस,
9822587498
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
