भांगरभूंय | प्रतिनिधी
सगळ्याच धर्मीक कार्या खातीर मांद्रेंच्या श्रीशांतादुर्गेच्या देवळांत वचप सहजपणान शक्य नाशिल्ल्यान वेरेंच्या (रेईशमागूश) लोकांनी पितुळाची तसलीच एक मुर्त हाडून ती एका घरांत स्थापली. तिका ‘चौकी’ अशें म्हणटाले.
नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सतत नमः।
नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म् ताम् ॥
गोंयची पुण्यभूंय ही पुर्विल्ल्या काळांतलीं देवळां आनी इगर्जां खातीर नामना जोडून आसा. ताका लागून देशांतले तशेंच विदेशांतले कितलेशेच पर्यटक हे पवित्र भुंयेंत एक सारके येत आसतात. गोंयांतल्या देवळांची सासाय खूब म्हान! इ.स. 1510 त पुर्तुगेज हांगा आयले. उपरांत क्रिस्ती मिशनऱ्यांच्या इन्किझिशनाक लागून गोंयच्या धर्मीक जिवितार बरोच परिणाम जालो. बाटाबारीक लागून हिंदू धर्मीक जिविताचेर एक तरेचें असंतुलन आयलें. हे भिरांतीक लागून कितल्याश्याच दैवतांचें फोंड्यां आनी पेडणें तालुक्यांत स्थलांतर जालें. कारण ह्या तालुक्यांत एका वेळार पुर्तुगिजांचो शेक नाशिल्लो. देखून हिंदू खातीर मात्शी सुरक्षितताय आशिल्ली. ह्याच काळांत बार्देश तालुक्यांतल्या नेरुल गांवांत ग्रॅनायट फांतरान कोरांतील्ली श्री शांतादुर्गा देवीची एक सोबीत मूर्त आशिल्ली.सुर्वेक सर्गेस्त कृष्णा शेणवी नेर्लीकार हांच्या दायज्यांचे हें कुटुंबिक दैवत आशिल्लें,अशें म्हण्टात.
इन्क्विझीशनाचो त्रास जातलो ह्या भंयान, हें दैवत नेरुल आनी वेरें (रेईशमागूश) हांगाच्या हिंदू लोकांनी सुमार 1590 त पेडणे तालुक्यांतल्या मांद्रे गांवांत व्हेलें. थंय सोबीत देवूळ बांदले आनी वेरें (रेईशमागूश), नेरूल आनी मांद्रेंचे कितलेशेच भक्त लोक थंय नेमान येवपाक लागले. सोळाव्या शेंकड्यांतल्या त्या देवळांत संख्या 1927 त एक मराठी प्राथमिक शाळा सुरू केली आनी तिचे नांव श्रीकृष्ण विद्यालय अशें दवरलें. हिंदू संस्कृतायेचो आनी अर्विल्ल्या शिल्पकलेचो एक सुंदर नमुनो म्हूण हें बांदकाम अजून थंय पळोवंक मेळटा.
नेरूल आनी वेंरे (रेईशमागूश) च्या गावकारांनी हे ग्रामदेवतेच्या वेवस्थापनाची जापसालदारकी आपल्या आंगार घेतली. 1910 न पुर्तुगाल हें प्रजासत्ताक जावचे थोडींच वर्सां आदीं वेरें आनी नेरुलच्या लोकांनी एकठांय येवन एकमेकांच्या जोडपालवान 1907 त देवळाचो कारभार पळोवपा खातीर एक संस्था स्थापन केली आनी वेवस्थापना विशींचे नेम थारायले. हे नेम पुर्तुगीज सरकारान संमत केले. देवळाच्या कारभारा विशीचे हे नेम सरकारी राजपत्र क्रमांक 84 (22/10/1907, आदेश क्र. 302), छापून उजवाडा आयल्यात.
1510 ते 1910 ह्या चारशीं वर्सांच्या काळांत नेरूल आनी वेरें (रेईशमागूश) गांवांतले भावीक, जात्रा- काल्या खातीर, धर्मीक देवकार्या खातीर आनी खास करून मार्गशीर्ष वद्य पंचमीचो उत्सव मनोवपाक माद्र्यां वताले. अजूनय थंय त्या आदल्या देवळाचे अवशेश दिसतात. सगळ्याच धर्मीक कार्या खातीर मांद्रेंच्या श्रीशांतादुर्गेच्या देवळांत वचप सहजपणान शक्य नाशिल्ल्यान वेरेंच्या (रेईशमागूश) लोकांनी पितुळाची तसलीच एक मुर्त हाडून ती एका घरांत स्थापली. तिका ‘चौकी’ अशें म्हणटाले. वेरेंचे सगळे लोक हे चौके कडेन जमताले. कांय तेंपान हे चौकेचें म्हत्व उणें जालें. ही मुर्त अजूनय सध्याच्या वेरेंच्या देवळांत आसा.
1910- 1912 ह्या मजगतींच्या कालांत श्री शांतादुर्गेचें दैवत विधीपूर्वक मांद्रें सावन वेरें (रेईशमागुश) गांवांत हाडलें. देवूळ बांदकामाक सुरू जावचे आदीं कांय काळ तें वेरें (रेईशमागूश) हांगाच्या सर्गेस्त केशव भगवंत पै बुडबुडे हांच्या घरांत आशिल्लें. वैशाख वद्य द्वितीया, शालिवाहन शके 1834 वर्सा (इ. स. 1912) श्री शांतादुर्गेचे मूळ मूर्तीची विधीपूर्वक स्थापना वेरेंच्या (रेईशमागूश) नव्या देवळांत जाली. आता ह्या देवळाचो प्रकल्प वाडला – वाडत आसा आनी – सध्याच्यो गरजो भागोवपा खातीर ताचे भोंवतणी आनीकय बांदावळी जायत आसा.
हिंदू पंचांगातले चडशे सगळेच उत्सव देवळांत मनयतात. रामनम, हनुमान जयंती, वसंतोत्सव, नवरात्र- मखरोत्सव आनी कालो हे उत्सव मोट्या प्रमाणांत मनयतात. ह्या धर्मीक आनी सांस्कृतीक उत्सवां वरवीं समाजांतले भावपण आनी एकचार वाडत आसा. सगळ्या आंगांनी देवळाची उदरगत जायत रावची म्हूण एकमतान वेंचून आयिली वेवस्थापकीय समिती सदांच कार्यरत आसा. निश्ठेन आनी सेवाभावान वावुरपी लोकांक लागून देवळाच्यो वेगवेगळ्यो येवजण्यो यशस्वी जायत आसात.
– राधिका कामत सातोस्कार
मुजावरवाडो- सांखळी
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
