भांगरभूंय | प्रतिनिधी
ही दुखेस्त कथा त्या- त्या वस्तूंचीच न्हय, पूण दर एका गोंयकाराची, कारण ह्या वस्तूंनी गोंयकारपण, गोंयची गिरेस्तकाय आनी नैतीक तत्वां- मुल्यां लिपिल्लीं आसात.
कोंकणी साहित्याच्या मळार ’म्हाका जियेवंक दी’ ह्या माथाळ्या खाला आनीक एका वेगळ्याच पुस्तकाची भर घाल्ले खातीर जेझवीत पाद्री फादर जुजे सिल्वेरा हाका परबीं. ह्या पुस्तकांत गोंय आनी गोंयकारपणा संबंधीत साबार विचार, प्रस्न, परिस्थिती, स्वताचो आवाज, वेदना, संवेदना, दुख्ख, हावेस, मनवृत्ती, वागणूक, मोग- माया, सल्लो, उत्फर्के आदी भावना/ विचार कथांतल्यान मांडिल्ल्याचो पर्मळ फांकला. हें ल्हान, पूण सोबीत पुस्तक स्वता बरोवप्यान उजवाडायलां, एँजॉय ग्राफिक्सान छापलां आनी ताचें मोल फकत 120 रूपया आसा. 79 पानांच्या ह्या पुस्तकांत सगळ्यो मेळून वेग-वेगळ्या विशयांचेर आदारीत 24 आत्मकथा आसात. तांचेर एक धांवती नदर.
फाटभूंय
ह्या पुस्तकांत फादराच्या भावनांनी वशिल्लो गोंया विशीं भारावून गेल्लो हुस्को दिसता. तो म्हणटा, ‘आदल्या काळार घरांतल्यो सगळ्यो वस्तू हांगा- थंय पातळून आसताल्यो. वापरिल्ल्यो वस्तू पोरण्यो जाल्यार पासून त्यो भायर उडयनाशिल्ले, काबार जाय पासून वापरताले वा तांचो फुडाराक उपयोग जावंयेता म्हूण त्यो सांभाळटाले. हातूंत खर्च वांचतालो, बेकारपण नपयत जातालें आनी इबाड जावंच्या वेळांत कितें तरी काम जावन पडटालें.’ फादराच्या अणभवांतल्यान हें बदलिल्लें चित्र आमचे नदरे मुखार हाडूंक ह्या पुस्तकाची निर्मिती जाल्या.
24 आत्मकथा
एक गजाल बरें मीठ -मसालो लावून लांबायेन सांगप आनी तीच गजाल मोटवे रितीन सांगप ह्यो भिन्न गजाली. हातूंत बरोवप्याची कसब दिश्टी पडटा. पुस्तकांतली पयलीच आत्मकथा ‘आमचो वालोर तुमकां कळ्ळलो जाल्यार तुमी अशीं वागचीं नासलीं’, हातूंत वाचूंक मेळटा, “आयज आमचो जागो आमचे कडल्यान काडून घेतला, आमकां आझिलाचो दारवंटो दाखयला वो आमच्या तोंडाक तालें मारून दवरलां.” आमच्या घरांनी आमच्या जाणट्यांक जागो आसा? घडये आसत, फकत आमच्या स्वार्था खातीर, तांच्या बरेपणा खातीर न्हय. गोंयांत आनी भोव करून क्रिस्ती कुटुंबांनी हाका ओतो आयला.
घरांतली ओलोतोर म्हणटा, “म्हाका लागून तरी तुमकां तुमच्या देवाचो उगडास जाता, ना जाल्यार उणो जाल्लो भावार्थ दखोवन, आपलेच शक्तिचेर पातयेवप हातूंत देवाची भजण जायना,” म्हणून आपलो आसरो घेवंक ओलोतोर उलो मारता.
“हांव तुजो जाल्यार तूं म्हजो. जें बरेपण म्हजे कडसून तुका मेळटा, तेंच बरेपण म्हजे कडसून तुका मेळटा.” हें ‘म्हाका वळखताय? तुमच्या घरा कुशीक रावता हांव’ हे आत्मकथेंत वाचूंक मेळटा. कोण काय तो घरा कुशीक रावता तो?
‘म्हाका साल्वार करात, म्हाका मारिनाकात’- ही सैमान भरिल्ल्या रानाची आत्मकथा. रानांतल्यो वस्तू आयज आमकां मेळटात व्हय? ‘म्हजो जागो म्हाका दियात’- ही मोडिल्ल्या खुरसाची आत्मकथा. ‘तुमच्यो भावनां दुसऱ्यां मेरेन पावोवंक म्हजी गरज आसली’ ही आत्मकथा कसली आसूंक शकता? आदीं तिचे शिवाय संपर्कूच जायनाशिल्लो, आयज बोट दामल्यार मनीस दिश्टी पडटा, देखून तिचें म्हत्व काबार जालां. कोण जायत ती? अश्यो घसघशीत विशयांनी रंगयल्ल्यो आत्मकथा ह्या पुस्तकांत आसात.
माथाळे इल्ले लांब
आत्मकथांचे माथाळे इल्ले लांब आसात, पूण त्या माथाळ्यांतल्यान कथानकांतलें पात्र स्पश्ट जायना. पात्राची वळख मेळूंक कथा निमाणें मेरेन वाच्ची पडटा. बरोवप्यान जायत्या कथांनी ‘सस्पॅन्स’ दवरलां. स्पिडीन वतले रेल्वेचे डबे मेजूंक जशे अवघड जातात तश्यो ह्यो कथा स्पिडीन वाचल्यो जाल्यार समजच्यो नात. मदल्या गाभ्यान तिची समजूत आसा. थंयच वाचप्याचे वृत्तिचो निकश लागता, कस लागता. वाचप्यान बरपांतल्या अमूर्त देण्याचो आस्वाद घेवंक शिकूंक जाय. तेन्ना घड्ये ‘मनीस’ वाचूंक सोंपेपण जातलें. हे खातीर लांब माथाळो गाभ्याची स्पश्टताय दाखयताच म्हण नां. ह्या पुस्तकांत ज्युस्त हेंच घडलां.
पात्रां
ह्या पुस्तकांत वेग-वेगळीं पात्रां आपली कथा घेवन फुडें आयल्यांत, जशें शामांय- शापाय, ओलोतोर, मातयेचें आयदन, कुळणें, पांटें, नळो, पणटी, बांय, दोंगोर, झाडां, जमीन, दर्यावेळ, सैम, शेजारी, माड, मोडिल्लो खुरीस, घराचो माळो, घांट, आदी. ह्या पात्रां मदें गोंयकारपण आनी गोंय- जाग्रुताय झळकता.
भास
पुस्तकांतली भास भोवच सोंपी आसा. वाचतना खंय पावता तें समजना पूण नियाळ करीत वाचलें जाल्यार कांय कथा आपोआप नदरे मुखार येतात. बरोवपी आपले सोंपे भाशेंत म्हणटा, “ह्या पुस्तकांत आस्पाविल्ल्यो सगळ्यो आत्मकथा आमचें गोंयकारपण विर्गळून वता ताची खबर करतात. ही दुखेस्त कथा त्या- त्या वस्तूंचीच न्हय, पूण दर एका गोंयकाराची, कारण ह्या वस्तूंनी गोंयकारपण, गोंयची गिरेस्तकाय आनी नैतीक तत्वां- मुल्यां लिपिल्लीं आसात. ह्या म्हज्या पुस्तका वरवीं आमी आमचे दोळे उगडूंक आनी आमचें अंतस्कर्ण जागें करूंक एक ल्हान प्रयत्न हांवें केल्लो आसा.” कोंकणी भाशेची आनी अत्मिकतायेची सेवा ही.
निश्कर्श
‘म्हाका जियेवंक दी’ हो एका पाद्रिचो उलो. संवसारांत आयल्लो दर एक मनीस जियेवंक सोदता, जाल्यार ताचे भोंवतणी आसा तांकां जियेवंक नाका? ती मागीर व्यक्ती जावं, सैम जावं वो एक वस्त जावं. बरोवप्यान कांय आत्मकथा वस्तूंच्यो घाल्यात, त्यो आमची अक्कल फळची म्हण दाखोवंक. मनीस उलोवंक शकता. देखून ताच्यान आपल्या काळजांतले उमाळे, कश्ट- त्रास, दूख्ख उगडापें करूंक जाता. तर वस्तू वो जनावरां कितें करतलीं? तांकां मनशां भशेन उलोवपाचो गूण ना देखून फादर जुजे भशेन कोण तरी मनीस केन्ना-केन्ना तांचो आवाज जाता. आमचें सोंपत वतलें दायज सांभाळूंक उलो दिता. देखीक: ओलोतोर, आदल्या लाकडाचे ओलोतोरीचो जागो आयज ग्लासाच्या कुडक्यान घेतला), फातरांची चूल; तिचो जागो आयज गॅस आनी स्टोवान घेतला), चीट; तिचो जागो आयज ‘फोन, ’
‘इंटरनॅट’, ‘वॉट्सएप’, ‘फेसबूक’ हाणीं घेतला), मातयेचीं आयदनां; तांचो जागो आयज स्टील वो पितुळच्या आयदनांनी घेतला.), बांय (तिचो जागो आयज नळान घेतला). हें सगळें सांबाळून दवरूंक बरोवप्याच्या यत्नांत आमचोय हातभार लागचो अशी ताची अपेक्षा.
सोंपयतना…
फादर जुजेच्या बरपांत वेगळेपण, जायती हिक्मत आनी गिन्यान दिसता. पात्रांक आकार दिवंक मुखेल घडणुकांचो तपशील ताणें बरे तरेन मांडून हाडला. पात्रांची म्हायती आनी संदर्भ बरे जुळयल्यात. स्कॉटीश इतिहासकार आनी कादंबरीकार वॉल्टर स्कॉट म्हणटा, “चरित्र हो घडये रचणुकेचो सगळ्यांत मनोरंजक फांटो आसूं येता.” चरित्रांतल्यान दायज सांभाळूंक फादर जुजे सिल्वेरान मारिल्ल्या उल्या खातीर ताका परतून एक फावट परबीं आनी फुडाराक असलें जायतें साहित्य ताणें रचूंक ताका देवाचो आशिर्वाद.
—
– विन्सी क्वाद्रूस,
9822587498
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
