भांगरभूंय | प्रतिनिधी
‘उठात, जागे जायात आनी जो मेरेन तुमची मोख साध्य जायना तो मेरेन वगी बसुं नाकात’
हीं वयलीं उतरां स्वामी विवेकानंदाचीं. पयलेच वळींत तो म्हण्टा ‘उठात, जागे जायात!’ कोणूय म्हण्टलो उठप म्हणचेच जागो जावप न्हय? तर मागीर स्वामीजी अशें कित्याक म्हण्टा तर ? एकदा उठले उपरांत जागो जा अशें कित्याक म्हण्टा ?
कित्याक तर उठप म्हणचें जागो जावप न्हय. उठप वेगळें आनी जागो जावप वेगळें. देख दिवन सांगता. 19 डिसेंबर 1961 ह्या दिसा आमी समेस्त गोंयकार उठले. साडे चारशीं वर्सांच्या सुस्त न्हिदेंतल्यान आमी उठले. पूण जागे मात जालेनात. आमी जागे जाले 1966 ह्या वर्सा. ओपिनीयन पोलाच्या संघर्श काळांत.
ह्या सादारण साठ दिसांच्या संग्रामा वगतार आमी टट्टीत बरे जागे जाले. आमकां आत्मबोध जालो. आमी कोण, आमची भूंय, आमची संस्कृताय, आमची अस्मिताय हांचे विशीं आमकां जाण जाली. आमची भास, आमचो देस, आमचो इतिहास, आमचें दायज हांचे विशींचें पुराय गिन्यान आमकां ओपिनीयन पोलाच्या प्रचार काळात लाबलें. हुकुमशाम, लोकशाय, गणराज, संघप्रदेश, घटक राज, संविधान, राष्ट्रभास, राजभास, लोकभास, मायभास ह्या संबंदीची जाणवीकाय आमकां ओपिनीयन
पोलाच्या धामधुमी वगतार जाली. देखून आमी जरी, 1961 ह्या वर्सा उठले आसले तरीकय 1966 ह्या सालांत सारके बरे जागे जाले. हेच खातीर तेन्ना कोंकणी लोक कवी स. मनोहरराय सरदेसाय आमकां पर-परत ‘जायात जागे’ ह्या तांच्या तरेकवार कवितां वरवीं एकसारको जागयत रावतालो. ओपिनीयन पोल घडणुकेची व्हडवीकाय ती ही.
गोंयचो ओपिनीयन पोल ही आमच्या देशांतली राष्ट्रीय पांवड्या वयली एक भोवच मोलादीक अशी घडणूक. गोंयांत घडलेलो ओपिनीयन पोल हो देशांतलो पयलो-वयलो वेंचणूक प्रयोग आसा आनी अशे तरेचो हो जनमत कौल आजून मेरेन आमच्या देशांत दुसरो खंयच जांवक ना!
‘ओपिनीयन पोलाचा प्रचार काळ हो गोंयची कोंकणी हे लोकभाशे खातीर भांगराकाळ आसलो. पोला आदीं गोंयांत मराठी ही वेदी वयली भास आसली. बंधू आनी भगिनीनो म्हणून भाशणाक सुरवात जाताली आनी निमाणे कडेन ‘धन्यवाद’ ह्या उतरान तें सोंपतालें. ओपिनीयन पोला सावन कोंकणी ही गोंयांत वेदिची भास जाती. आदलें बंधू- भगिनींनो गेलें आनी त्या सुवातेर ‘भावांनो आनी भयणांनो’ आयलें. धन्यवाद गेलें आनी ‘देव बरें करूं ‘आयलें. आदी आमंत्रण पत्रिका फकत मराठींत आसताल्यो, पोला उपरांत त्यो कोंकणींतल्यानूय छापूंक लागले, मोट्या प्रमाणार गोंयच्या माचयांचेर कोंकणी नाटकां आनी नाटकुल्यांचे प्रयोग जावंक लागले. खेळाचीं धांवती वर्णनां कोंकणींतल्यान जावंक लागलीं. पोला उपरांत कोंकणीचे विरोधक लेगीत भौशीक कार्यावळींनी कोंकणींतत्यान उलोवंक लागले!
कोंकणींच्या समस्त जैतांचे मुळावण हें ओपिनीयन पोलांत जाल्ल्या विलीनीकरणवादाच्या पराभवांत आसा. 16 जानेवारी 1967 ह्या मंगल दिसा विलीनीकरणवाद गोंयांत मातयेक लागलो. उपरांत 1976 या वर्सा कोंकणीक एक स्वतंत्र साहित्यीक भास म्हूण भारतीय साहित्य अकादेमीची मान्यताय लाभली. मजगतीं ती मुळाव्या शिक्षणाचें माध्यम जाली आनी एक विशय म्हूण विद्यालयां आनी महाविद्यालयांनी पावली. विद्यापीठ पांवड्यार विद्यार्थी कोंकणी भाशेचें अध्ययन करुंक लागले. 1987 ह्या वर्सा कोंकणी भास गोंयची एकमेव राजभास जाली आनी हाचो परिणाम म्हूण त्याच वर्सा गोंयाक घटक राज्याचो दर्जो फावो जालो. 1992 ह्या वर्सा कोंकणी भाशेचो आसपाव भारतीय घटनेच्या आठवे वळेरेंत करपी थारावणी संसदेच्या दोनूय सभाघरांनी एकमतात संमत जाली! आयज मेरेन गोंयचे पन्नास- एक कोंकणी साहित्यीक प्रतिश्ठीत अशा भारतीय साहित्य अकादेमीच्या पुरस्कारांचे मानकार आसात. ज्ञानपीठ पुरस्कार आनी सरस्वती सन्मान हे भोवच मोलादीक साहित्यीक पुरस्कार तीग म्हान कोंकणी लेखकांक फावो जात्यात. कोंकणीच्या ह्या समस्त जैतांचे मुळावण ओपिनीयन पोलांत जाल्ल्या गोंयच्या अस्मितायेच्या विजयांत आसा! येदे व्हडले मोलादीक पुरस्कार आयज मेरेन गोंयच्या साहित्यीकांक हेर खंयचेच भाशे वरवीं मेळूक नात ही चिंतन करपा सारकी गजाल आसा.
“ओपिनीयन पोलाचे झूज हें दोन समतुल्य पंगडा मदलें नासलें. तें हती आनी पाडूक हांचे मदीं आसलें. ते पांच कोटी आनी आठ लाख हांचे मदलें आसलें. तें सधन मराठी आनी निर्धन कोंकणी हांचे मदलें आसलें. तांचे कडेन व्हडले व्हडले लेखक, कवी, गायक, शाहीर, पत्रकार, वक्ते बी आसले. राष्ट्रीय पांवड्या वयले आनी राज्य पांवड्या वयले वकील आनी राजकारणी आसले. लागत तितलो दुडू आसलो. आमचे कडेन असलें कांयूच नासलें. वयल्यान घरचे भेदी पायलेक पंचवीस आसले. तरींकय नीज गोंयकार अखेरेक जिखले, हाचें कारण आमचे कडेन सत्य आसलें. आमच्या अर्दान श्रीकृष्ण आसलो !
आयज ही इतिहासीक घडणूक घडुन 57 वर्सां उलगल्यांत. तरीय पूण दर वर्सा आमी 16 जानेवारी हो पोलाचो जैताचो दीस ‘अस्मिताय दीस ‘ म्हूण व्हडा अभिमानान मनयतात. ह्या दिसा गोंयांक दुसरें स्वातंत्र्य लाभलें. पयले स्वातंत्र्य ताका 19 डिसेंबर 1961 ह्या दिसा गावलें. गोंयकार 19 डिसेंबर ह्या दिसा उठले आनी 16 जानेवारी ह्या दिसा जागे जाले. म्हजे सारके कांय आडवाद सोडले जाल्यार पोलांतले चडशे झुजारी आयज आमचे मदीं नात. आयचो हो दीस ह्या झुजाऱ्यांचो उगडास करपाचो आसा. आयचो हो दीस तांच्या पवित्र आत्म्यांक आर्गां ओंपपाचो आसा. आयचो दीस स्फूर्त आनी प्रेरणा दिणो आसा. ओपिनीयन पोलांतल्या जैता वरवीं गोंयकारांनी “आमी बाबत कूळां न्हय” हीं शणै गोंयबाबाचीं उतरां खरीं करून दाखयलीं ! जय गोंय. जय कोंकणी
– सदानंद सीताराम काणेकार
वसंत नगर, सांखळी
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
